بررسی عوامل آلاینده هوا و راه‌کارهای پیشنهادی در گفت‌وگوی نوآوران با کارشناسان

پیام مرگ هوایی که باید نویدبخش زندگی باشد

روزهای پاییز و زمستان برای مردم ساکن در کلانشهرها و بویژه تهران بیش از آن که یادآور زیبایی طبیعت و باران و برف باشد یادآور مرگ و میر و افزایش بیماری‌های ناشی از آلودگی هوا است.

  1. ۵ ماه قبل
  2. ۰
آلودگی
نوآوران -

هوایی که نبود آن می‌تواند زندگی یک موجود زنده را بگیرد اکنون به منشا مرگ و نابودی تبدیل شده است. آلودگی هوا سوژه جذاب تشکیل جلسات و کمیته‌ها و روشی برای خودنمایی برخی از مدیران و مسئولان است که بتوانند ژست مسئولیت پذیری‌شان را به رخ مردم بکشانند اما در واقع هیچ‌کدام از این تلاش‌ها نه واقعی است و نه چاره‌ساز،‌ چرا که تا وقتی برای سود و پول چشم بر روی ریشه و منشاء اصلی آلودگی بسته‌ایم هیچ کدام از این برنامه‌ها موثر نخواهد بود و در حد همان برچسب کسب وجهه باقی می‌ماند.  

       خودرو و موتورسیکلت‌ها مهمترین آلاینده هوا

مهمترین آلاینده های هوای تهران خودروهااند که عامل 75 در صد ذرات معلق در هوا هستند. ترکیب های آلاینده ناشی از سوخت خودروها مانند بنزن وفرمالدید سمی هستند و اثر سرطان زائی شان شناخته شده است می توانند به طور مستقیم بلعیده شوند یا به وسیله ذرات کوچک وارد ریه ها شوندو بر روی اندام هائی چون مغز، ریه، قلب و عروق، شکم، دهان، حلق وئ و بینی اثر سوء بگذارد.

عباس محمدی کارشناس محیط زیست مهمترین آلاینده‌های هوای کلانشهرها را خودرو و موتورسیکلت‌ها برشمرد :« فهمیدن این موضوع کار سختی نیست و حتی بدون آمار و اطلاعات رسمی و با تجربه شخصی و نگاه به اطراف به راحتی می‌توان دید که حضور خودروها چقدر در آلودگی هوا موثر است. کارشناسان محیط زیست سال‌‌هاست نسبت به این موضوع هشدار می دهند اما متاسفانه به این امر هیچ توجهی نمی‌شود».

این کارشناس محیط زیست معتقد است :« هر راهکاری که در مورد آلودگی اجرا شود در صورتی موفق خواهد بود که به این دو عامل توجه کند. سال‌ها پیش در زمان دولت هشتم که خانم ابتکار ریاست سازمان محیط زیست را به عهده داشتند هم این موارد بارها به ایشان یادآوری شد که فکری به حال خودروها بکنند. واقعیت این است که چه در زمان تحریم‌ها و به دلیل آن و چه بخاطر ناتوانی و قدیمی و معیوب بودن صنعت خودروی داخلی ما خودروهایی تولید می‌کنیم که به شدت آلاینده محیط زیست هستند از سویی دیگر خود همین خودروهای وارداتی نیز باز هم منبعی برای آلودگی هستند، توجه داشته باشید که حتی خودروسازهای خارجی نیز نسبت به رعایت استانداردهای محیط زیستی تعهدی ندارند، احتمالا خبر دارید که کارخانه معتبری مثل فولکس برای عبور از خط قرمزهای آلایندگی دستگاه‌های تست میزان آلودگی را دستکاری کرده بود که بتواند با هزینه کمتر خودرو تولید کند، حال با اوضاعی که از سویی خودروهای داخلی دارند و فساد گسترده در صنعت خودروسازی و اداری و تحریم‌ها که هزینه ساخت خودرو با تکنولوژی روز را بالا برده و عملا اجازه استفاده از آن را نمی‌دهد و از سوی دیگر خودروهای وارداتی نیز مشکوک به چنین مواردی هستند طبیعی است که از هوایی که تنفس می‌کنیم چیزی نمی‌ماند».

