ساخت و ساز در حریم خانه تاریخی رهنما ادامه دارد

2سال تذکر برای هیچ

خانه مرحوم زین‌العابدین رهنما، نویسنده و روزنامه نگار آرام و بی‌خیال در کوچه باغ‌های تجریش روزگار می‌گذراند تا اینکه سروکله چرثقیل‌ها و کامیون‌ها پیدا شد. باغ رهنما 12 سال پیش در فهرست آثار ملی به ثبت رسید

  1. ۳ ماه،۳ هفته قبل
  2. ۰
2سال تذکر برای هیچ
نوآوران -

اما از سال گذشته حریم آن با ساخت و سازهای غیرقانونی دچار مشکل شده است و صدای اعتراض‌های شورای شهر تهران و اداره کل میراث فرهنگی استان تهران هم به گوش شهرداری نرسید. بنای قدیمی خانه رهنما در مجموعه یک باغ بزرگ با دو ساختمان دیگر و درختان متنوع، در مساحتی حدود پنج هزار متر واقع شده است و قدمت آن به اواسط دوره قاجار می رسد. این آثار تاریخی از حیث طرح و دیگر خصوصیات معماری یادآور عمارات اعیانی ییلاق‌های اطراف تهران است. بنا در دو طبقه ساخته شده و طرح برونگرای آن امکان برقراری ارتباط بصری ساکنان ساختمان، از چهار جانب با باغ‌های اطراف را میسر می‌سازد و این از ویژگی‌های این‌گونه از

معماری است.  حالا اما خبری از باغ‌های اطراف این عمارت نیست و جای آنها را برج‌های بلند و ساختمان و تیرآهن و بتن گرفته است. شورای شهر تهران بارها درباره این موضوع به شهرداری منطقه یک تذکر داده است. چندی پیش احمد حکیمی‌پور، رئیس کمیته میراث فرهنگی شورای شهر تهران که بعد از دوره‌ای از نامه‌نگاری‌ها در جلسه علنی شورای شهر تهران از ساخت و ساز در حریم این خانه انتقاد کرد و درباره آن به شهرداری تهران هشدار داد. حکیمی‌پور با انتقاد از اینکه خانه‌های تاریخی «جولانگاه برج‌سازان» شده است برای نمونه به باغ رهنما اشاره کرد که به گفته او در سال 82 در فهرست آثار ملی کشور ثبت شده اما «رو به زوال و نابودی است». این عضو شورای شهر تهران تاکید کرده بود که شهرداری منطقه یک در حریم این بنا «مجوز ساخت چند برج بلند مرتبه» را صادر کرده است. اما در بین اعضای شورای شهر تهران این فقط حکیمی‌پور نیست که نگران سرنوشت باغ رهنماست. فاطمه دانشور، دیگر عضو شورای شهر تهران است که درباره این خانه به شهرداری تهران تذکر داده اما پاسخ روشنی نگرفته است. دانشور در نامه‌ای به محمدباقر قالیباف، شهردار تهران که در اردیبهشت ماه امسال به دفتر شهردار ارسال شده است از قالیباف خواسته با توجه به اینکه این‌گونه بناهای تاریخی سرمایه ملی محسوب می‌شوند «همان‌گونه که در موارد مشابه در سراسر دنیا معمول است ضمن توجه به ارزش‌های معماری و تاریخی شهر، نسبت به اعمال حریم ارتفاعی در محدوده این بنا» اقدام شود. در پیگیری این نامه در نهایت پژمان پشمچی‌زاده، معاون معماری و شهرسازی شهردار تهران در نامه‌ای پاسخ این تذکر را داده و نوشته: درباره ملک مورد اشاره و محدوده آن «ضابطه خاصی به شهرداری اعلام نشده است» و در نقشه‌های طرح تفصیلی شهر تهران هم حریم ارتفاعی برای ملک موصوف پیش‌بینی نشده است با این حال «با توجه به دغدغه عضو محترم شورای شهر این موضوع از طریق سازمان میراث فرهنگی» پیگیری و نتیجه آن به آگاهی خواهد رسید.

