«نوآوران» اقدام خزانه‌داری آمریکا مبنی بر لغو تحریم و معامله دلاری ایران را با کارشناسان بررسی کرد

ساز هدف‌گذاری ایران در برجام کوک شد

  1. ۱ ماه،۳ هفته قبل
  2. ۰
ساز هدف‌گذاری ایران در برجام کوک شد
نوآوران -

آیت وکیلیان: دستورالعمل وزارت خزانه‌داری ایالات متحده مبنی بر لغو تحریم معامله دلاری غیر آمریکایی‌ها با ایران اقدامی مهم و استراتژیک است و از سوی دیگر آشکار شدن کنش عقل‌گرایانه و فعال دستگاه دیپلماسی دولت تدبیر و امید برخلاف مواضع و فرافکنی‌های محافل تندرو در داخل است. تندروها و رسانه‌های همسو آنان بعد از توافق اجرایی میان ایران و غرب با شانتاژ رسانه‌ای و گزارش‌های غیر واقع و بعضاً گلچین شده از رسانه‌های مطرح دنیا ـ با وارونه گویی ـ سعی داشتند نقطه قوت وزارت خارجه دولت روحانی را در افکار عمومی داخلی به نقطه ضعف آن بدل کنند. در این میان البته شخص محمدجواد ظریف و مذاکره کنندگان ارشد دستگاه دیپلماسی از موضع خود در مقابل منفعت‌طلبان کوتاه نیامدند و بر نتایج حاصل از برجام در آینده تأکید داشتند. در وضعیت کنونی آن آینده‌ای که دیپلمات‌های دولت اعتدال نوید آن را می‌دادند، در حال وقوع و برخی دیگر نیز از شکاف‌ها و گسل‌های برآمده از بن بست مذاکرات ترمیم شده است؛ به این صورت که واشنگتن با انتشار یک دستورالعمل جدید برای رفع موانع مبادلات تجاری نهادهای اقتصادی ایران و اروپا یک گام به عقب برداشت. مسئولان خزانه‌داری آمریکا در حالی با صدور یک دستورالعمل جدید، معاملات مالی به دلار را میان ایران و مؤسسات مالی خارج از امریکا امکانپذیر کردند که این موضوع از فردای روز اجرای برجام به چالشی جدی میان تهران و واشنگتن تبدیل شده بود. موضوعی که از همان ابتدا دستمایه انتقاد مقامات کشورمان از کارشکنی آمریکا و مشکلات حل نشده در مسیر بهره‌مندی ایران از دستاوردهای اقتصادی برجام قرار گرفت و تردیدهایی درباره کارآمدی برجام و تأثیر آن بر ایران را در میان ناظران سیاسی به وجود آورد. مقامات بلند پایه کشورمان، با افزایش نارضایتی‌ها از روند اجرایی شدن برجام، حل و فصل این موضوع را از مسیر دیپلماسی سیاسی و اقتصادی در دستور کار خود قرار دادند. هرچند ساز امریکا در روند این هدفگذاری با ایران و سایر کشورهای گروه 1+5 کوک نبود اما در نهایت این دیپلماسی دولت یازدهم بود که پس از به فرجام رساندن پرونده ایران‌هراسی و کند کردن تیزی حربه ایران‌هراسی، موانع جدی بر سر مسیر احیا شده تجارت ایران و اروپا را برداشت و واشنگتن را به عقب‌نشینی جدی از نقض روح برجام واداشت.

@ اقدام آمریکا به معنای شکستن برخی موانع اجرایی برجام است

«غلامرضا کیامهر» اقتصاددان در تحلیل خود از رویکرد اخیر آمریکایی در آزادسازی مبادلات بین‌المللی ایران با دلار به «نوآوران» گفت: «دستورالعمل اخیر وزارت خزانه‌داری آمریکا در راستای توافق برجام است و در واقع عبور از برخی موانع جدی که بر سر راه این توافق قرار گرفته بود. با توجه به اینکه مدتی در نتایج و دستاوردهای برجام بن بست حاصل شده بود، طبیعی است که این اقدام آمریکا به معنای شکستن برخی از موانع و بن بست‌های حاصله بود.»

