«نوآوران»علت آتش سوزی‌های گسترده برج‌های کشور را بررسی می‌کند

ایمنی آسمانخراش‌ها؛ آتشی زیر خاکستر

با گشت و گذاری در گفته‌های مسئولان درباره ایمنی ساختمان‌ها می‌توان دید که اغلب آنها از خود سلب مسئولیت می کنند و تقصیر را گردن دیگری می‌اندازند. در این میان اغلب مسئولان از لزوم نظارت دقیق یا افزایش تجهیزات و آموزش نیروهای حرفه‌ای صحبت می‌کنند اما آنچه همچنان به چشم می‌آید ناهماهنگی دستگاه‌های مسئول برای افزایش ایمنی ساختمان‌ها در برابر آتش است.

  1. ۴ ماه قبل
  2. ۰
اتش در اسمان خراشهاا
نوآوران -

وقتی اوضاع ایمنی ساختمان‌ها از بیخ وخیم است

ایمنی در ساختمان‌ها باید به گونه‌ای تعبیه شود که عملیات نجات با سهولت انجام شود این درحالی است که در بعضی از شهر‌های کشور وسایل اتفای حریق وجود ندارد و این باعث می‌شود که ساکنان ساختمان‌ها قبل از رسیدن آتش نشان‌ها نتوانند کاری انجام دهند. حسن سلطانعلی، دبیر کمیته ایمنی سازمان نظام مهندسی استان تهران متعقد است که یکی از مشکلات بسیار  اساسی در ایمنی ساختمان‌ها نبود ایمنی در حین اجرا است به این معنی که ممکن است وسایل اتفای حریق وجود داشته باشد اما کارایی و کیفیت مناسب را نداشته باشد. به گفته او یکی از مسائل مهم اجرای مبحث سوم است. مبحث سه به معنی سیستم اعلام و اطفای حریق در ساختمان است.اعلام مثل زنگ خطر و غیره و اطفا حریق به معنی وسایل و امکاناتی که به‌طور خودکار و یا به وسیله ساکنان ساختمان آتش را مهار کند.این در حالی است که حتی با وجود وسایل و امکانات اطفای حریق ممکن است در موقع لزوم از کار بیافتند و یا به طور کامل کار نکنند.

محمد سالاری، رئیس کمیسیون شهر سازی و معماری شورای شهر تهران این حرف سلطانعلی را تایید می کند و به نوآوران می‌گوید: زمانی که مالک ساختمانی بخواهد پروانه کسب بگیرد باید شرکت‌های مورد تایید سازمان آتش نشانی از ملک بازدید می‌کنند و متناسب با نوع ساختمان تجهیزاتی را برای اطفای حریق در آن ساختمان نصب می‌کنند که بعد از تاییدیه سازمان آتش نشانی به آن ساختمان پروانه ساخت داده می‌شود. سالاری معتقد است این شرکت‌ها بعد از نصب نظارت درستی بر روی تجهیزات نصب شده ندارند و این باعث می‌شود که در موقع بحران برخی از این تجهیزات کار نکنند و یا به طور کامل عمل اتفای حریق را انجام ندهند. نظارت صحیح از سوی سازمان آتش نشانی وجود ندارد که البته طی سال‌های گذشته عملکرد بهتر شده است اما هم‌چنان ضعف‌هایی وجود دارد و در حین عملیات و اجرا مشکلاتی پیش می‌آید که ضربه‌های سنگینی را به ساختمان آتش گرفته می‌زند.

جلال ملکی، سخنگوی سازمان آتش نشانی در مقابل این حرف سالاری تاکید می‌کند علت اصلی آتش سوزی در ساختمان‌ها به خاطر بی‌احتیاطی‌هایی است که منشا انسانی دارد. وقتی شرکتی برای ساختمانی تجهیزات اطفا و اعلام حریق را نصب می‌کند موظف است که هرچند وقت یکبار نظارتی بر روی وسایل نصب شده داشته باشد و اطمینان حاصل کنند که در هنگام حریق این وسایل به درستی کار می‌کنند. برای مثال حسگرهایی که نور و یا دود حاصل از حریق را به سرعت تشخیص می‌دهند و به ساکنان اطلاع می‌دهند باید حداقل شش ماه یکبار مورد بررسی قرار گیرند. بی‌تفاوت بودن نسبت به ایمنی ساختمان‌ها از سوی انسان‌ها و به خصوص ساختمان سازهایی که به خاطر سود زیر بار هزینه تامین ایمنی ساختمان‌ها نمی‌روند عامل اصلی حریق در ساختمان‌هااست

