آتش‌سوزی‌های سریالی در جنگل‌ها و مراتع

مقصر عامل انسانی یا است یا اهمال مسئولین؟

گروه جامعه- محمدحسین صالح‌نیا: دوشنبه شب گذشته، سرانجام آتش‌سوزی در منطقه قلعه شاداب دزفول مهار شد. مورد اخیر دستکم دوازدهمین نمونه از آتش‌سوزی‌های اخیر در خرداد ماه است. بیش از دوازده مورد آتش‌سوزی ظرف یک ماه، آن هم پیش از آغاز فصل تابستان، هشدار جدی ات برای آنان که مستمراً طرح و لایحه تصویب می‌کنند و از حمایت از محیط زیست سخن می‌گویند ولی آتش‌سوزی‌ها برایشان به پدیده‌ای معمول، همچون ریزگردها بدل شده است.

  1. ۵ ماه،۳ هفته قبل
  2. ۰
مقصر عامل انسانی یا است یا اهمال مسئولین؟
نوآوران -

همزمان با اعلام خبر مهار آتش در مراتع قلعه شاداب، مانور اطفای حریق در شهرستان بانه در حال برگزاری بود. «مژگان جمشیدی»، کارشناس محیط زیست، چنین اقداماتی را در کنار سخنان مسئولین دولتی از پشت تریبون‌ها نمایشی برای وانمود کردن به حمایت دولت از محیط زیست می‌داند. وی در این باره می‌گوید: گفتن بس است. تا 20 سال آینده نیازی به حرف و طرح جدید در حوزه محیط زیست نیست، مسئولین باید به وعده‌هایشان عمل کنند.

فرهاد قلی نژاد، رئیس اداره محیط زیست شهرستان دزفول در رابطه با آتش‌سوزی اخیر در گفت‌وگو با ایرنا اظهار کرد: در روزهای اخیر بی‌احتیاطی یکی از گردشگران، موجب وقوع آتش سوزی در مراتع حاشیه دریاچه سد دز و منطقه شکار ممنوع قلعه شاداب شد که با تلاش ماموران یگان حفاظت محیط زیست دزفول در منطقه شکارممنوع قلعه شاداب و منابع طبیعی دزفول مهار شد
وی افزود:این آتش سوزی با بی احتیاطی یکی از گردشگران هنگام برافروختن آتش به وقوع پیوست و موجب آتش سوزی در سه هکتار از جنگل ها و مراتع قلعه شاداب شد.
وی همچنین افزوده بود:مهمترین عامل آتش سوزی در جنگل ها و مراتع به دلیل بی احتیاطی گردشگران در افروختن آتش در پوشش های جنگلی و مراتع انبوه می باشد.

این در حالی است که کارشناسان محیط زیست، آتش‌سوزی بر اثر عوامل طبیعی در جنگل‌های ایران را با توجه به نوع گیاهان و پوشش آن، نامحتمل می‌دانند. پیش‌تر نیز رئیس سازمان جنگل‌ها و مراتع، عامل ایجاد 90 درصد از آتش‌سوزی‌ها را عامل انسانی دانسته بود. بنابراین گرمای هوا در ماه‌های تابستان، تنها می‌تواند با خشک کردن گیاهان، موجبات گسترش بیشتر آتش را فراهم آورد.مژگان جمشیدی، کارشناس خبری و فعال محیط زیست ضمن اشاره به وضعیت نابسامان دستگاه‌ها در مواجه با آتش‌سوزی‌های اخیر در همین باره به نوآوران گفت: با توجه به گسترش آتش‌سوزی‌ها از ال 88 به این و هیچ اقدام درخوری توسط دولت انجام نشده است.

وی در توضیح روند تغییراتِ دوره‌های آتش‌سوزی در جنگل‌های ایران می‌گوید: تا 10 الی 15 سال گذشته، آتش‌سوزی‌ها منحصر به فصل تابستان و روزهای بسیار گرم بود، حال اما در اردیبهشت و خرداد نیز شاهد آتش‌سوزی‌های گسترده هستیم. وزش باد در روزهای اخیر نیز مزید بر علت شده است تا شعله‌های آتش بیشتر توسعه یابند.

کاستی‌های ساختاری

مشکل اصلی در پیشگیری از ایجاد آتش‌سوزی‌ها ضعف در حوزه تقنینی جهت مجازات متخلفین و کمبود محیط‌بانان است. اما در بخش مهار آتش مسئله اصلی نبود تجهیزات مناسب جهت اطفای حریق و از آن جمله بالگرد یا هواپیماهای مخصوص برای خاموش کردن آتش است. مژگان جمشیدی در این باره می‌گوید: کشور ایران کوهتانی است و حتی در فلات مرکزی نیز در صورت بروز آتش در مراتع دترسی یگان حفاظت و محیط بانان به موضع آتش‌سوزی به سهولت مقدور نیست. در نتیجه تنها ابزار دسترسی مؤثر، بالگرد و هواپیمات که نه سازمان جنگل‌ها و نه سازمان محیط زیست به این وسایل دسترسی ندارند. سال گذشته تفاهم‌نامه‌ای میان سازمان جنگل‌ها و وزارت دفاع به امضاء مسئولین رسید تا وزارت دفاع از 14 استان کشور در هنگام بروز چنین حوادثی پشتیبانی کند و تا کنون این تفاهم عملیاتی نشده است. حادترین نمونه، آتش‌سوزی در پاسارگاد بود که تنها یک بالگرد هلال احمر به منطقه اعزام شد.

