گزارش نوآوران از بوستانی که فضای سبز ندارد

بوستان ولایت، همچنان پادگان

اسفندماه سال 89، محمدباقر قالیباف و هیأت همراه در مراسم درخت‌کاری، میزبان رهبری در پادگان قلعه مرغی سابق و بوستان ولایت کنونی بودند. قالیباف پس از سال‌ها توانسته بود، قلعه مرغی را به تملک شهرداری درآورد و برای آنکه مدیریت جهادی را به اثبات برساند، قول تحویل زمین‌های بایر پادگان به بزرگترین بوستان کشور را ظرف سه ماه داد.

  1. ۵ ماه،۲ هفته قبل
  2. ۰
بوستان ولایت، نمودی از ناکارآمدی شهرداری با مدیریت جهادی
نوآوران -

مسئولین شهرداری تأسیس بوستان ولایت را نمونه‌ای از تخصیص منابع و امکانات شهری به صورت عادلانه با توجه به موقعیت جغرافیایی آن اعلام کردند. بخش بزرگی از امکانات شهرداری شامل 3000 نیرو، برای سه ماه معطوف به محوطه 300 هکتاری پادگان شد و روزنامه همشهری حدوداً هر روز، گزارشی از روند پیشرفت پروژه را منتشر می‌کرد. قالیباف به وعده‌اش عمل کرد و فاز اول بوستان شامل 60 هکتار در مدتی کمتر از سه ماه و پس از 67 روز افتتاح شد. حال پس از حدود 5 سال تصاویر هوایی حاکی از همان میزان پیشرویِ سابق در حدود فضای سبز است، در این مدت صرفاً زیربنای عمرانی شاعد توسعه مکرر بوده است.

ورود سازمان بازرسی کل کشور به پرونده بوستان ولایت

پس از حدود سه سال سازمان بازرسی به پرونده بوستان ولایت ورود کرده و از شهرداری توضیحاتی خواسته است. در بخشی از این نامه خطاب به معاون شهرسازی شهردار تهران آمده است: با وجود گذشت چهار سال از واگذاری پادگان سابق قلعه‌مرغی و واگذاری آن به شهرداری برای ساخت بزرگترین بوستان خاورمیانه، جز ساخت و ساز چند ساختمان در حاشیه‌های بوستان، رخداد خاصی در این محدوده بزرگ چند صد هکتاری روی نداده تا عملاً از بزرگ‌ترین بوستان خاورمیانه، جز حلقه پیرامونی (شامل چمن‌کاری، دیوارکشی، ساخت پیاده‌رو، نصب صندلی، ساخت پارکینگ، مجموعه تفریحی و ...) چیز دیگری محقق نشده باشد و از سوی دیگر با توجه به موارد فوق، طرح‌ها و نقشه‌هایی برای زمین‌های باقی‌مانده پروژه ارائه شده که برخلاف منویات مقام معظم رهبری (مدظله العالی)‌ و اهداف واگذاری پادگان قدیم قلعه‌مرغی به شهرداری بوده است.
این در حالی است که با توجه به سخنان رهبر انقلاب در مراسم کلنگ‌زنی این پروژه در اسفند سال 1389 نسبت به وقوع این اتفاقات هشدار داده است:
«طرح‌های فضای سبز اینجا ـ حالا آقای شهردار محترم گفتند، قبلاً هم من گزارشش را دیدم ـ نزدیک 300 هکتار زمین است؛ این خیلی مهم است. ایشان می‌گویند می‌خواهیم 220 هکتارش را فضای سبز درست کنیم. شما باید مواظب آن بقیه باشید. 80 هکتار زمین وسط شهر، چیز کمی نیست. اینجا زمین‌هایی است که متر مترش محاسبه دارد
شما اینجا 80 هکتار زمین دارید؛ مراقب باشید که چه اتفاقی بناست برای این زمین‌ها بیفتد. شماها بحمدالله خودتان پاکید، اهل هیچ‌گونه استفاده سوء نیستید؛ اما این‌جور نیست که تمام محیط زندگی، خالی از آدم‌های سوء‌استفاده جو باشد. مراقب باشید طرح‌هایی که می‌خواهید اینجا اجرا کنید، از بیرون محیط شماها برایش طراحی نشده باشد؛ با بعضی از توجیه‌های گوناگون، توجیه‌های اقتصادی، تأسیس مرکز تجاری همین‌طور بقیه‌ جاها.
حالا اینجا بزرگترین است، اینجا مهمترین است، اما تهران باز هم مراکز دیگر دارد؛ مراکزی که می‌توان در آنها فضای سبز درست کرد، می‌توان فضای تنفسی را برای تهران درست کرد، می‌توان ریه‌های تهران را تقویت کرد
حقیقتاً ریه‌های تهران ضعیف است. تهران شهر بزرگی است و جمعیت زیادی دارد. با همه زحمت‌هایی که شما کشیدید، فضای سبز در این شهر، خیلی کمتر از آن مقداری است که باید باشد».

