دکتر محمدرضا رسولی

رسانه‌ها و فضای مجازی از یکدیگر ارتزاق می‌کنند

  1. ۲ ماه،۳ هفته قبل
  2. ۰
دکتر محمدرضا رسولی
نوآوران -

معتقدم که شبکه‌های مجازی و روزنامه‌ها هم در هم‌زیستی هم و رقابت با یکدیگر هستند. درواقع رسانه‌ها و فضای مجازی از یکدیگر ارتزاق می‌کنند به این ترتیب که برخی کانال‌های تلگرامی، مطالب منتشر شده در روزنامه‌ها را منعکس می‌کنند و علاقه‌مندان را به مطالب روزنامه ارجاع می‌دهند.

تجربه نشان داده است وسایل ارتباط جمعی یکدیگر را در رقابت تضعیف می‌کنند و در نهایت به هم‌زیستی می‌رسند، یعنی به نقاط قوتی که به لحاظ فنی و محتوایی روی آن‌ها کار می‌کنند، بازمی‌گردند.

به عنوان مثال می‌توان به سابقه رقابت بین سینما و تلویزیون اشاره کرد که با ورود تلویزیون تمایل مردم برای رفتن به سینما کاهش یافت، اما از بین نرفت.

مشابه همین چالش اکنون بین فضای مجازی و روزنامه‌ها دیده می‌شود؛ چالشی که فقط مربوط به ایران نیست و در واقع همه کشورهای دنیا درگیرش هستند.

صاحبان روزنامه‌ها باید درصدد ارائه اخبار مفید و در عین حال جذاب باشند. گرافیک تصویری نیز موضوع مهمی است که باید حتماً مورد توجه قرار گیرد، چراکه مردم حوصله مطالعه ندارند و صفحاتی را که از نظر بصری زیبا هستند می‌پسندند.

 این‌که شاید عده‌ای تصور کنند روزنامه‌ها به انتهای فعالیت خود رسیده‌اند را کاملاً غلط می‌دانم چراکه عمر روزنامه‌ها هرگز به سر نخواهد آمد.

در شرایط کنونی مطبوعات در کشورهای جهان سوم چالش‌های زیادی خواهند داشت. از یک سو مواجهه با فضای مجازی، از دیگر سو نیازهای مالی شدید که منجر به وابستگی‌های آن‌ها به دولت‌هایشان شده است.

این نکته قابل تأمل است که وجود تحلیل و تفسیر درخصوص مسائل مختلف از جمله مزیت‌های روزنامه‌ها نسبت به شبکه‌های مجازی به شمار می‌آید. در این شبکه‌ها اطلاعات و اخبار فقط در چند سطر منعکس می‌شود، اما در روزنامه‌ها موضوعات به صورت پرونده‌ای و از زوایای مختلف مورد بررسی قرار می‌گیرند.

همچنین روزنامه‌ها مطالب مستند و مستدلی را ارئه می‌کنند اما در بسیاری از گروه‌های تلگرامی ما شاهد انعکاس اخباری نادرست و بیشتر شایعه هستیم.

البته کانال‌های تلگرامی به دلیل این‌که قائم به فرد، سازمان و یا گروهای صنفی خاصی هستند، دقت بیشتری در ارائه اخبار معتبر دارند.

بدون تردید افزایش سواد رسانه‌ای مردم نیز در ارائه اخبار مستند و مستدل موثر است. بالا رفتن سواد رسانه‌ای مردم موجب می‌شود به راحتی هر خبری را باور نکنند و با تجزیه و تحلیل موضوع در پذیرش یا رد یک مطلب، منطقی رفتار کند و از نشر شایعات و اخبار غیرمعتبر بپرهیزند.

فراموش نکنیم روزنامه‌هایی در حال حاضر موفق خواهند بود که گزارش‌ها و تحلیل‌های خاص خود را داشته باشند و به این ترتیب مخاطبان خاص خود را بیابند.

مشکل دیگری که اکنون وجود دارد پایین بودن فرهنگ مطالعه در ایران است که مردم کمتر روزنامه مطالعه می‌کنند، اما در عین حال این سوال مطرح است که چرا در زمان انتخابات فروش روزنامه‌ها زیاد می‌شود مگر در آن برهه از زمان شبکه‌های اجتماعی فعالیت نمی‌کنند؟ پرواضح است که علتی در پس ماجراست و به کیفیت محتوای مطبوعات برمی‌گردد. اگر بتوانیم روزنامه‌ها را تقویت کنیم؛‌ در این مسیر گام بزرگی برداشته‌ایم.

موضوع دیگر این‌که روزنامه همچون سندی برای افرادی خواهند بود که در آینده خواهان بررسی وضعیت اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی زمان پیش از خود هستند؛ اما شبکه‌های اجتماعی از این ویژگی برخوردار نیستند. این مزیت روزنامه است. باید بررسی کنیم که روزنامه‌ای مثل لوموند چه می‌کند که مخاطب دانشگاهی خودش را دارد. چگونه مطالب را ارائه می‌دهد که همچنان با وجود فضای مجازی مخاطبان خاص خود را از دست نداده است. مخاطب امروز ما حوصله طویل‌خوانی ندارد و به همین دلیل به این شبکه‌ها روی آورده است. باید روزنامه‌ها به اختصارگرایی و سایر نوآوری‌ها روی آورند و با ارائه مطالب مفید و جذاب به رقابت با هم بپردازند؛ به نحوی که شبکه‌های اجتماعی در کنار روزنامه‌ها فعالیت کنند و مکمل‌ آن‌ها باشند.