این اقتصاددان در تحلیل این اقدام وزارت خزانه‌داری آمریکا، بیان داشت: «در بحث از آزادسازی تجارت‌های بین‌المللی ایران با دلار باید این مسئله دلار خارج از آمریکا و دلار داخل آمریکا را در نظر گرفت. این اقدام خزانه‌داری آمریکا مربوط به دلار خارج از آمریکا است، به گونه‌ای که به شرکت‌های آمریکایی مربوط نباشد. در واقع تنها مربوط روابط بانک‌های ایرانی با نظام‌های بانکی دنیا به غیر از آمریکاست؛ برای مثال در خرید هواپیمایی بوئینگ و ایرباس از اروپا.» این استاد دانشگاه تسهیل شدن و ارتباط بانک‌های ایرانی با آمریکایی‌ها را منوط به حسن‌نیتی دانست که دو طرف در ادامه از خود در راستای تعهدات برجام از خود نشان دهند.

وی به سختی‌ها و موانع این اقدام خزانه‌داری آمریکا در داخل این کشور اشاره کرد و اذعان داشت: «نباید فراموش کنیم که دولت آمریکا در اجرای این دستورالعمل سهل ‌والوصول آن را عملیاتی کرده است، اتفاقاً دولت اوباما به شدت از طرف لابی‌های صهیونیست و سناتورهای جمهوری‌خواه تحت فشار بوده است. در هر صورت تا این اندازه هم خزانه‌داری آمریکا دست به اقدام مهمی زده است. در آمریکا هر چیز و هر اقدامی برای اوباما هموار نیست که دست به هر کاری بزند.»

وی هر گونه اقدام سازنده در این راستا را منوط به انتخابات آینده آمریکا دانست و گفت: «اگر دموکرات‌ها برنده انتخابات شوند تعهدات برجام با قوت بیشتری عملی خواهد شد. پیش‌بینی کارشناسان سیاسی در مورد انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره که اکثریت آن را دموکرات‌ها در مجلس نمایندگان به دست آوردند، نشان از این دارد که فضا به سود دموکرات‌ها پیش می‌رود و این مسئله به معنای گشایش‌های بیشتر در اجرای برجام است.»

@ این دستورالعمل زنجیره سودجویان را در داخل پاره کرد

«آلبرت بغازیان» اقتصاددان در رابطه با این اقدام خزانه‌داری آمریکا به «نوآوران» می‌گوید: «با توجه به اینکه اکثر درآمدزایی ما با دلار امکان‌پذیر است و بدون دلار، یورو برای ما هزینه‌ مبادله به همراه داشت و در نهایت درآمد ما را کاهش می‌داد، این اقدام برای تجارت ایران با دنیا بسیار مفید واقع خواهد شد. طبیعی است که هر چه محدودیت‌ها برداشته شود، به سود کشور است.»

این استاد دانشگاه با اشاره به اینکه سابقاً نوع مناسبات اقتصادی ما با اقدام دور زدن تحریم‌ها بود، بیان داشت: «قطعاً دور زدن تحریم‌ها هم به ضرر کشور و منافع ملی ما بود، به گونه‌ای که واسطه‌ها این وسط سبز می‌شدند و دولت مجبور بود که مبالغ حق‌الزحمه آنها را پرداخت کند.»

بغازیان با بیان اینکه این دستورالعمل زنجیره سودجویان را در داخل پاره کرده است، گفت: «دولت در این شرایط توسط این نهادها و افراد تحت فشار قرار خواهد گرفت و اصل این است که از موضع خود کوتاه نیاید، به دلیل اینکه آنها افکار عمومی را به سمتی سوق می‌دهند که این اقدام نیز بر ضد منافع ملی کشور است.»

@ اقدامی برای دور ماندن برجام از هر نوع اختلال احتمالی است

«علی خرم»، دیپلمات این اقدام آمریکا را نوعی عقب‌نشینی از مواضع تند خود در تسهیل کردن اجرای همه جانبه برجام می‌داند و در این مورد به «نوآوران» گفت: «دولت ایران در خلال تلاش‌هایی که برای حل موضوع مبادلات تجاری انجام داد، دولت اوباما را وادار کرد در همین فرصت یک ماه و نیمه تا پایان دوران ریاست جمهوری‌اش، همه کارهایی که اجرای تعهدات امریکا را بدون اما و اگر ضمانت می‌کند، انجام دهد تا دیگر رئیس جمهوری بعدی آمریکا نتواند براحتی در روند برجام اختلال ایجاد کند.»  

خرم در ادامه افزود: «در واقع قدرت دیپلماسی ایران باعث شد تا مقامات آمریکا با وجود اینکه در ایران، روابط تهران و واشنگتن به شکل دشمنی تعریف می‌شود، دستورات جدیدی را درباره تحریم‌هایی صادر کنند که اتفاقاً غیر هسته‌ای به حساب می‌آمد و در فهرست تحریم‌های مورد گفت‌وگو در مذاکرات قرار نداشت.»

