ادامه درگیری‌ها در جاده کاستیلو

آتش بس ناپایدار در سوریه و سرنوشت اسد

تمدید 48 ساعته آتش بس در سوریه شاید این گمان را به ذهن بیاورد که همه چیز برای اجرای بندهای بعدی توافق آمریکا و روسیه تا رسیدن به مرحله مذاکرات فراگیر برای صلح آماده است. اما همان طور که در گزارش‌های روزهای قبل بدان اشاره شد، میدان نبرد تعیین‌کننده همه چیز است. تاکنون بارها هر دو طرف یکدیگر را به نقض آتش‌بس متهم کرده و مسوولیت نرسیدن کمک‌ها به مردم جنگ زده حلب را متوجه دیگری می‌دانند.

  1. ۲ ماه،۳ هفته قبل
  2. ۰
آتش بس ناپایدار در سوریه و سرنوشت اسد
نوآوران -

به گزارش شبکه اسکای نیوز عربی مهم‌ترین مساله‌ای که واشنگتن مدعی آن است، اجرا نشدن یکی از بندهای توافق آتش‌بس کنونی، مبنی بر عقب‌نشینی ارتش سوریه از مسیر اصلی در شمال حلب موسوم به جاده «کاستیلو» است که روسیه می‌گوید ارتش از آن عقب‌نشینی کرده اما آمریکا ادعا دارد که نیروهای ارتش سوریه هنوز در آن منطقه حضور دارند و مانع از رسیدن کمک‌های بشردوستانه به مردم شده‌اند.

        جاده کاستیلو نقطه اصلی اختلاف‌ها

جاده «کاستیلو» نقطه اصلی درگیری‌ها در حلب است. این شاهراه ارتباطی اکنون در دوره آتش بس نیز به محل درگیرها و نزاع های دو طرف تبدیل شده است. روزنامه لبنانی السفیر در سرمقاله روز چهارشنبه خود نوشت: «اکنون نبرد دوم کاستیلو آغاز شده است. این معبر راهبردی که تاکنون گره اصلیِ درگیرهای میدان نبرد بود، اکنون به کارزای جهانی بین نیروهای بین‌المللی و دولت سوریه تبدیل شده است. دولت سوریه، تفتیش و بازرسی همه کاروان‌هایی که قصد عبور ازین جاده را دارند حق طبیعی خود می داند». گروه‌های معارض سوری که از حمایت آمریکا، ترکیه و عربستان برخوردارند نسبت به این مساله معترض هستند و بارها در جاده کاستیلو آتش بس را نقض کرده‌اند.

به نوشته السفیر حامیان اسد معتقدند «هدف از این نبرد در کاستیلو، کاستن قدرت دولت سوریه درباره دخالت در حلب است». به عبارتی دولت مرکزی سوریه ممکن است در پایان آتش بس به خاطر از دست دادن کنترل جاده کاستیلو، به طور کامل ابتکار عمل را در حلب از دست بدهد و بدین ترتیب پیروز‌ی‌های اخیر ارتش در بخش شرقی حلب بی‌فایده شود. این شرایط باعث شده تا حامیان اسد به شدت درباره سرنوشت آتش‌بس نگران شوند.

به نوشته السفیر «تجربه تلخ آتش‌بس ماه فوریه که آمریکا از آن برای تجهیز گروه‌های مسلح مخالف اسد استفاده کرد نگرانی‌ها را در این رابطه برای موافقان بشار اسد افزایش می‌دهد».

با وجود اینکه ارتش سوریه 500 متر در جنوب و 3500 متر از قسمت شمالی کاستیلو عقب نشینی کرده و به نیروهای روسیه اجازه داده تا جایگزین نیروهایش شوند و به رصد این جاده اکتفا کرده اما نزدیک شدن 40 کامیون به این جاده که از بندر«مرسین» ترکیه بارگیری شده‌اند، توافق آمریکایی- روسی را برای اولین بار در معرض آزمایش جدی قرار داده است.

در طرف مقابل، روسیه نیز آمریکا و معارضان تحت حمایت او را به نقض موارد متعدد آتش متهم و اعلام کرده ارتش سوریه حق دارد که در مقابل این اقدامات، به دفاع از خود بپردازد.

ایسنا درباره موضع آمریکا درباره وضعیت توافق تاکنون نوشت: «از آمریکا خبر می‌رسد که اوباما دیروز با مشاوران امنیت ملی خود از جمله وزیر خارجه و وزیر دفاع، توافق آمریکا-روسیه در مورد سوریه را بررسی خواهد کرد. گرچه گفته شده بحث محوری در این مذاکرات علاوه بر آتش بس چگونگی ادامه جنگ با داعش نیز هست».

با وجود مشکلات پیش رو، اگر این آتش بس در زمان تعیین شده خویش، به طور نسبی اجرا شود، می‌توان امیدوار بود که آمریکا و روسیه بتوانند حملات هوایی هماهنگ علیه شبه‌ نظامیان جبهه النصره و داعش را در منطقه توافق شده آغاز کنند و بدین صورت بتوانند طرف‌های درگیر در سوریه پای میز مذاکره بکشانند. اما ورود به مذاکرات و شروع گذار سیاسی چندان ساده نخواهد بود و مهمترین دغدغه همه بازیگران در نبرد سوریه یعنی سرنوشت اسد هنوز در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.