     ذغال آتش‌سوزی‌ها با نماهای اشتعالزا

بر اساس نظر فعالان ساخت و ساز  بهترین و بی‌خطرترین سنگ‌نما استفاده از آجرهای شیک است که روی ملات- سیمان و مخلفاتش- بهتر نصب می‌شود اما اگر از سنگ‌نماها استفاده می‌شود حتماً باید سنگ‌ها قابلیت اسکوپ داشته باشند یعنی این‌که پشت سنگ‌های‌نما شیار داده شود، سیم گالوانیزه ضد زنگ‌زدگی از شیارها عبور داده شده و داخل ملات پشت سنگ نصب می‌شود. معمولاسنگ‌هایی که سقوط می‌کنند اسکوپ نشده‌اند و متأسفانه امروز کمتر سازنده‌ای است که به اسکوپ شدن سنگ‌نماها اقدام می‌کند.سلطانعلی، دبیر کمیته ایمنی سازمان نظام مهندسی درباره نما‌های ساختمان‌ها معتقد است که در ساختمان‌ها و به خصوص نمای آن‌ها باید از اسکلتی استفاده شود که ضد حریق باشد این در حالی است که بخشی از نماهای کامپوزیتی که در نمای ساختمان‌های بلند مرتبه استفاده می‌شود در برابر حریق علاوه بر اینکه ایمن نیست موجب تشدید آن نیز می شود همانند برج سلمان مشهد که کامپوزیت نما به‌دلیل عدم تاب آوری در برابر حریق موجب گسترش و تشدید آتش سوزی شد. به گفته سالاری یکی از اعضای شهر ساختمان سازها در نمای ساختمان‌ها از مصالح استانداردی که اشتعال زا نباشد استفاده نمی‌کنند و این در حالی است که  سازمان استاندارد کشورو نظام مهندسی به عنوان متولی نظارت برکیفیت مصالح مورد استفاده در ساختمان‌ها باید نظارت جدی‌تری داشته باشند و نسبت به بررسی کیفیت ریزبین تر باشند.

        شهرداری اعمال قانون نمی‌کند

به گفته سلطانعلی حذف بودجه‌ آموزش تیم‌های بحران یکی از دلایل مهم نابودی ساختمان‌ها بخاطر آتش سوزی است. برای مثال وقتی از کارکنان پتروشیمی بوعلی علت آتش سوزی ر ا جویا شدن بیش‌تر آن‌ها آگاهی نداشتن از راهکارهای اطفای حریق را علت گسترش آتش سوزی دانستند.این مهندس ناظر می‌گوید: ساختمان ساز‌ها به‌خاطر سود خود از گذاشتن افرادی که به عنوان تیم ایمنی ساختمان بحساب می‌آیند خودداری می‌کنند. بیش از 50 درصد علت فوت در ساختمان‌ها به‌خاطر نبود ایمنی در حین اجراست.مثل برق گرفتن،سقوط و غیره. این در حالی است که در دانشگاه‌های ما به دانشجویان واحدی به عنوان تامین ایمنی ساختمان آموزش داده نمی‌شود و در نتیجه افراد متخصص و حرفه‌ای در این حوزه وجود ندارد. سلطانعلی با اشاره به اینکه بخش زیادی از درآمد شهرداری به‌خاطر گرفتن عوارض و تخلفات ساختمانی می‌گوید: اگر بخواهیم علت حریق ساختمان‌ها را که در طی چند ماه اخیر زیاد شده است مورد بررسی قرار بدهیم قطعا به یک جواب واحد نمی‌رسیم بلکه مجموعه دلایلی باعث بروز این اتفاقات می‌شود که تنها با یک عزم جدی می‌توان از بروز آن جلوگیری کرد. نهایت ایمنی که برای ساختمان‌ها در نظر می‌گیریم در مقابل زلزله است که آن هم به طور کامل رعایت نمی‌شود.فقدان تفکر درباره ساختمان سازی و نبود تصمیمی کلان و جامع برای بهبود این اوضاع باعث وخیم تر شدن ایمنی ساختمان‌ها می‌شود. سعید سعیدیان یکی دیگر  از مهندسان سازمان نظام مهندسی کشور نیز درباره علت افزایش آتش سوزی در چند ماه اخیر می‌گوید: به ساختمان سازها اجازه می‌دهند که بسازد تا به وسیله آن بتوانند درآمد خود را که بالغ بر 70درصد می‌شود از این راه تامین کنند.ساختمان سازها زیر بار ایمنی ساختمان نمی‌روند زیر هزینه مضاعفی را به ساختمان ساز تحمیل می‌کند.

