روسیه ایران و سوریه در گفت وگو با جاوید قربان اوغلی

روسیه به دنبال منافع خود است

آتش بسی لرزان که در نهایت هیچ چیز باقی نگذاشت بجز تلی خاکستر از کامیون های حامل امداد برای حلب. کشورهای غربی معتقدند که روسیه و دولت سوریه این حملات را انجام داده¬اند. در مقابلف روسیه می‌گوید کمیسیون تحقیق تشکیل دهید تا مشخص شود ما این کار را نکرده‌ایم.این پیشنهادی بود که روسیه در اجلاس شورای امنیت داد و قبلا هم همین پیشنهاد را ارائه کرده بود.

  1. ۲ ماه،۱ هفته قبل
  2. ۰
روسیه به دنبال منافع خود است
نوآوران -

از طرفی، فرانسوی¬ها هم اعلام کردند در صورتی که روسیه و حتی ایران اگر برای جلوگیری از اقدامات ارتش سوریه اقدامی نکند، ایران و روسیه را هم به عنوان مشارکت در جنایت علیه بشریت تلقی خواهند کرد.. روسیه در سوریه دست بالا را داشته و ابتکار عمل را به دست دارد. روسیه نمی‌خواهد که مجانی و آسان خواسته‌های دیگران را انجام بدهد. آنها می‌خواهد داد و ستد کند و در این مساله تا حدودی موفق هم شده است. روسیه به دنبال حل آسا بحران در سوریه نیست جاوید قربان اوغلی دیپلمات سابق نعتقد است ما باید شطرنج سیاسی منطقه را درک کنیم و بدانیم روس ها تا جایی با ما هستند و از آنجا به بعد نیستند؛ مثلادر جریان سوریه ما با روسیه در برخی موارد اشتراک نظر و در برخی مواضع اختلاف نظر داریم

     اقدامات اخیر روسیه در قبال رژیم اسرائیل را چگونه ارزیابی می کنید؟

     روسیه به دنبال منافع خود در منطقه است. در همین راستا با تمام کشور های درگیر در بحران سوریه و حتی کشوری مانند عربستان سعودی تعامل دارد. این اقدامات در راستا و چارچوب منافع روسیه است. من از رفت وآمدها و مبادلات دیپلماتیک و حتی نظامی میان رژیم اسرائیل و روسیه تعجب نمی کنم. روابط اسرائیل و روسیه روابط خوبی است و همه این مسائل در چارچوب منافع و خط قرمز هایی است که روسیه برای خود تعریف کرده است؛ مثلانتانیاهو برای جلوگیری از تحویل موشک اس- ٣٠٠ به ایران به روسیه رفت؛ در نهایت نتانیاهو موفق نشد از این کار جلوگیری کند. البته تا حدودی موجب تاخیر در این مسئله شد، اما در اینکه بتواند نظرات خود را اعمال کند، موفق نبود یا به طور مثال فرض کنید درباره مسئله برجام رژیم اسرائیل تلاش زیادی کرد، اسرائیل با تمام کشور های ١+٥، ازجمله با روسیه و پوتین مذاکره کرد تا مانع توافق شود، اما نتوانست به نتیجه برسد. برای روس ها محور سیاست ها، منافع است. این طور نیست که بخواهند در زمین اسرائیل بازی کنند، اگرچه رژیم اسرائیل تلاش می کند بر نظرات روسیه و دیگر کشور ها در چارچوب اهداف امنیتی خود تاثیر بگذارد.

   

     اما مناسبات در منطقه خواه ناخواه بُعدی ایدئولوژیک دارد؛ مثلادرباره موضوعی مانند محور مقاومت چطور ممکن است روسیه هم با ایران که در محور مقاومت است، ارتباط نزدیک داشته باشد و هم با رژیم اسرائیل؟

     در ترمینولوژی ما «محور مقاومت» یک پیش زمینه قوی دارد که هدف آن مقابله با رژیم اسرائیل و آزاد سازی سرزمین های اشغالی و حتی یک قدم بالاتر، نابودی اسرائیل است. نگاه روس ها به این ماجرا متفاوت است؛ آنها به چیزی به نام مقاومت اعتقادی ندارند. نه اینکه آن را نفی کنند، بله، روس ها مقاومت را یک واقعیت سیاسی می دانند، اما از پنجره ای که ما به مقاوت نگاه می کنیم، آن گونه که ما حمایت می کنیم و آمیختگی های سیاسی داریم، روس ها ندارند. روس ها به مقاومت به عنوان بازیگری در میدان بازی منطقه نگاه می کنند. وزن بازیگران را سبک و سنگین می کنند و منافع خود را لحاظ می کنند. زمانی که لازم باشد از آن به عنوان یک اهرم استفاده می کنند و زمانی هم که لازم نباشد، با اسرائیلی ها هماهنگی هایی می کنند. درواقع نگاه روسیه در منطقه واقع گرایانه است. قبلادر شوروی سابق این نگاه براساس ایدئولوژی کمونیستی بود و امروز مبنای آنها ایدئولوژی روسی، در چارچوب اهداف امنیتی ولادیمیر پوتین و نظام سیاسی روسیه است؛ بنابراین باید بین نگاه ایران به مقاومت و نگاه روسیه به مقاومت، تفکیک قایل شویم. نگاه ما متفاوت است. کشور های حامی مقاومت دوست ما هستند و کشور های مخالف مقاومت، کشور های لزوما خصم نیستند، اما شاقول روس ها در منطقه و مقاومت متفاوت است. نگاه ما یک نگاه ایدئولوژیک است، اما نگاه روس ها ایدئولوژیک نیست؛ منفعت گرایانه است.

