عواملی که به پیش فعالی بزرگسالان منجر میشوند

فراموشی ، بی قراری و بدقولی

بسیاری از مردم تصور می‌کنند که اختلال بیش‌فعالی فقط مربوط به دوران کودکی است در حالی که این اختلال در صورت پنهان ماندن و کنترل نشدن در دوران کودکی در بزرگسالی سلامت روانی فرد را تحت تأثیر قرار می‌دهد و زندگی اجتماعی و خانوادگی وی را متأثر می‌کند.

  1. ۵ ماه قبل
  2. ۰
فراموشی ، بی قراری و بدقولی
نوآوران -

به علاوه ممکن است علایم اختلال در کودکانی که مبتلا هستند و تحت درمان قرار دارند، در دوران بلوغ و بزرگسالی هم دیده شود.

در واقع بسیاری از بزرگسالان مبتلا به بیش‌فعالی نمی‌دانند که به ADHD مبتلا هستند و ریشه بسیاری از مشکلات روزمره و مشکلات ارتباطی‌شان به این اختلال مرتبط است. مشکلاتی نظیر بی‌نظمی شدید یا بدقولی‌های فراوان معمولاً به عنوان علایم بیش‌فعالی بزرگسالان شناخته می‌شود.

باید به یاد داشت که این علایم از دوران کودکی وجود دارد و تا سنین بلوغ و بزرگسالی تداوم می‌یابد و زندگی فرد را تحت تأثیر قرار می‌دهد. بهترین راه برای تشخیص این عارضه شناسایی مهم‌ترین علایم آن مانند فراموشی دایمی، بدقولی، نداشتن تمرکز، بی‌قراری دائمی و وارسی دائم اشیا و... است اما بسیاری از علایم هم با جزئیات متفاوتی در بزرگسالان خود را نشان می‌دهد. درباره این عارضه با دکتر رضا مهدوی روان‌پزشک گفت‌وگویی کرده‌ایم که در پی می‌آید.  

اختلال بیش‌فعالی و کم‌توجهی یا ADHD / Attentiondeficit-hyperactivity disorder معمولاً در دوران کودکی شایع است، ولی برخی از افراد بزرگسال نیز دچار این اختلال هستند. اختلال بیش‌فعالی فقط مختص کودکان نیست، بلکه 30 تا 70 درصد کودکان مبتلا به این عارضه در بزرگسالی هم علائم آن را دارند. بیماران بزرگسال (بچه‌هایی که با این اختلال بزرگ شده‌اند)، در بزرگسالی هم علائمی دارند که نشان می‌دهد آن‌ها هنوز هم بیش‌فعال هستند. به این‌صورت که نمی‌توانند آرام بنشینند، خوش‌شان نمی‌آید بدون فعالیت باشند و آرام گرفتن برای‌شان مشکل است. بعضی فقط وقتی احساس راحتی می‌کنند که برنامه‌شان را طوری تنظیم کنند که دائماً فعالیت جسمانی زیادی داشته باشند. آن‌ها به جای نشستن ترجیح می‌دهند بایستند. مرتباً در حین انجام کار سراغ کار دیگری می‌روند و اگر به زور وادار به کم تحرکی و آرامش شوند ممکن است دچار اضطراب شوند.

مشکلات توجه، بیش‌فعالی و اختلال هماهنگی، تکانشی بودن (فقدان خویشتن‌داری)، بی‌نظمی، زیر پا گذاشتن قوانین اجتماعی، مشکل در برقراری ارتباط با دیگران، بی‌ثباتی عاطفی و کم‌تحملی در برابر فشارهای روانی از علائم اختلال بیش‌فعالی کمبود توجه در بزرگسالان است (وندر، ترجمه صرامی، ۱۳۸۷). اگر در کودکی این اختلال معلوم و درمان نشود، ممکن است علائم واضح‌تری را در بزرگسالی نشان دهد و باعث مشکلات بسیاری در شغل و روابط اجتماعی فرد شوند. البته بسیاری از بزرگسالان متوجه این اختلال در خود نمی‌شوند.

 

این عارضه در آقایان بیشتر است

 

مشکلاتی که این افراد دچار هستند. دنبال نکردن یک مسیر زندگی و به اصطلاح از یک شاخه به شاخه دیگر پریدن، اختلال در خاطرات، عدم تمرکز، برنامه‌ریزی وظایف و انجام ندادن کار بخصوصی در زمان مخصوص اون کار هست. اگه آن مشکلات تدوام داشته باشد. ممکن است برای آن‌ها این مشکلات پیش بیاد: مشکلات شخصیتی- احساسی- اجتماعی- شغلی- تحصیلی. 

از جمله علایم این اختلال را می‌توان حالت فراموشی و تأخیر در امورات زندگی، اضطراب، اعتماد به نفس پایین، مشکلات شغلی، مشکلات کنترل عصبانیت کسانی ‌که از روی انگیزه آنی و بدون فکر قبلی عمل می‌کنند، عنوان کرد.

