«وتو» تصمیم اوباما برای لایحه شکایت از دولت عربستان

پانزده سال از واقعه یازدهم سپتامبر می‌گذرد. ایالات متحده آمریکا در این پانزده سال اقدامات زیادی را تحت عنوان «مبارزه با تروریسم» در سطح دنیا انجام داده که حمله به عراق و افغانستان بارزترین آنهاست.

  1. ۲ ماه،۳ هفته قبل
  2. ۰
«وتو» تصمیم اوباما برای لایحه شکایت از دولت عربستان
نوآوران -

هزینه‌هایی که ملت عراق و افغانستان در راه دستیابی آمریکا به اهداف خود در «مبارزه با تروریسم» پرداخته‌اند از حد شمارش خارج است. مرگ ده‌ها هزار انسان، نابودی تاسیسات زیربنایی، نسلی جنگ‌زده، آوارگی، عقب‌ماندگی اقتصادی و ... تنها بخشی از مصائبی است که مردم عراق و افغانستان بعد از واقعه یازدهم سپتامبر متحمل شدند.

نگاهی به وضعیت کنونی این دو کشور، سوال بزرگی را به ذهن می‌آورد. این که این ملت‌ها در قبال تغییرات سیاسی انجام شده پس از حمله نظامی آمریکا چه چیزی به دست آورده‌اند و آیا پرداخت آن حجم گزاف از هزینه‌های انسانی، مالی و.. ارزش به دست آوردن وضعیت پر آشوب کنونی را داشته است؟ اما در این مجال ما قصد نداریم به این سوال پاسخ گوییم چرا که پرداختن به آن خود موضوعی مستقل است که باید مورد ارزیابی دقیق قرار گیرد. بلکه اکنون پرسش اصلی این است در مقایسه با عراق و افغانستان که بسیاری از سرمایه‌های انسانی و ملی خود رادر جریان حمله آمریکا به کشورهایشان از دست داده‌اند «کشوری که پانزده نفر از مجموع 19 محکوم واقعه یازده سپتامبر از اتباع آن بوده‌اند چه پاسخی به افکار عمومی دنیا داده و آیا اساسا هزینه‌ای در قبال این مساله پرداخت کرده است».

از زمان واقعه یازده سپتامبر تاکنون همه تلاش آمریکا و عربستان این بوده که در راستای منافع بین‌المللی و منطقه‌ای مشترک، افکار عمومی دنیا و همچنین مردم آمریکا را از پیگیری نقش اتباع عربستان در بزرگترین اقدام تروریستی تاریخ آمریکا ، به سوی مسائل دیگر منحرف کنند اما مجلس سنای آمریکا در ماه می قانونی را تصویب کرد که به اعضای خانواده قربانیان حادثه یازده سپتامبر اجازه می دهد تا از دولت عربستان به خاطر نقش داشتن در این واقعه تروریستی شکایت کنند. کاخ سفید از همان زمان مطرح شدن این طرح در کنگره با آن مخالفت کرد و تمام تلاش خود را انجام داد تا تصویب طرحی مشابه در مجلس نمایندگان تا حد امکان به تاخیر بیفتد.

اما روز شنبه سرانجام اعلام شد که این طرح در مجلس نمایندگان آمریکا به تصویب رسیده و پس از امضای رییس جمهور ایالات متحده، خانواده قربانیان حادثه یازده سپتامبر اجازه خواهند داشت از دولت عربستان سعودی شکایت کنند.

«باراک اوباما» رییس جمهور آمریکا قبلا تهدید کرده است که مطابق اختیارات خویش، این طرح را وتو خواهد کرد.

همچنین «عادل الجبیر» وزیر امور خارجه عربستان سعودی در واکنش به این طرح در ماه می گذشته گفته بود: در صورت تصویب این قانون، عربستان اوراق قرضه خود را در آمریکا که بالغ بر 750 میلیارد دلار است به فروش خواهد رساند.

نکته جالب این است که دولت عربستان به جای پاسخگویی در مقابل اتهاماتی که سال‌هاست با آن مواجه است، دست به تهدید دولت آمریکا می‌زند. اما اکنون طرح شکایت از دولت سعودی به تصویب مجلس نمایندگان هم رسیده و باراک اوباما در برابر شهروندان کشور خویش در وضعیت سختی قرار گرفته است. با این‌حال، پیش بینی کارشناسان این است که به احتمال بسیار زیاد، تهدید اوباما برای وتوی این طرح عملی خواهد شد.