مروری بر چند مورد از آتش‌سوزی‌های خرداد ماه

آتش‌سوزی در کوهدشت

به گزارش سفیر افلاک به نقل آسوبان، این آتش سوزی در منطقه «هرین خلیفه» در هفت کیلومتری شرق کوهدشت شروع شده و به ارتفاعات چنگری کشیده شد و پس از آن به منطقه دالاب رسید تا به دلیل وزش شدید باد، دامنه ی آتش از جاده «اولاد قباد» نیز عبور کند و به کوههای «گدار پهن» شمالی و «سرسورن» نزدیک شود.

سرپرست فرماندار کوهدشت در خصوص آتش سوزی در مزارع کشاورزی شهرستان کوهدشت در این رابطه به خبرنگار ما گفت: آتش سوزی روز جمعه در ساعت 13 از مسیر جاده ی اولادقباد شروع شد.

احسان جهانیان با اشاره به مسیر وزش باد در جهت غربی، شرقی افزود: با توجه به سرعت وزش باد، دامنه ی آتش سوزی به سمت منطقه ی تنگ قلعه کشیده شد.

رئیس ستاد بحران شهرستان کوهدشت با بیان اینکه در ساعات اولیه ی آتش سوزی، مردم، کشاورزان، دهیاری ها و بخشداری ها و نیروی انتظامی در محل آتش سوزی حاضر شدند؛ اظهار کرد: در همان ساعات اولیه به صورت رسمی مدیریت بحران شهرستان کوهدشت تشکیل شد.

وی بیان داشت: تمام دستگاه های عضو ستاد مدیریت بحران و حتا دستگاه هایی که عضو ستاد بحران نبودند؛ اما از گذشته برای همکاری آنها پیش بینی شده بود در منطقه ی آتش سوزی حاضر شدند و با تمام توان برای مهار آتش تلاش کردند.سرپرست فرماندار کوهدشت، عامل وقوع آتش سوزی را در دست بررسی دانست و خاطرنشان کرد: گمانه های زنی های مختلفی در خصوص علت وقوع آتش سوزی وجود دارد؛ اما تشخیص عامل وقوع آتش سوزی نیازمند کار کارشناسی می باشد.احسان جهانیان با اعلام وسعت و میزان خسارات آتش سوزی از سوی کشارشناسان جهاد کشاورزی شهرستان؛ تصریح کرد: وسعت آتش سوزی 800 هکتار برآورد شده که نیمی از این 800 هکتار، زمین برداشت شده و نیمی دیگر زمین برداشت نشده بوده است.

رئیس ستاد بحران شهرستان کوهدشت، محصولات دچار آتش سوزی را گندم و جو دانست و بیان داشت: برآورد اولیه میزان خسارات، 22 میلیارد ریال تعیین شده است.سرپرست فرماندار کوهدشت، ضمن تقدیر از حضور و تلاش خودجوش مردم و دستگا ه های اداری در محل اطفای حریق خاطرنشان کرد: آتش سوزی در ظرف 4 ساعت مهار شد.

احسان جهانیان با بیان اینکه کشاورزی دیمی که در منطقه صورت گرفته اغلب تا دامنه ی اراضی ملی و ارتفاعات کشیده شده؛ اظهار کرد: بخش از نیروها در ارتفاعات حاضر شدند تا از دامنه ی آتش سوزی به مراتع جلوگیری کنند.

آتش‌سوزی در جنگل‌ها حاجی‌آباد

‌معاون اداره منابع طبیعی شهرستان حاجی آباد گفت: آتش سوزی به سه و نیم هکتار از جنگل‌های کوه جملی و جاهشیر باغات از توابع این شهرستان خسارت وارد کرد.

به گزارش ایسنا، مهدی صابری خسارت وارده را 25 میلیارد ریال عنوان کرد و گفت: در این آتش سوزی 30 اصله درخت از نوع بادام کوهی، بنه‌ و بیش از 5 هزار بوته مرتعی از قبیل درمنه، قیچ، اسفند‌ در آتش سوخت.

معاون اداره منابع طبیعی شهرستان حاجی آباد افزود: این حادثه بر اثر بی احتیاطی بهره برداران غیر مجاز محصولات مرتعی مانند آویشن و بادام کوهی رخ داده است.