@ آمریکا به دنبال سیاست نزدیک شدن گام به گام به تهران است

«مهدی مطهرنیا» استاد دانشگاه، در گفت‌وگو با «نوآوران» در ارتباط با اقدام وزارت خزانه‌داری آمریکا در لغو بخشی از تحریم‌های مربوط به مبادلات تجاری بین‌المللی ایران با دلار آمریکا می‌گوید: «برجام به مثابه یک پیچ خطرناک است و آمریکا برای خروج از تنگناهای برجام، به دنبال سیاست نزدیک شدن گام به گام به تهران است، تا با فراهم ساختن فضایی مناسب بتواند بستر مبادلات اقتصادی را مهیا سازد.»

این فارغ التحصیل دانشگاه هاوایی، در ادامه بیان داشت: «گرچه در ساختار قدرت ایالات متحده آمریکا انتقادات بسیاری از جانب تندروها و افراطیون نسبت به برجام وجود دارد، اما نو دموکرات‌ها با برداشت محدودی از برجام، در پی آن هستند که در سایه همان سیاست نزدیک شدن آرام آرام یا گام به گام چند هدف را دنبال کنند.»

این کارشناس مسائل سیاسی در ادامه دلایل اهمیت این اقدام را ذکر کرد و افزود: «سیاست آمریکاییان با این اقدام خود در داخل این است که زمینه ساز اختلال در افکار عمومی نسبت به هیلاری کلینتون نشوند و دوم با توجه به فشارهای موجود و فعالیت‌های سیاسی در منطقه و عرصه بین الملل، ایران بتواند زمینه‌های همکاری جدید با آمریکا را تجربه کند. سوم نردیک شدن به فلات ایران و موقعیت‌های استراتژیکی، که بتوان از آن بهره برداری کرد.»

@ تأثیر رایزنی‌های نیویورک در این اقدام مؤثر واقع شد

«علی بیگدلی» استاد دانشگاه، سفر اخیر روحانی به نیویورک و رایزنی‌های پیدا و پنهان او با مسئولان غربی را منجر به جدی‌تر شدن آمریکا در عمل به تعهدات برجامی‌شان دانست. او در گفت‌وگو با «نوآوران»، به عقب‌نشینی نهادهای سیاسی و اقتصادی آمریکا در مواجهه با دیپلماسی هوشمندانه ایران اشاره داشت و آن را ناشی از درکی دانست که دولتمردان آمریکایی از به شکست رسیدن برجام به آن دریافته‌اند این دستورالعمل زنجیره سودجویان را در داخل پاره کرداین دستورالعمل زنجیره سودجویان را در داخل پاره کرد.»

در پایان ...

مبادلات تجاری بر پایه دلار در حالی به نظر می‌رسد که حداقل در بخش‌هایی آزاد شده و سد این مبادلات شکسته است که تا پیش از این عمده مبادلات برای ایران به صورت یورویی و یا حتی پول‌های محلی انجام می‌شد به طوری که بخش اعظمی از درآمد ارزی ناشی از فروش نفت از سوی بانک مرکزی با تقاضا دریافت یورو انجام می‌شد چرا که کشورهایی مانند هند به عنوان بزرگترین خریداران نفتی ایران مایل به پرداخت بر اساس روپیه بودند که صرفه‌ای برای ایران نداشت. برخی کارشناسان ارزی معتقدند که اگر این دستورالمعل به طور واقعی اجرایی شود می‌تواند اتفاق مثبتی در سیستم ارزی و تجاری ایران رقم زند. مهم آن است که رفتار واقعی مورد توجه قرار گیرد؛ اینکه آیا این دستورالعمل در واقعیت نیز اجرا شده و مبادلات بانکی با ارزش بالا انجام خواهد شد یا اینکه با موانع غیررسمی اما موثر مواجه است. در این حالت در بخش ارزی مبادلات در مقیاس‌های کلان به طور حتم با سهولت بالایی نسبت به قبل انجام می‌شود. در جریان لغو تحریم مبادلات بر پایه دلار نرخ‌ بیمه‌های پوشش ریسک ایران کاهش یافته و به دنبال آن تامین مالی خارجی در مقایسه با وضعیت فعلی ارتقاء می‌یابد. البته سرمایه گذاری غیرمالی و توسعه آن مستلزم تمهیداتی فراتر از این گشایش‌هاست که دولت مستقر تدابیر لازم را در این وضعیت اتخاذ خواهد کرد.