        آینده اسد در ساختار سیاسی سوریه

اختلاف بر سر «سرنوشت اسد» برگه‌ای است که تاکنون بارها موجب شکست توافقات و مذاکرات انجام گرفته درباره سوریه شده است. گروه‌های مخالف سوری بارها اعلام کردند که هیچ طرحی مبتنی بر باقی ماندن اسد در ساختار قدرت، مورد پذیرش آنها قرار نخواهدگرفت و در طرف مقابل دولت سوریه، طرح‌هایی که مبتنی بر برکناری اسد بود را توطئه‌ای برای تجزیه سوریه می‌دانست. به‌هر شکل تا این لحظه هیچ توافقی بر سر آینده اسد انجام نشده و هیچ گزینه‌ای را نمی‌توان قطعی دانست.

درباره توافق اخیر و آتش بسی که اکنون در سوریه در حال اجرا است، صبح جمعه معاون وزیر خارجه روسیه تاکید کرد که توافق مسکو و واشنگتن پیرامون سوریه شامل بندی در مورد سرنوشت رئیس جمهور سوریه نیست. به گزارش ایسنا، به نقل از شبکه خبری روسیا الیوم، میخائیل بوگدانف، معاون وزیر خارجه روسیه دیروز (جمعه) اعلام کرد که توافق این کشور با آمریکا در مورد سوریه در بردارنده بندهایی پیرامون سرنوشت بشار اسد، رئیس جمهور سوریه و مرحله انتقالی در این کشور نیست.

بوگدانف مساله اسد را یک مساله سوری دانست و گفت: روسیه هیچ طرح محرمانه‌ای پیرامون حل و فصل نزاع در سوریه ندارد. ایسنا نوشت: بوگدانف با بیان این که مسکو هیچ طرح محرمانه‌ای در مورد سوریه ندارد، اضافه کرد: برخلاف اظهارات علنی برخی از مسوولان غربی و عربی پیرامون وجود طرح «ب» برای آنها، ما تاکید می‌کنیم که هیچ طرح محرمانه‌ای با نام «ب» یا «ج» نداریم.

پیش از این «مارک تونر» سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا اعلام کرده بود: «واشنگتن و مسکو در رابطه با این موضوع که مردم سوریه خود باید درباره سرنوشت بشار اسد رئیس جمهوری سوریه تصمیم‌گیری کنند، اختلاف نظری ندارند».

به‌این ترتیب، می‌توان پیش بینی کرد سرنوشت اسد حداقل به صورت ظاهری در مذاکرات طرفین سوری- سوری تعیین خواهد شد. اگر چه کاملا واضح است که غرب و روسیه در پیشبرد اهداف خویش از طریق گروه‌های مورد حمایت خویش در مذاکرات مضایقه نخواهند کرد.

به‌این ترتیب نمی‌توان توقع داشت در پایان آتش‌بس جاری، حتی در صورتی که یک هفته دیگر هم(مطابق یکی از بندهای توافق) تمدید شود، شاهد برکناری اسد از قدرت باشیم. مساله‌ای که برخی گروه‌های معارض سوری در شرایط کنونی خواهان آن هستند.

نکته دیگری که درباره سرنوشت بشار اسد باید به‌آن توجه داشت، طرح جامعی است که هفته گذشته معارضان سوری در لندن آن را پیشنهاد دادند و شامل سه مرحله تا رسیدن به انتخابات آزاد و انتخاب رییس جمهور بود. مطابق این طرح، در گام اول که شش ماه به طول خواهد انجامید، بشار اسد کماکان در قدرت باقی می‌ماند و در آغاز مرحله دوم، کرسی ریاست جمهوری را واگذار می کند تا مقدمات برگزاری انتخابات و تصویب قانون اساسی

جدید فراهم شود.

به‌این ترتیب آن دسته از معارضان سوری که تاکنون پای میز مذاکره حاضر شده‌اند سرانجام به باقی ماندن اسد به صورت موقت راضی شده‌اند. موضع‌گیری‌های اخیر ترکیه هم نشان می‌دهد این کشور، دیگر همانند گذشته، برکناری اسد را شرط پذیرش گفت‌وگوها نمی‌داند.

 روزنامه «الشرق الاوسط» به نقل از منابعی در وزارت امور خارجه ترکیه- که نخواست نامی از آنها ببرد- نوشت: «ترکیه همچنان خواهان برکناری رئیس جمهور سوریه است اما ممکن است با ادامه حضور وی در سمت ریاست جمهوری سوریه در مرحله کوتاه مدت انتقالی حداکثر شش ماهه، آن‌هم در قالب توافق با قدرت‌های بین‌المللی از جمله روسیه و امریکا موافقت کند».

با توجه به موارد بالا می‌توان استنباط کرد که برکناری اسد در کوتاه مدت در دستور کار آمریکا و روسیه قرار ندارد. آنها ترجیح می‌دهند فرآیند برکناری اسد از طریق مردم این کشور و در چارچوب مذاکرات سوری- سوری انجام شود. اگر دولت سوریه، طرح پیشنهادی مخالفان در لندن را بپذیرد، حداقل تا شش‌ماه آینده بشار اسد در مسند قدرت خواهد بود و مذاکراتی که طی این شش ماه انجام می‌شود، نقش تعیین کننده‌ای در سرنوشت سیاسی

 او خواهد داشت.