 نامه‌های بی‌پاسخ میراث تهران

معاون معماری و شهرسازی شهردار تهران در حالی از نبود «ضابطه خاص» درباره این ملک خبر می‌دهد که سازمان میراث فرهنگی استان تهران بارها درباره این خانه به شهرداری منطقه یک نامه نوشته و خواستار جلوگیری از ساخت و ساز در محوطه حریم این بنای تاریخی شده است. در نامه‌های اداره کل میراث فرهنگی در تیرماه و مردادماه سال گذشته به شهردار وقت منطقه یک نوشته شده «عملیات ساختمانی کماکان ادامه دارد و با ادامه روند فوق علاوه بر آسیب‌های بصری امکام آسیب به درختان و چاه آب واقع در محوطه هانه رهنما» بسیار محتمل است. اداره کل میراث فرهنگی استان تهران در نامه‌ای دیگر در مهرماه سال گذشته به دادسرای عمومی و انقلاب ناحیه 7 تهران ویژه رسیدگی به امور شهرداری اعلام کرده اثر تاریخی خانه رهنما در سال 1382 در فهرست آثار مالی ایران به ثبت رسیده‌است و مورد حمایت و صیانت این اداره کل قرار دارد. این اداره به دادسرای عمومی ناحیه 7 اعلام کرده «به‌رغم مکاتبات با شهرداری منطقه یک مبنی بر جلوگیری از

ساخت و سازهای غیرمجاز در مجاورت عرصه و حریم این اثر تاکنون هیچ اقدامی مبنی بر توقف عملیات ساختمانی صوت نگرفته است.» اداره میراث فرهنگی همچنین اعلام کرده صدور مجوز برای ساخت و ساز در کنار این اثر تاریخی «بدون استعلام از این اداره انجام شده است و از این دادسرا خواسته علیه مرتکبان این عمل غیرقانونی اعمال قانون کند.» در مهرماه سال گذشته هم بار دیگر مدیرکل اداره میراث فرهنگی استان تهران در نامه دیگری به شهردار منطقه یک اعلام کرده «در ضلع غربی خانه رهنما گودبرداری به میران پنج طبقه در حال انجام است» که ضروری‌است هرچه سریع‌تر عملیات اجرایی متوقف و مستندات ونقشه‌های معماری برای بررسی به این اداره کل ارسال شود.

 ساختمان‌سازی به‌جای فضای سبز

در آبان سال گذشته هم مسئول میراث فرهنگی شهرستان شمیرانات هم در نامه‌ای به مجتبی یزدانی، شهردار وقت منطقه یک نوشته با عنایت به محصور بودن ملک و در ایام تعطیل ساخت این ساختمان ادامه پیدا کرده است. در بهمن همان سال بار دیگر مسئول میراث فرهنگی شهرستان شمیرانات به شهردار منطقه یک اعلام کرده طبق مصوبه شورای شهر تهران باید «کلیه پلاک‌های مجاور و بلافصل بناهای به ثبت رسیده قبل از هرگونه عملیات ساختمانی به هماهنگی و استعلام از طرف شهرداری بر اساس ضوابط ارائه شده از سوی سازمان میراث فرهنگی اقدام به تهیه نقشه تایید شده و مجوز کنند» که هیچ‌کدام از این کارها انجام نشده است. اداره کل میراث فرهنگی استان تهران و مسئول میراث فرهنگی شهرستان شمیرانات بارها به شهرداری منطقه یک نامه داده‌اند و در آنها خواستار توقف ساخت و ساز در مجاورت خانه رهنما شده‌اند. در این نامه‌ها به تکرار آمده که شهرداری این نامه‌ها را پیگیری نکرده است. این اداره همچنین به شهرداری هشدار داده است که بر اساس مواد قوانین مجازات اسلامی، حق هرگونه پیگیری قانونی را برای خود محفوظ می‌داند. تمام پیگیری‌های شورای شهر تهران و اداره کل میراث فرهنگی استان تهران در نهایت نتوانسته جلوی ساخت و ساز در حریم این خانه تاریخی را بگیرد و شهرداری بدون توجه به همه این موارد مجوز ساخت صادر کرده است. اما این تنها خانه رهنما نیست که با این مشکل مواجه شده‌است. بسیاری از باغ‌های تهران در حال حاضر در نوبت تخریب و تبدیل‌شدن به ساختمان‌هستند. اما گویا حالا نوبت خانه‌های تاریخی است که با وسعت زیاد برای برج‌سازان وسوسه‌انگیز است و چند نمونه از آثاری که در یک ماه گذشته تخریب شده‌اند را برای نمونه آورد.  تخریب دفتر موسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی در منطقه پارک‌وی که کار معمار معروف ایرانی نظام عامری بود و خانه توران، همسر رضاخان پهلوی از این نمونه‌ها ست و خانه تاریخی ضرابی در پامنار و خانه علاالدوله حاکم تهران هم به گفته حکیمی‌پور در معرض تخریب قرار دارند. باهمه این‌ها گویا شهرداری نه تنها گوشی برای شنیدن تذکرهای شورای شهر و سازمان میراث فرهنگی ندارد بلکه عزمی هم برای جلوگیری از صدور مجوز ساخت و ساز در این خانه‌ها ندارد.