کارشناس تغذیه در گفت و گو با«نوآوران» عنوان کرد:

افتادگی پوست؛ پیامد کاهش یکباره وزن

چاقی و لاغری این روزها دغدغه بیشتر خانم ها و بعضا آقایان است. افراد حاضرند راه های مختلف، پرهزینه و حتی پرخطر را امتحان کنند تا زودتر به نتیجه دلخواه برسند. در این بین، تبلیغات متنوع ماهواره ای هم این اشتیاق را دوچندان می کند. واقعا بهترین راه برای رسیدن به وزن دلخواه چیست؟ به همین منظور به سراغ فرزانه رادنیا، کارشناس تغذیه و رژیم درمانی و عضو انجمن تغذیه ایران رفتیم. او حدود 15 سال در زمینه تغذیه، مشغول کار درمان، رژیم درمانی و چاقی و لاغری است. ماحصل این گفت و گو را با هم می خوانیم.

  1. ۴ ماه،۱ هفته قبل
  2. ۰
افتادگی پوست؛ پیامد کاهش یکباره وزن
نوآوران -

 

 مراجعه کنندگان شما، عموما با مشکل چاقی مواجه هستند یا لاغری؟

قطعا چاقی. حدود 95 درصد مراجعین ما برای چاقی مراجعه می کنند و 5 درصد برای لاغری.

   این روزها تبلیغات زیادی در شبکههای ماهوارهای برای چاقی و لاغری صورت می گیرد. شما تا چه حد این تبلیغات را تایید می کنید؟

هیچ کدام را قبول ندارم و هرگز داروهایشان را برای بیمارانم تجویز نکرده ام. خیلی از مراجعه کنندگان سوال می کنند که این دارو را ماهواره تبلیغ کرده و یا فلان دارو را مربی بدنسازی معرفی کرده، ولی داروهایی که تاییدیه وزارت بهداشت ندارد و از عملکرد آن مطمئن نیستم را به هیچ عنوان تجویز نمی کنم. برنامه غذایی در کنار ورزش کردن، همیشه بهترین  را ه درمان میدانم و توصیه میکنم .

   آیا چاقی پایه ارثی دارد؟

بله پایه ارثی دارد ولی با تغییر عادت غذایی می توانیم به ژنتیک چاقی غلبه کنیم.

   برای کسانی که با مشکل چاقی مواجه هستند، چه راهکارهایی دارید؟

در ابتدا شرح حال بیمار را از او می گیریم تا با روحیات بیمار و با سبک زندگی او آشنا شویم. مثلا اگر شاغل است، ساعت رفت و آمدش و ساعت صبحانه و ناهارش را جویا شویم. اینکه ناهار با خودش است یا از ناهاری که محل کارش می دهد، استفاده میکند. اینکه شخص در زندگی استرس داشته باشد و مساله ای که باعث پرخوری عصبی در او شود. همه اینها بررسی می شود و با توجه به ساعتهای خواب و بیداری، ساعت کاری، شیوه زندگی و امکاناتی که برای خرید مواد غذایی دارد ـ چون بعضی از مراجعه کنندگان ما امکان تهیه همه نوع مواد غذایی را ندارند و محدودیت دارند و یا شغلشان به صورتی است که امکان استفاده از میان وعده در محل کار را نمیدهد ـ با توجه به همه اینها ما یک برنامه غذایی برای شخص تنظیم می کنیم که فرد بتواند حداقل 90یا80 درصد از برنامه غذایی اش را اجرا کند. البته 10 درصد جای خطا برای همه هست. بعد از تهیه برنامه غذایی، مراجعات دو تا سه هفته ای برای بیمار می گذاریم و در این دو تا سه هفته از او انتظار کاهش وزن داریم. با هر بار مراجعه، علاوه بر وزن کشی، مشاوره هایی به او داده می شود، ساپورت هایی می شود و یکسری اطلاعات تغذیه ای می گیرد. بحثهای روانشناسی با او باز می شود تا انگیزه بیمار برای کاهش وزن بالا برود. کم کم با هم پیش میرویم تا بیمار به وزن دلخواه برسد. سپس رژیم تثبیت به او می دهیم که انشاءالله بتواند در آن وزن بماند. بیشتر مراجعین ما که به رژیم تثبیت میرسند، عادت غذایی آنها به قدری اصلاح شده و شیوه صحیح خورد و خوراک و تغذیه سالم را یاد گرفته اند که خودشان در آن وزن می مانند و دیگر نیازی به مراجعات مکرر نیست و نهایتا شش ماه یک بار برای چکاب معمولی می آیند. ناگفته نماند که بعضی ها هم پیگیر برنامهشان نیستند و به اصطلاح ما، مراجعات یک جلسه ای دارند. اینها افرادی هستند که انگیزه شان پایین است و تنها یک جلسه مراجعه میکنند و دیگر پیگیر مشکلشان  نیستند.