بزرگسالان مبتلا به اختلال بیش‌فعالی گاهی قدرت تمرکزشان مثل بقیه است. به شرطی که روی مطلبی که مطالعه می‌کنند یا کاری که در حال انجام هستند علاقه زیادی داشته باشند. تا جایی که یک حالت هیجان در آن‌ها دیده می‌شود. برخی نیز تحت هر شرایطی تمرکز خوبی ندارند. بعضی گوشه‌گیر و بعضی نیز ضد اجتماعی هستند. یعنی با همه دعوا دارند و همیشه در حال زیر پا گذاشتن یک قانون و بی‌‌احترامی به مسائل اجتماعی هستند. برخی نیز خیلی اجتماعی هستند و اصلاً نمی‌توانند تنها زندگی کنند. 

بزرگسالان بیش فعال در دوران مدرسه از نظر تحصیلی ضعیف بوده‌اند و مقررات مدرسه رو زیر پا می‌گذاشته‌اند. همچنین سابقه مردود شدن مکرر در آن‌ها وجود دارد. این افراد همچنین از نظر شغلی، شغل‌شان را مرتب عوض می‌کنند، عملکرد ضعیفی در محیط کار دارند، پیشرفت چندانی در کارشان ندارند.

همچنین از نظر اجتماعی بسیاری از آن‌ها از نظر موقعیت مالی- اجتماعی جامعه در سطح پایینی هستند. سوابق بد مکرر رانندگی و سابقه سوء مصرف الکل و داروها در آن‌ها وجود دارد.  

بزرگسالان بیش‌فعال همچنین در ارتباط با اطرافیان اغلب سابقه چند بار جدائی و ازدواج‌های مکرر را دارند.

خیلی از محققان معتقدند که این مشکل فقط از دوران بزرگسالی شروع نمی‌شود بلکه در کودکی هم آثاری از این مسئله وجود دارد. این یافته‌ها به تشخیص بهتر بیش‌فعالی بزرگسالی کمک شایانی می‌کند.

 

بی‌نظمی و شلختگی در انجام کارهای روزانه

 

یکی از مهم‌ترین ویژگی بزرگسالان مبتلا به بیش‌فعالی ( (ADHD بی‌نظمی و شلختگی در انجام کارهای روزانه است. این افراد اصولاً نمی‌توانند نظم و ترتیب را در برنامه روزانه خود قرار دهند و هر تلاشی که برای نظم بخشیدن به امور می‌کنند بی‌حاصل است و نمی‌توانند به آن پای‌بند بمانند.

این افراد نمی‌توانند به خوبی روی کاری که در حال انجام آن هستند و یا قرار است انجام دهند تمرکز داشته باشند و به همین دلیل در بسیاری از مواقع دیگران از بی‌دقتی، فراموشی و بی‌نظمی آن‌ها شکایت دارند.

 

 دیر رسیدن سر قرار

 

بزرگسالان مبتلا به ADHD ممکن است برای کار و یا وقایع مهم دیر برسند، ولی نمی‌توانند این مشکل را برطرف کنند.

 

 رانندگی پرخطر

 

 یکی از نشانه‌های ADHD وجود اشکال در انجام کار با دست است.

مطالعات نشان داده که این افراد تمایل زیادی به رانندگی با سرعت دارند و بیشتر تصادف می‌کنند.

 

گیجی و حواس‌پرتی

 

 این افراد مشکلاتی را در شروع و پایان وظایف دارا هستند. آن‌ها به راحتی آشفته، بی‌قرار و پریشان می‌شوند. برخی از این افراد مشکلاتی را در تمرکز کردن هنگام خواندن دارند. این ناتوانی در تمرکز می‌تواند بر روابط و مشاغل نیز تأثیر‌گذار باشد.

 

 خشم مهار نشده

 

بزرگسالان بیش‌فعال ممکن است نتوانند خشم خود را کنترل کنند. همین عامل باعث می‌شود که این افراد توانایی کنترل کردن خشم را نداشته باشند، رفتارهای بدون تفکر و آنی داشته باشند و افکار و رفتار توهین‌آمیزی را داشته باشند.

 

تمرکز زیاد و کم‌توجهی

 

برخی از افراد مبتلا، بر روی چیزهایی که لذت می‌برند، تمرکز زیادی می‌کنند. این در حالی است که به چیزهایی که دوست ندارند، اصلاً توجهی نمی‌کنند. افراد مبتلا به ADHD، فعالیت‌های خسته کننده را انجام نمی‌دهند. افراد مبتلا به اختلال بیش‌فعالی ممکن است اجتماعی نباشند و یا بیش از حد اجتماعی باشند.