    هلی پدها کارایی ندارند

هلی پدها کارایی ندارند!این‌را سالاری عضو شورای شهر می‌گوید.به گفته او هلی پدهایی که در ساختمان‌ها وجود دارد اکثرا قابل استفاده نیست و حتی اگر بخواهیم از هلی پد برجی دیگر برای خاموش کردن حریق در ساختمان مجاور آن استفاده کنیم در بیشتر موارد امکان پذیر نیست.

 

    تقصیر را گردن ما نیندازید

سالاری یکی از دلایل نابود شدن ساختمان‌ها به‌خاطر آتش سوزی را مناسب نبودن امکانات آتش‌نشانی و نداشتن نردبان می‌داند و می‌گوید برای بهبود تجهیزات و شبیه سازی با امکانات روز دنیا با سازمان آتش نشانی مراوده داشته ایم.

معصومه آباد،  رئیس کمیته ایمنی و مدیریت بحران شورای شهر هم علت اصلی حریق در ساختمان‌ها رعایت نکردن شاخص‌های ایمنی در ساختمان‌ها می‌داند و می‌گوید:به همین منظور شورای شهر تهران در مصوبه‌ای به عنوان توسعه تامین خدمات ایمنی  به شهرداری اجازه داده می‌دهد تا از ابتدای سال ۹۶ به هنگام صدور پروانه ساختمان، عوارض موضوع ماده واحده حوزه ایمنی و آتش‌نشانی را نیز دریافت کند و بر این اساس ساختمان‌های ۱۲ طبقه و بالاتر و کلیه ساختمان‌های غیرمسکونی از دو درصد به سه درصد عوارض افزایش داده شده و این هزینه به منظور تامین اعتبارات مورد نیاز احداث و تکمیل تجهیزات ایستگاه‌های آتش‌نشانی هزینه شود.

این در حالی است که ملکی سخنگوی سازمان آتش نشانی منکر امکانات نداشتن سازمان آتش نشانی می‌شود و می‌گوید: در تمام دنیا و حتی کشور‌های توسعه یافته و مدرن تنها نردبان موجود برای اتفای حریق  32 و 54 متری هستند که در تهران ما 15نردبان 32 متری و 5 نردبان 54 متری داریم و در مقابل تجهیزات کشور‌های مدرن دارای امکانات به نسبت مناسبی برای اتفای حریق هستیم.ملکی معتقد است در تمام دنیا وظایف ایمن سازی ساختمان را بین مردم و مسئولان تقسیم می‌کنند و مردم و سازنده‌های ساختمان سعی می‌کنند حتما ایمنی کامل در حین ساخت را به طور کامل رعایت کنند و این مسأله در کشور ما مغفول مانده است و همه تقصیرها را درباره سوختن ساختمانی به گردن آتش نشانی می‌ندازندو می‌گویند سازمان تجهیزات نداشت.ملکی با اشاره به اینکه طی سه، چهار سال اخیر با افزایش سختگیری‌های نظارتی آتش نشانی برای تأمین ایمنی هر چه بیشتر هموطنان شاهد هستیم که آتش سوزی در ساختمان‌های بلند به حداقل رسیده ادامه می‌دهد: 90درصد حوادث مربوط به حریق در ساختمان‌های زیر 6 طبقه رخ می‌دهد. نمی‌گوییم آسمان خراش‌ها یا ساختمان‌های بلند دچار حادثه نمی شوند اما با نظارت‌های انجام شده و تجهیز امکانات ایمنی این ساختمان‌ها آتش سوزی‌ها به سرعت تحت کنترل درمی آیند.

 براساس ضوابط و قوانین ساختمان‌های 6 طبقه و بیشتر با کاربری مسکونی و ساختمان‌های بیشتر از یک طبقه با کاربری غیرمسکونی نیاز به مجوز آتش نشانی برای تأییدیه ایمنی دارند. چون بدون این تأییدیه پایان کار شهرداری داده نمی شود. این ساختمان‌ها با توجه به سیم کشی‌های بیشتر، سیستم گرمایشی گسترده‌تر و... ریسک خطر بالایی دارند اما با توجه به داشتن امکاناتی نظیر سیستم اعلام و اطفای حریق، منبع آب، کاشف‌های حریق و درهای دودبند در بسیاری از موارد با کمترین خسارات کنترل می شود. البته ما تأکید داریم برای به حداقل رساندن خطرات، ساختمان‌های کمتر از 6 طبقه نیز باید تأییدیه ایمنی بگیرند و این موضوع در شورای شهر در حال بررسی است.