کاخ سفید به دلایل مختلف از محاکمه و مجازات عربستان درباره نقش اتباعش در واقعه یازده سپتامبر و اغلب اتفاقات تروریستی که در دنیا تاکنون رخ داده است، امتناع می‌ورزد. به جز اتفاقات و انفجارات تروریستی، بسیاری از گروه‌های تندرو در نقاط مختلف دنیا، از مدرسه‌ها و مساجد مورد حمایت عربستان در کشورهای مختلف، تغذیه ایدئولوژیک می‌شوند. دولت آل سعود برای نشر ایدئولوژی وهابیت سال‌هاست که در بسیاری از کشورهای دنیا مدارس مذهبی بنا کرده و معلمین این مدارس هم از عربستان تأمین می‌شوند. مدارس مذهبی پاکستان نمونه‌های آشکاری از این سیاست عربستان است که محل پرورش بسیاری از نیروهای طالبان و القاعده بوده است.

به طور طبیعی، هر کشور دیگری جز عربستان اگر درصدی از این مسئوولیت‌ها را به عهده داشت، اکنون با مجازات‌های سنگین آمریکا، تحریم‌های بین المللی و چه بسا حمله نظامی مواجه می‌شد اما دولت سعودی از چنان حاشیه امنیت استثنایی برخوردار است که عالی‌ترین مقام کاخ سفید، به خاطر آن خود را در تقابل با بخشی از شهروندان خویش قرار می دهد.

گذشته از سرمایه‌گذاری‌های کلان عربستان در آمریکا که «عادل الجبیر»‌ وزیر امورخارجه این کشور برای تهدید آمریکا به آن استناد کرده بود، نقش حیاتی و استراتژیک عربستان به عنوان بازوی اجرایی ایالات متحده در منطقه یکی دیگر از موانع برخورد و به محاکمه کشیدن این کشور است.

نکته دیگر آنکه جامعه عربستان دهها سال است که با تفکر وهابی پرورش یافته و چندین نسل از مردم این کشور با این تفکرات زیسته و سازگاری پیدا کرده‌اند. ایالات متحده آمریکا اگر بخواهد به طور مثال نقشه عراق و افغانستان را در عربستان پیاده کند از به احتمال بسیار زیاد از حمایت مردم این کشور برخوردار نخواهد بود. وضعیت شهروندان عربستان با ملت‌های افغانستان و عراق که سال‌ها در فقر زندگی کرده‌اند، بسیار متفاوت است.

 جامعه رفاه زده سعودی از بهم خوردن ثبات و امنیتی که در سایه آن، به زندگی راحتی دست یافته، خرسند نخواهد شد و همین مساله، بحث حمله نظامی به این کشور را به خاطر نقش داشتن در حملات تروریستی، تا حد زیادی منتفی می‌کند.

اگر وجود لابی مشابه لابی صهیونیست‌ها تحت عنوان لابی اعراب در آمریکا که از سرمایه گذاری‌های بسیار کلان عربستان در این کشور حمایت و ادامه آن را برای اقتصاد آمریکا ضروری می‌داند را در کنار هم قرار دهیم می‌توان به بخش زیادی از دلایل جرج بوش پسر و باراک اوباما برای عدم برخورد با عربستان پی برد. مساله دیگری که کاخ سفید درباره مخالفت با مجازات عربستان به آن اشاره کرده، نگرانی دولتمردان آمریکا از وضع قوانین مشابه با لایحه شکایت از عربستان در کشورهای دیگر بر‌ ضد خودآمریکاست. در واقع دولت آمریکا نگران است با امضای این طرح، به دست خود مسیر را برای طرح شکایت علیه اقداماتش در کشورهای دیگر همراه کند. اگر باراک اوباما طرح اجازه دادن به خانواده های قربانیان یازده سپتامبر را امضا کند، این مساله فتح بابی برای طرح شکایت علیه آمریکا از سوی شهروندان دیگر کشورها خواهد بود.

به دلایل بالا، حتی اگر فرض را بر اطمینان دولت آمریکا از نقش عربستان در واقعه یازدهم سپتامبر بگذاریم باز هم موانع زیادی بر سر راه پاسخ خواستن و مجازات این کشور بر سر راه خانواده‌های قربانیان قرار دارد.