در همین راستا و در تایید حرف های کارشناسان محیط زیست، محمد حقانی رئیس کمیته محیط زیست شورای شهر تهران نیز یکی از دلایل عمده آلودگی هوا را در استاندارد نبودن ناوگان اتوبوس و مینی بوسرانی به دلیل فرسودگی ها برشمرد و گفت: در حال حاضر بیش از 7500 دستگاه اتوبوس داریم که 500 دستگاه آن در حال تعمیرند، از این تعداد اتوبوس نیمی نیز فرسوده اند. پس در واقع ناوگان حمل و نقل عمومی از نفس افتاده تهران خود منبع آلایندگی است. حقانی با تاکید بر اینکه تهران یک هزار و 100 دستگاه مینی بوس نیز دارد که همگی آلاینده هستند، ادامه داد: این آمارها نشان می‌دهد که بیش از 17 هزار دستگاه اتوبوس و مینی بوس آلاینده در تهران حرکت می کنند که به دلیل فرسودگی‌ها به مولد آلایندگی تبدیل شده‌اند. حقانی با اذعان به این که بر اساس آمارها 2میلیون و 500 هزار موتورسیکلت در تهران تردد می کنند که هر کدام 8 برابر یک خودروی یورو 2 آلاینده اند، تصریح کرد: این بدین معناست که روزانه 20 میلیون منبع آلاینده به اضافه 4 میلیون خودرو در تهران در تردد هستند پس اگر توقع نداشته باشیم که هوا آلوده باشد جای تعجب دارد.

       بازی با جان بهای سود صنعت خودرو

محمدی کارشناس و فعال محیط زیست راهکار و راه‌حل کاهش آلودگی هوا را در کم کردن حضور و رفت و‌ آمد خودروها می داند. او می گوید اگر تمهیداتی برای بهترکردن ناوگان حمل‌ونقل عمومی اندیشیده شود و زیرساخت‌ها ما بهبود یابد به صورتی که مردم بتوانند از آن استفاده کنند می‌توان به کنترل و کاهش آلودگی هوا امید داشت. این فعال محیط زیست با تاکید بر ساز و کاری که استفاده و خرید بی‌منطق خودرو را تشویق می‌کند گفت:«توجه کنید که بانک‌ها و ادارات و سایر ارگان‌ها چگونه با دادن جایزه خودرو، تشویق مردم به خرید آن با دادن وام خودرو و ... به این فرآیند حضور بی‌منطق و تردد خودرو در شهر دامن می‌زنند، در طرف دیگر نیز شهرداری به طور مداوم با ساخت بزرگراه و اتوبان در داخل شهر به طور غیرمستقیم به تشویق مردم برای خرید خودرو می‌پردازد و از آن‌ها دعوت به خرید و استفاده از خودروی شخصی می کند. این در صورتی است که اگر هزینه فقط یکی از این بزرگراه‌ها را به تجهیز و بهبود ناوگان حمل و نقل عمومی اختصاص بدهند داستان به شکل دیگری پیش خواهد رفت. او به تجربه هلند در این زمینه اشاره می‌کند که چگونه با کاهش ساخت بزرگراه‌های داخل شهر و محدودیت برای ورود خودروها و بالابردن هزینه نگهداری آن توانسته هم به مسائل ترافیکی و هم آلودگی فائق آید». محمدی با بیان این‌که میزان بزرگراه‌های داخل شهری کشور ما از لندن و پاریس بیشتر است از بزرگراه‌هایی مثل صدر، نیایش و همت مثال می‌زند که با ادعای کاهش ترافیک و بازکردن گره ترافیکی ساخته اما در حال حاضر خود تبدیل به معضل اصلی و منبع ترافیک تبدیل شده‌اند.