ملکی تاکید می‌کند که از نظر ایمنی ساختمان‌ها وقتی بنایی کمتر از 6 طبقه دچار حریق می شود با توجه به امکاناتی مانند نردبان‌های بلند امکان مهار و دسترسی وجود دارد اما این شرایط در آسمانخراش‌ها یا ساختمان‌های چند طبقه وجود ندارد. بنابراین اگر این ساختمان‌ها خود ایمن باشند تلفات کاهش می یابد. در حال حاضر این شرایط در تمام دنیا وجود دارد و می توان گفت که در همه کشورها نیز به سمت پیشگیری از وقوع حادثه حرکت می کنند. مثلاً در برج‌های بلند دوبی اگر این امکانات و تجهیزات خود ایمن نباشند با توجه به شلوغی شهر و تعداد آسمانخراش‌های آن هر لحظه باید شاهد اتفاقات هولناکی مانند حریق‌های مهیب باشیم.

    تکلیف ساختمان سازی را مشخص کنید

در شهری مثل تهران که قیمت هر متر زمین در حدود 4میلیون تومان است خریداران توقع دارند که ساختمان شان در برابر آتش مقاوم باشد اما وقتی سازنده غیر حرفه ای باشد خدمات را در ساختمان حذف می‌کند. سلطانعلی دبیر کمیته ایمنی با اشاره به اینکه ایران جزو معدود کشورهایی است که از هر صنفی می‌تواند ساختمان بسازد،گفت: در کشور ما یک بار تکلیف ساختمان سازی را مشخص نمی‌کنند و هرچند هم که ناظر وجود داشته باشد اما وقتی سازنده ایمنی را رعایت نمی‌کند فایده‌ای ندارد.لازم است که ساختمان درست طراحی بشود، اجزا و مصالح استانداردی داشته باشد و در عین اجرا موفق عمل کنند.اومعتقد است شهرداری هر استان به طور متفاوت عمل می‌کند برای مثال شهرداری تهران ضوابط خاصی برای ساختمان‌سازی دارد و شهردار ی مشهد ضوابطی دیگر.برجی در خیابان فرشته 70 متر گود برداری دارد و هیچ کسی به آن‌ها اعتراضی نمی‌کند.مشابه این گود برداری در هیچ یک از کشور‌های دیگر مجوز قانونی ندارد.وقتی دانش کافی وجود نداشته باشد تونلی مانند تونل توحید بعد از چند سال از ساختش دچار نشتی می‌شود.در حادثه پروژه تجاری-  اداری خیابان ایران زمین که متعلق به هلدینگ سورینت بابک زنجانی بود نشست کرد. در جریان این اتفاق کسی به این فکر نمی‌کرد که چرا دچار ریزش شده است همه به این فکر می‌کردند که چه کسی اجازه این‌کار را داده است.   اگر چه حوادث آتش‌سوزی آثار وحشتناکی دارد و خسارت‌ها و صدمه‌های اقتصادی ناشی از آتش‌سوزی بسیار بالاست اما بخشی از آن با توجه به پیشرفت‌های حاصل از تحقیقات مختلف در زمینه تولید و ساخت کالاهای مهندسی ساختمان و ضد حریق قابل پیشگیری است. می‌توان به محصولاتی همچون نما‌های ضد حریق و مقرارتی که سازندگان را مجاب به استفاده از وسایل ایمنی می‌کند از شدت آن‌ها کاست. با ارتقای مقررات ساخت و ساز و منطبق کردن آن با قوانین جهانی می‌توانیم خدمات فنی و مهندسی را به گونه‌ای ارائه کنیم که از خطرات ناشی از حوادث مختلف و آتش‌سوزی جلوگیری شود یا خسارات جانی و مالی آن را به حداقل برساند.اقدامات و تصمیم‌گیری سریع و هماهنگ با پیشرفت و فناوری‌های روز دنیا می‌تواند اثر قابل ملاحظه‌ای در دفع این اتفاقات در کشور داشته باشد.