«نوآوران»نشست‌های سریالی پایتخت را بررسی می‌کند

پاسکاری مسوولان بر سر نشست‌های زمین پایتخت

در حالی که هنوز علت حادثه شهران که 28 خردادماه سال جاری روی داد و در آن ریزش و نشست زمین باعث ترکیدگی لوله گاز و انفجار شد، به‌صورت کامل مشخص نشده است؛ ظرف کمتر از سه ماه سه حادثه با ظاهری مشابه بازهم درتهران اتفاق افتاد. پنج شنبه هفته گذشته ریزش زمین باعث به وجود آمدن گودالی 3 متری در خیابان پیامبر شد. به فاصله چند روز در روز یکشنبه نشست زمین در خیابان شوش گودالی با ابعاد 3 در 3 و به عمق 5 متر را ایجاد کرد وهنوز چند ساعتی از وقوع این حادثه نگذشته بود که صبح دیروز در خیابان صفی علی شاه گودال آبی به عمق 5 متر ایجادشد.

  1. ۲ ماه،۴ هفته قبل
  2. ۰
پاسکاری مسوولان بر سر نشست‌های زمین پایتخت
نوآوران -

اگرچه هیچ کدام از این حوادث تاکنون خسارت جانی ایجاد نداشته است اما باعث ترس مردم از این سلسله نشست‌های زمین شده است.

    مقصر آبفا است

مدیران شهرداری تهران در اولین دقایق حادثه خیابان پیامبر درباره علت وقوع حادثه اعلام کرد که نشت آب ناشی از خطوط اصلی قدیمی و فرسوده علت حادثه بوده است و نشست زمین در خیابان تهران ربطی به حفاری تونل مترو ندارد. مازیار حسینی، معاون حمل و نقل و ترافیک شهرداری تهران در گفت‌وگو با خبرگزاری‌ها ضمن رد ارتباط حفاری تونل مترو با نشست زمین در خیابان پیامبر گفته بود که که شست‌وشوی خاک ریزدانه با آب باعث ایجاد حفره در این خیابان شده است.

او تاکید کرده بود که در مدت گذشته زمین در قسمت‌های مختلف تهران به دلیل نشت آب نشست کرده و این در حالی است که در نزدیکی آن محدوده هیچ مترو و تونلی وجود نداشته است. به گفته او یک بار برای همیشه باید به‌روزرسانی شبکه آب تهران به‌عنوان یک پروژه اولویت‌دار را در دستور کار قرار دهیم تا شاهد بروز این‌گونه حوادث نباشیم. اظهارات معاون شهردار تهران در حالی است که حادثه فرونشست زمین در خیابان پیامبر در مسیر حفاری خط شش مترو تهران، یعنی موقعیتی مشابه خیابان شهران رخ داده است.

    فرونشست زمین در خیابان پیامبر ربطی به لوله‌های آب نداشته است

 در همین حال محمد پرورش مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان تهران، موضوع نشت آب از لوله اصلی را رد و اعلام کرد: نشت لوله آب در اطراف محل حادثه پیامبر روی نداده است. در این مکان که نشست زمین در حدود 3 متر بوده است یک خط لوله 500 و یک خط لوله 150 متری در آن وجود دارد که در پی این حادثه هیچ اتفاقی برای این خطوط نیفتاده است.

او در عین حال در پاسخ به ادعای مدیران شهری که علت حادثه پیامبر را نشت آب عنوان کرده‌اند، این‌طور پاسخ داد که در شهر تهران حدود 10 هزار کیلومتر شبکه آب وجود دارد اما سوال اینجاست که چرا هر زمانی که حادثه‌ای رخ می‌دهد در مناطقی که تونل مترو در دست احداث است، اتفاق می‌افتد. به گفته او اگر این خطوط دچار شکستگی شده بود، آب نفوذ می‌کرد، پس به این نتیجه می‌رسیم که هیچ بحثی در مورد نشست زمین به خاطر شکستگی لوله آب نیست. او تاکید کرد که پیش از این نیز در جلساتی که با مدیران بحران شهر تهران برگزار شده، قرار بر این شد که اگر هر حادثه‌ای در تهران رخ داد، بلافاصله درباره علل وقوع حادثه اظهارنظری صورت نگیرد و اعلام عامل وقوع حادثه به بعد از انتشار گزارش‌های کارشناسی موکول شود.