در نامه سازمان بازرسی تاکید شده است: با توجه به موارد فوق نهایتاً شورای عالی معماری و شهرسازی ایران در جلسه مورخ 24/6/93 در اجرای رهنمودهای مقام معظم رهبری در خصوص ضرورت تشخیص حداکثری فضای بوستان ولایت برای تامین فضای سبز، موارد زیر را مصوب کرده است:
«الزام تصویب نهایی ساماندهی اراضی قلعه‌مرغی (بوستان ولایت) شامل برنامه فیزیکی و طراحی سایت توسط شورای عالی شهرسازی و معماری ایران.
ابطال کلیه مصوبات قبلی کمیسیون ماده 5 شه تهران در ارتباط با این موضوع و ضرورت ارایه پیشنهاد جدید با در نظر گرفتن تامین حداکثری فضای سبز و حداقل بازگذاری فیزیکی توسط شهرداری تهران (ضوابط پهنه G112) جهت بررسی و تصویب در کمیسیون ماده 5 شهر تهران و ارجاع به شورای عالی شهرسازی و معماری جهت تصویب نهایی.

ضرورت حفاظت از ابنیه تاریخی موجود در محدوده بوستان ولایت (آشیانه‌های پرواز و سایر ساخت و سازهای مرتبط) به عنوان بخشی از میراث تاریخی شهر تهران و جانمایی آنها در نقشه‌های طرح ساماندهی ممنوعیت هرگونه ایجاد مستحدثات (ساختمان) در محدوده بوستان ولایت (اراضی قلعه‌مرغی) تا قبل از تصویب نهایی طرح ساماندهی اراضی قلعه‌مرغی».
حاشیه سبز، محتوای خاکی
نقشه هوایی بوستان، حاکی از پوشش تنها 20 درصدی فضای سبز است. پیش‌تر در سایت سازمان پارک‌ها و فضای سبز، در تشریح طرح تفصیلی بوستان آمده بود که بخش جنوبی به مساحت 5/130 هکتار جهت توسعه مسکونی و تامین خدمات وابسته در مقیاس ناحیه و محله به کار گرفته می‌شود.
هرچند که این مورد پس از مخالفت‌های شورای شهر از تارنما حذف شد ولی عملاً تا کنون رویه پیشین تثبیت شده است.
همچنین در بخش دیگری از آن طرح، تراکم های کاربری مسکونی، 180 درصد، 220 درصد و 250درصد و کل زیربنای مسکونی 726/271/1 مترمربع (717/12 واحد) و جمعیت پذیری 186 نفر در هکتار معادل 53116 نفر عنوان شده بود.

از سال 93 که اعضای شورای شهر بازدیدی از این زمین های بلا استفاده داشتند تا امروز بارها در خصوص این زمین‌ها به شهردار تذکر داده شده است.
هرچند قرار بود بیش از 80 درصد این زمین‌ها مبدل به فضای سبز شود و در زمین‌های باقی مانده پروژه‌هایی احداث شود که قابلیت اجرایی شدن آن در هیچ نقطه ای از تهران وجود ندارد، اما تاکنون نه اقدامی برای 80 درصد فضای سبزی که قرار است در این بوستان ایجاد شود شده است و نه کلنگ یکی از پروژه‌های بزرگی که برای این زمین‌ها پیش بینی شده است، به زمین خورده است. پیش از این مسئولان شهرداری از توافق با سازمان انرژی اتمی برای احداث بزرگترین بیمارستان هسته‌ای خاورمیانه و احداث موزه علوم و فناوری خبر داده‌اند.
معاون سابق شهردار تهران اما در مصاحبه‌ای از تصمیم پیشین شهرداری مبنی بر پیگیری پروژه‌ای در مرکز بوستان ولایت پرده برداشت که هیچ تناسبی با اهداف اولیه احداث پارک ندارد. وی می‌گوید: «در ابتدا بنا بود با انتقال پادگان قلعه مرغی به خارج شهر تهران درون بوستان 80 هکتاری ولایت یک ساختمان عظیم به نام «تجارت جهانی» احداث شود اما به دلیل سرعت انتقال پادگان و اجرای پروژه بوستان ولایت هنوز بسترسازی لازم برای اجرای پروژه «تجارت جهانی» در بوستان ولایت به وجود نیامده است به همین دلیل اجرای این پروژه در بوستان ولایت منتفی شده است».

در همین رابطه رحمت‌الله حافظی، رئیس کمیسیون سلامت شورای شهر تهران، سال گذشته در گفت‌وگو با خبرگزاری مهر در پاسخ به این پرسش که چه میزان از این زمین ها کاربری تجاری مسکونی دارند گفته بود: عده ای در خواب می دیدند که بخشی از این زمین ها کاربری مسکونی و تجاری داشته باشد و حتی در سایت سازمان پارک ها و فضای سبز شهرداری نیز چنین کاربری تعریف شده بود که شورا سریع به آن واکنش نشان داد و در حال حاضر این زمین کاربری فضای سبز دارد.

حال، با گذشت 5 سال شهردار تهران که در اردیبهشت ماه سال 90، بوستان ولایت را ریه تنفسی پایتخت محسوب کرده بود و به احداث بزرگترین بوستان خاورمیانه توسط مجموعه تحت امرش می‌بالید، باید مشخص کند، چرا مدریت جهادی وی در شهرداری تنها سه ماه برای بوستان ولایت دوام آورد و کمربند باریک فضای سبز کنونی چه نقشی در بهبود تنفس شهروندان داشته است. متأسفانه علی‌رغم تماس‌ها مکرر، روابط عمومی سازمان پارک‌ها و فضای سبز شهرداری تهران، مدیر مجموعه پارک ولایت و رئیس اداره فضای سبز منطقه 19 به خبرنگاران نوآوران پاسخگو نبودند. حال شورای شهر نیز می‌بایست با ورود جدی‌تر به این پرونده از تمامی ابزارهای قانونی خود برای روشن کردن، وضعیت کنونی بوستان بهره جوید.