 

حالت‌هایی که با بیش‌فعالی اشتباه گرفته می‌شوند

 

برخی فکر می‌کنند افرادی که چندین کار را انجام دهند دچار بیش‌فعالی هستند، مثلا به ایمیل‌ها، تلفن‌ها و ... سریع و صحیح پاسخ می‌دهند. ولی این‌طور نیست. اگر افراد مبتلا به بیش‌فعالی چندین وظیفه داشته باشند، دچار گیجی و حواس‌پرتی می‌شوند.

 

علل بیش‌فعالی در بزرگسالان

 

تغییر در عملکرد مغز:

اسکن مغز افراد مبتلا به اختلال بیش‌فعالی، تفاوت‌هایی در ساختمان و عملکرد مغز را نشان خواهد داد.

به عنوان مثال: در افراد مبتلا، انتقال دهنده‌های عصبی در مناطقی که توجه و تمرکز فرد را کنترل می‌کنند، دارای فعالیت کمتر هستند.

- از آنجا که بیش‌فعالی (ADHD) ارثی است، محققان فکر می‌کنند که ژن‌ها در بروز این اختلال موثر هستند.

 

استفاده از مواد مخدر و قرار گرفتن در معرض مواد سمی:

زنان بارداری که سیگار می‌کشند، الکل می‌نوشند و از مواد مخدر استفاده می‌کنند، به احتمال زیاد کودک‌شان در بزرگسالی مبتلا به بیش‌فعالی (ADHD) می‌شود.

همچنین زنانی که در معرض مواد سمی محیط‌زیست قرار می‌گیرند، مانند: پلی‌کلرینیت‌بیفنل (PCBs) نیز به احتمال زیاد کودکانی را با اختلال ADHD به دنیا می‌آورند. در دوران کودکی اگر فرد در معرض مواد سمی قرار گرفته باشد، دچار مشکلات رشد و رفتار می‌شود. قرار گرفتن در معرض سرب که در رنگ‌ها و لوله‌های ساختمانی به کار می‌رود، موجب رفتارهای خشونت‌آمیز و کاهش توجه می‌گردد.

 

راه‌های مقابله با اختلال بیش‌فعالی در بزرگسالان

 

مراجعه به روان پزشک اولین توصیه ما به این افراد است. مراجعه کنندگان نباید از مصرف داروهای مرتبط با این اختلال مانند ریتالین بهراسند چراکه بیشتر این داروها به کنترل علایم کمک می‌کند.

 

درباره دیگر روش‌ها نیز باید گفت روان‌درمانی و آرام کردن محیط زندگی فرد، بسیار کمک‌کننده است. کاهش محرک‌های محیطی و رفع تنش از سوی اعضای خانواده بسیار موثر است. همراه با کاهش استرس‌های محیطی، بی‌قراری و ناآرامی فرد کاهش پیدا می‌کند و فرد بهتر می‌تواند مشکلات خود را حل کند. نقش همسر نیز بسیار پررنگ است و اگر همسر خود دچار پرخاشگری یا اختلالات شخصیتی باشد، طبیعی است که نمی‌تواند به همسرش کمک کند.

در مراجعه به روان‌پزشک بهتر است همسر فرد در جریان بیماری، شیوه‌های مداخله، درمان و... قرار بگیرد تا بتواند روند درمان را سرعت ببخشد. این اختلال در صورت درمان نشدن بسیار آسیب زننده است و بروز دسته‌ای دیگر از اختلالات را به همراه دارد. عده زیادی از این افراد ممکن است در دوران بلوغ به اعتیاد و انجام کارهای خلاف گرایش پیدا کنند. در طول زمان این فرد به شخصیت ضداجتماعی تبدیل می‌شود و از آن‌جا که از دوران کودکی همواره کودکی ناآرام بوده است، تصور می‌کنند او از یک اختلال شخصیتی درمان‌ناپذیر و دشوار رنج می‌برد در‌حالی‌که چنین نیست و مبتلایان به ADHD می‌توانند با مصرف دارو تا حد زیادی بیماری خود را کنترل کنند.

 

این اختلال شامل طیف گسترده ای می شود و بسته به علایم و زمان تشخیص اختلال قابل کنترل و درمان است. در واقع بخشی از علایم به طور کامل درمان و بخشی کنترل می‌شود. بخشی از علایم بیماری که ناشی از به هم خوردن تنظیم برخی ناقل‌های شیمیایی موجود در مغز است با افزایش سن و مصرف دارو، بهبود پیدا می‌کند. با این حال ممکن است بعضی از علایم با فرد باقی بماند. در این مرحله آن‌چه نگران‌کننده است، عوارض ناشی از اختلال است که اگر رها شود سخت‌تر درمان می‌شود مثل اعتیاد یا ابتلا به اختلالات شخصیتی که زمان و انرژی زیادی باید برای رفع آن صرف کرد.