بعد از وقوع نشست زمین در خیابان شوش روزنامه همشهری طی گزارشی علت این سلسله نشست‌های زمین را لوله‌های فرسوده آب و فاضلاب دانست که این ادعا با انکار روابط عمومی شرکت آب و فاضلاب مواجه شد و آنها در سایت خود اعلام کردند که گودال به وجودآمده در کوچه‌ای در حوالی میدان شوش در منطقه ١٥ تهران صرفا در اثر شکستگی یک انشعاب فرعی آب به قطر یک‌دوم اینچ و مربوط به یک خانه بوده است.

به گفته روابط عمومی شرکت آب و فاضلاب استان تهران گودال به‌وجودآمده از این شکستگی سه متر عمق و دو متر قطر دارد و تصاویر منتشرشده در باره این رویداد از سوی برخی رسانه‌ها عمدتا آرشیوی است و هیچ ارتباطی با این حادثه ندارند.

 آبفا گفته است که در این حادثه، آب هیچ اشتراکی قطع نشده است و نیروهای امدادی آبفای استان تهران شکستگی این لوله را ترمیم کرده‌اند.

    همه چیز حکایت از مقصر بودن مترو دارد

حادثه خیابان شهران نیز در بالای سر تونل در دست احداث برای خط شش مترو رخ داد. تحقیقات در مورد علت وقوع حادثه شهران که در ساعات اولیه بامداد روز جمعه 28 خردادماه سال جاری با صدای انفجار لوله گاز همراه شده بود، چند ماه ادامه داشت تا اینکه معاون وزیر کشور و رئیس سازمان مدیریت بحران چند روز قبل از حادثه نشست زمین در خیابان پیامبر با استناد به نتایج به‌دست آمده از سوی گروه‌های تحقیقاتی مختلف درباره علت بروز حادثه شهران، متروی تهران را عامل اصلی وقوع حادثه و در نهایت ترکیدگی لوله گاز معرفی کرد. اسماعیل نجار با اشاره به اینکه بافت خاک در محدوده خیابان شهران از چسبندگی کافی برخوردار نبوده و حفر تونل مترو باعث فروریزش خاک شده گفت: همین امر نیز سبب فشار به لوله گاز، آب و کابل‌های انتقال برق شده و در نهایت منجر به گسستگی در این خطوط و حریق شده است.

او درباره ادعای مدیریت شهری مبنی بر وجود مغار در محدوده منطقه شهران تاکید کرده بود اگر هم وجود مغار عامل اصلی ریزش خیابان در محدوده شهران باشد سوال اینجاست که چرا پیش از آغاز عملیات حفاری مترو، این مغار شناسایی نشده است.

با این‌که سازمان مدیریت بحران کشور، شرکت مترو را مقصر حادثه شهران دانست اما مسوولان این شرکت، زیربار نرفتند به‌طوری که، ‌هابیل درویش مدیرعامل شرکت مترو، همزمان با اعلام مقصر این حادثه، اعلام نتیجه تحقیقات درباره انفجار درشهران را عجولانه توصیف کرد: «این اظهارنظر غیرکارشناسی، فرافکنانه و سیاسی است.»

در همین حال پروانه مافی در واکنش به حادثه خبابان پیامبر گفته است که شهرداری در ساخت‌و‌سازهای اخیر به ویژه در بحث مترو باید دقت نظر بیشتری داشته باشد زیرا ممکن است همین بی‌توجهی‌ها حوادث ناگواری را رقم بزند.