راه‌حل دیگری که این فعال محیط زیستی پیشنهاد می‌کند :« محدودیت در استفاده از خودرو در روزهایی است که هوا به شدت آلوده است، محدودیتی چون اجرا کردن طرح زود و فرد از درب منزل. به گفته این کارشناس این محدودیت در رفت و آمد می‌تواند بخش بزرگی ازهم بار ترافیکی و هم آلودگی را کم بکند».

       چاه را نکنده که منار را نمی دزدند

پرواضح است که تشویق مردم به استفاده از ناوگان عمومی و محدودیت در خرید و استفاده از خودرو می‌تواند راهکار بسیار مناسبی برای کاهش آلودگی هوا باشد اما مسآله آن‌جا پیچیده و لاینحل می‌شود که وقتی سیستم حمل و نقل عمومی توان پاسخگوی و ظرفیت خدمات دهی به مردم را ندارد توقع چشم پوشی مردم از خودروی شخصی برای جابه جایی در شهر انداختن بار مسئولیت به دوش مردم است. انتظارهای طولانی مردم در صف‌ها اول صبح و آخر روز، حضور در محل کار و مدرسه و دانشگاه با تاخیرهای ساعتی به علت نبود اتوبوس، تاکسی، مترو و زیرساخت‌های کافی برای این وسائط نقلیه عمومی آن‌ها را وادار می‌کند حتی به بهای پرداخت جریمه از خودروی شخصی استفاده کنند. باید مدیران شهر به فکر جایگزینی روشی برای استفاده از خودرو شخصی باشند سپس از مردم درخواست‌ گردن نهادن به مقررات بکنند، به قولی اول باید چاه را بکنند بعد ادعای دزدیده شدن منار را داشته باشند.

رئیس کمیته محیط زیست شورای شهر تنها راه رفع مشکل آلودگی هوا گردن نهادن و اقتدا به قانون می داند، به گفته حقانی این شرط اول درمبارزه با آلودگی هوا است. اگر در شهرها همه به قانون احترام بگذارند و آن را نصفه کاره رها نکنند می توان به آینده روشن‌تری امید داشت. طبق قانون دولت و وزارت کشور باید هزینه‌های توسعه حمل و نقل ریلی را پرداخت کنند، وقتی رعایت قوانین در نگاه مسئولان مغفول است، نباید توقع داشته باشیم که هوای شهرها آلوده نشود. آلودگی هوای کلانشهرها مشکل یک روز و یک شب نیست. بنا به گفته رئیس کمیته محیط زیست شورا به نظر می رسد ایجاد کمیته ها و کمیسیون های مربوط به حوزه محیط زیست تنها فرار به جلو و رفع تکلیف است تا مسئولان صرفا به مردم نشان دهند که در حال کار کردن هستند و لاغیر.

محمدی کارشناس محیط زیست تاکید دارد که منافع شهرداری و صنایع خودروسازی و باقی کسانی که از حضور خودرو سود می‌برند در این است که تا می‌شود خودرو تولید و عرضه کرد و تنها به فکر جیب خود هستند. این قضیه در مورد موتورسیکلت‌ها هم صدق می‌کند. تعداد موتورسیکلت در تهران از ماشین‌ها بیشتر است و بخش دیگری از آلودگی هوا به عهده آن‌ها است. عباس محمدی کارشناس و فعال محیط زیست معتقد است: « متاسفانه بسیاری هستند که از این آلودگی و مرگ و میر مردم سود می‌برند. نگاهی به آمارهای مرگ و میر ناشی از آلودگی به ویژه در زمستان نشان می‌دهد که چه بر سر مردم می‌آید و چگونه با جان آن‌ها بازی می شود و چه کسانی عامل این بازی هستند».

حقانی نیز با بیان این‌که تا زمانی که دولت عزمش را برای حذف منابع آلاینده، توسعه مترو و نوسازی ناوگان حمل و نقل عمومی جزم نکند، تا زمانی که پلیس مدیریت ترافیک هوشمند را در اولویت قرار ندهد و مجلس قانون 5 ساله معاینه فنی خودرو را اصلاح نکند نمی‌شود دلخوش به رسیدن به هوای پاک بود.


خبرنگار: آسو جواهری