 

آتش‌سوزی در جنگل‌های باز

آتش سوزی به ۲ هکتار از جنگل‌های منطقه حفاظت شده "باز" در بخش فین از توابع شهرستان بندرعباس خسارت وارد کرد. به گزارش ایسنا، معاون طبیعی اداره کل حفاظت محیط زیست هرمزگان علت این آتش‌سوزی را گرمای هوا اعلام کرد.میثم قاسمی با بیان اینکه آتش سوزی پس از ۷ ساعت مهارشد، افزود: درختان بادام کوهی، اورس و بنه در آتش سوختند.وی در پایان خاطرنشان کرد: منطقه حفاظت شده باز با ۳۴ هزار و ۱۰۹ هکتار مساحت زیستگاه بز کوهی، خرس، پلنگ، روباه ،کبک ، تیهو و گنال بوده و دارای درختانی از جمله کهور، کنار، بنه، انجیر کوهی، بادام کوهی، زیتون وحشی و گون است.

آتش در پارک ملی بمو

آتش سوزی پارک ملی «بمو» در نزدیکی شیراز منجر به تلف شدن برخی از حیواناتی شد که توانایی فرار از آتش را نداشتند.مسئول مدیریت بحران محیط زیست استان فارس گفت: به دنبال حریق در پارک ملی بمو ، با توجه به صعب العبور بودن منطقه ، تعدادی از گونه های حیات وحش و پوششهای گیاهی در آتش سوخت.

حجت الله گشتاسب افزود: در این منطقه تعداد زیادی از گونه های مختلف حیات وحش مانند آهو، کله و بز، قوچ و میش، پرندگان و خزندگان وجود دارد.وی گفت: حیواناتی که توان فرار از آتش را داشتند موفق به فرار شدند اما تعدادی لاک پشت و مار و مارمولک و پرندگان در آتش سوختند.مسئول مدیریت بحران محیط زیست استان فارس گفت: پوشش گاهی منطقه ای که حریق در آن رخ داده، اندک است اما تعدادی درختچه مانند ارژن و تعداد ومحدودی دالک از بین رفت.به گفته گشتاسب تعدادی نیرو از منطقه تنگ خرسی برای مهار آتش به پارک ملی بمو منتقل شدند.

آتش‌سوزی در اراضی گندم روستای مکی

رضا رمضانی در گفت‌وگو با ایسنا گفت: یکی از کشاورزان روستا که برای از بین بردن علف‌های خشک زمین‌های زعفرانش آتش روشن کرده بود، پس از اتمام کار، آتش را به‌طور کامل خاموش نکرده بود و این مهم باعث روشن شدن مجدد آتش و سرایت آن به گندم‌زار شده بود.

وی با اشاره به اینکه آتش با همکاری مردم و آتش‌نشانان خاموش شده بود، افزود: در این آتش‌سوزی دو هکتار از اراضی گندم روستای مکی به خاکستر تبدیل شد.

 رمضانی با اعلام اینکه بر اساس آنچه از مردم شنیده شد اگر ماموران آتش‌نشانی که به موقع در محل حضور یافته بودند در استفاده از امکانات مهارت لازم را می‌داشتند آتش زودتر خاموش می‌شد، گفت: هرچند آتش‌نشانی شهر ریوش وظیفه حضور در روستاها را ندارد اما بر اساس وظیفه ذاتی که دارند جهت مهار آتش در این روستا حضور یافتند.

چاره‌اندیشی از معضلی که عادی شده است

جمشیدی، کارشناس محیط زیست می‌گوید اگر بخواهیم منابع سرزمینی باقی بمانند باید چاره اندیشی کنیم، 100 میلیون هکتار از مراتع کشور در معرض بیابان‌زایی قرار دارند و با حتساب بیابان‌های کنونی، تنها ده درصد از وسعت کشور باقی می‌ماند که در این جرگه نیست. رسانه‌ها نقش مهمی در اطلاع‌رسانی مسائل حوزه مخحیط‌زیست دارند. متأسفانه علی‌رغم عملکرد نسبتاً مناسب دولت در برخی حوزه‌ها، در رابطه با محیط زیست در کماکان روی همان پاشنه می‌چرخد ولی مدام به ما می‌گویند که دولت را تخریب نکنید، در حالیکه قصد ما این نیست. متأسفانه باور و اعتقاد عمیقی به حل مسئله محیط زیست نیست. بودجه دو ازمان جنگل‌ها و مراتع و حفاظت محیط زیست از بودجه ساخت یک سد کمتر است و با وجودی که تحریم‌ها برداشته شده است، همچنان از خرید تجهیزات اطفای حریق به بهانه کمبود بودجه خودداری می‌شود و این درحالی است که اقدامات بسیاری در جهت خرید هواپیماهای ایرباس برای ناوگان حما‌ونقل هوایی صورت گرفت.