 به گفته این نماینده مردم درمجلس دهم، متاسفانه بازرسی حین عمل و فعالیت وجود ندارد و همیشه بازرسی ها بعد از فعالیت است که این اقدام نمی‌تواند مفید واقع شود لذا به نظر می رسد ارزیابی و نظارت باید در زمان فعالیت صورت گیرد تا اگر کم کاری و بی دقتی وجود دارد حین عمل رفع شود لذا کنترل و نظارت شهرداری باید افزایش یابد و بازرسی در انجام فعالیت ها با دقت صورت گیرد.

نایب رییس کمیسیون شوراها و امور داخلی کشور در مجلس شورای اسلامی، گفته که این حوادث در کمیسیون شوراها بررسی می شود و با شروع به کار مجلس این موضوع را در دستور کار خود قرار می دهیم تا بررسی دقیقی روی آن انجام شود.

         3 عامل احتمالی نشست زمین

کارشناسان شهری یکی از مهم‌ترین بحران‌های اصلی دهه اخیر در شهر تهران را فرونشست زمین معرفی می‌کنند براساس مطالعات صورت‌گرفته در کارگروه‌های تخصصی در شهر تهران، روزانه یک میلی‌متر نشست زمین اتفاق می‌افتد.

به گفته محمد حقانی، رییس کمیته محیط زیست شورای شهر تهران زمانی که کمبود منابع آبی وجود داشته باشد، باید برای جبران این کمبود از منابع زیرزمینی آب استخراج شود. استخراج مداوم و بیش از ظرفیت منابع آب زیرزمینی سبب خشک شدن این منابع خواهد شد. اگر این منابع خشک شود، حفره‌های زیرزمینی که تا قبل از خشک شدن محل ذخیره آب بوده، به مرور زمان فرونشست زمین را موجب می‌شوند.

با استناد به حرف کارشناسان می‌توان سه عامل را علت اصلی نشست‌های سریالی تهران دانست. اولین عامل نشست زمین تهران وجود «مغار»های لایه زیرزمینی شهر است. مغارها حفره‌های درون زمین است که در اثر برداشت بی‌رویه از سفره‌های آب زیرزمینی به‌وجود آمده است.

عامل دوم در بروز حوادث مشابه ریزش زمین اخیر، «حفاری مترو» است. بررسی‌ها نشان می‌دهد حفاری مترو و ارتعاش ناشی از فعالیت دستگاه‌های حفاری، باعث لرزش خاک‌های ریزدانه و سست روی هم و ریزش به داخل تونل مترو می‌شود. با درنظر گرفتن این عامل به‌عنوان یکی از متهم‌های احتمالی بروز سریال‌های فرونشست زمین در صورتی که پس از این عملیات حفاری آگاهانه نسبت به آدرس دقیق «مغار»ها انجام نشود، بازهم حوادثی از جنس ریزش زمین در خیابان‌های شهران و پیامبر، شوش وصفی رخ خواهد داد.«نشتی آب از شبکه قدیمی» نیز به‌عنوان سومین عامل فرونشست‌های اخیر در خیابان‌های تهران معرفی می‌شود. مدیران شهری معتقدند به دلیل آن‌که جنس خاک تهران از نوع آبرفتی است و آب به راحتی می‌تواند خاک ریزدانه را تحت‌تاثیر خود قرار دهد، شاهد نشست زمین در پایتخت هستیم.

اگرچه برای تشخیص و اثبات یک یا تعدادی از این سه عامل در وقوع حادثه ریزش خیابان پیامبر باید منتظر اعلام گزارش نهادهای تحقیقاتی مسوول ماند اما آنچه فعلا می‌تواند به‌عنوان یک سناریوی احتمالی درباره ادامه‌دار بودن سریال «ریزش» زمین در پایتخت مدنظر قرار گیرد موضوع در خطر بودن محله‌های واقع در مسیر در دست ساخت خط 6 مترو است چراکه اگر در مسیر حفاری مترو بازهم «مغار» یا همان حفره‌های زیرزمینی وجود داشته‌باشد و عملیات شناسایی این مغارها پیش از آغاز عملیات حفاری انجام نگرفته باشد، در این صورت احتمال فرونشست زمین در این مسیر بیش از سایر مناطق پایتخت خواهد بود.