   

     دراین صورت بین ما و روس ها اختلافی به وجود نمی آید؟

     ما باید شطرنج سیاسی منطقه را درک کنیم و بدانیم روس ها تا جایی با ما هستند و از آنجا به بعد نیستند؛ مثلادر جریان سوریه ما با روسیه در برخی موارد اشتراک نظر و در برخی مواضع اختلاف نظر داریم. اشتراکات ما در این است که نباید نظام سیاسی سوریه از بین برود و فروپاشی اتفاق بیفتد. میدان نباید دست آمریکا و غرب یا کشور هایی مثل قطر بیفتد. نباید بگذاریم آنها یکه تاز میدان شوند و ماجرا با سرنگون کردن اسد و فروپاشی نظام سوریه خاتمه یابد. این اشتراکات نظر ما با روسیه است که درباره آن با هم همکاری نزدیک داریم. همکاری ها هم در مذاکرات صلح ژنو و گفت وگو های میدانی بود، اما از جایی ایران و روسیه با هم زاویه دارند؛ مثلاما می گوییم اسد خط قرمز ماست، اما روس ها به این اعتقادی ندارند. از نظر روس ها اسد یک مهره و رئیس جمهوری است که اگر لازم باشد در چارچوب منافع روس ها و توافقات با آمریکایی ها، باید برود. برای مثال درباره گروه های معارض رژیم اسد، ما و روس ها درباره تمامی گروه ها توافق نظر نداریم یا برای نمونه «حزب الله»؛ روسیه نه تنها با ما درباره حزب الله صحبت می کند، بلکه با اسرائیل و آمریکا هم تعامل دارد. بارها از زبان آقای لاوروف، وزیر خارجه روسیه شنیده ایم که می گوید ما همه عملیات های نظامی در سوریه را با آمریکا هماهنگ می کنیم و در واقع این به معنای آن است که با اسرائیلی ها هم هماهنگ هستند.

     همان طور که گفتید نگاه ما ایدئولوژی محور است و نگاه روس ها منفعت محور، این باعث ضربه خوردن به منافع ما نمی شود؟ باعث نمی شود ما به بازیگری در بازی های روسیه تبدیل شویم؟

     از نظر من به عنوان یک کارشناس ما می توانیم برخی از خطوط قرمز خود را تغییر دهیم، البته این خطوط قرمز لزوما هم از ایدئولوژی ناشی نمی شود و به نظر من تفکیک شدنی است. حتی مواضع حکومت های ایدئولوژیک هم در برخی موارد مغایرتی با واقع بینی ندارد. من نمی گویم ایران نگاه منفعت گرایانه داشته باشد و بیشتر بر نگاه واقع گرایانه تاکید می کنم.

     رویدادهای سوریه و پیامد های سفر نتانیاهو به روسیه باعث شده برخی تحلیلگران از سردشدن روابط ایران و روسیه سخن بگویند؛ شما چنین احتمالی را قبول دارید؟

     برخی از بازیگران منطقه به دنبال این مسئله هستند که از نقاط غیرمشترک ایران و روسیه استفاده کنند؛ اما به اعتقاد من ما می توانیم با روس ها تا جایی که منافع مشترک داریم جلو برویم و در قبال اختلاف ها به رایزنی و گفت وگو های دیپلماتیک بپردازیم و با حداقل هزینه از اختلاف ها عبور کنیم، زیرا روسیه به هرحال همسایه ای بزرگ و قدرتمند است. در دوران حکومت پهلوی ما در اردوگاه غرب بودیم؛ عضو ناتو نبودیم؛ اما عضو سنتو بودیم که رابط ناتو بود؛ در آن زمان هم حداقل ارتباط ایران با روسیه نه تنها از لحاظ سیاسی، بلکه اقتصادی و نظامی حفظ شد.

     بسیاری از رسانه ها تحلیل می کنند که سیاست های ایران در قبال سوریه نرم تر شده و احتمال اینکه ما بتوانیم با غرب به راه حل مشترکی برسیم بیشتر است.

     من هم نشانه هایی دال بر این گفته شما می بینم، وزارت خارجه هم تاکنون این برداشت ها را تکذیب نکرده است. یکی از نشانه ها سخنان آقای ظریف در نروژ بود که گفتند هر احتمالی را می توان در آینده سوریه طرح و بررسی کرد، حتی درباره اشخاص؛ آقای ظریف از کلمه اشخاص استفاده کردند که به نظر من شامل آقای اسد هم می شود؛ بنابراین درباره اینکه آیا در سیاست ما در سوریه تغییری رخ داده یا نه، من از جزئیات اطلاع ندارم؛ اما امیدوارم نگاه ما در سوریه واقع گرایانه تر باشد. به این دلیل که صحنه سوریه با قبل تفاوت دارد، نه فقط در صحنه نظامی و جنگی، بلکه بیشتر اتفاقاتی که به تازگی در صحنه سیاسی رخ داده است حاکی از نوعی تفاهم میان آمریکا و روسیه درباره سوریه است و من در چند ماه گذشته نگران این موضوع بودم که غفلت ما باعث شود که بدون حضور ما نسخه ای برای سوریه بپیچند که تمام هزینه هایی که ایران در سوریه داده است از بین برود؛ اما به نظرم بیانات و مطالب جدید به ظاهر نشان دهنده تحولی هرچند جزئی در آینده سوریه است که به نظر می رسد در پرتو تحولات جدید و تفاهم آمریکا و روس ها ایجاد شده است. به نظرم روس ها هم خوشحال خواهند شد که این نرمش در مواضع ما انجام شود.