   خیلی از افرادی که یکدفعه وزن کم می کنند، با افتادگی پوست صورت مواجه میشوند. برای حل این مشکل چه باید کرد؟

اگر کاهش وزن بیش از ماهی 4 کیلو (یا به عبارتی بیش از هفته ای یک کیلوگرم) باشد، میتواند موجب افتادگی پوست، چروک شدن و تیره شدن پوست شود چون کلاژن پوست از دست می رود. کلاژنی که زیر پوست وجود دارد و باعث استحکام پوست می شود، وقتی کاهش وزن سریع اتفاق بیفتد، ما در پایان کاهش وزن  پوستی چروکیده، تیره و شل خواهیم داشت. کاهش وزن های سریع معمولا با داروهایی انجام می شود که بیرون روی را زیاد می کند و حالت عدم جذب به بدن می دهد و بدن هیچ ماده غذایی را جذب نمی کند و همه را دفع می کند که این عوامل باعث ایجاد چروک و ترکهای پوستی می شود. ولی اگر برنامه غذایی که داده می شود، 5 گروه مواد غذایی را به طور کامل داشته باشد، یعنی شخص میوه داشته باشد، سبزیجات، گوشت، پروتئین و تخم مرغ داشته باشد و همین طور مغزها و روغن ها را به اندازه کافی در برنامه غذایی خود داشته باشد و روند کاهش وزن آرامی را سپری کند (هفتهای نیم تا یک کیلو که پزشکان این روند را تایید می کنند)، در این صورت ما کمترین آسیب را به پوست داریم. حتی در خیلی از مراجعین ما اصلا مشهود نیست که این فرد در حال وزن کم کردن است. ولی اگر غیر از این باشد، تیرگی های زیر چشم و به اصطلاح خالی شدن زیر چشم و گونهها و افتادن پوست چانه معمولا نشان می دهد که شخص در حال وزن کم کردن است و متاسفانه این پوست آسیب دیده و  احتمال بهبودی ندارد.

   بسیاری از کسانی که اضافه وزن دارند می گویند «من آب هم می خورم چاق می شوم» این جمله  واقعیت
 دارد؟

به هیچ عنوان صحت ندارد. آب تنها ماده روی کره زمین است که کالری آن صفر است. آب باعث لاغری و کاهش اشتها می شود. همچنین آب، چربی سوز طبیعی است که میتوانیم از آن استفاده کنیم. کسانی که چاق میشوند، یکسری عادت های غلط غذاییدارند.

   عمل های جراحی لیپوساکشن و لیپوماتیک هم برای لاغری موضعی بسیار رواج پیدا کرده. در این مورد چه نظری دارید؟

این روش ها برای کاهش وزن استفاده نمیشود. مثلا شخصی که 100 یا 110 کیلو وزن دارد، با این روش نمی تواند وزنش را کم کند. این روش معمولا برای کسانی استفاده می شود که وزن بالایی ندارند ولی چاقی موضعی دارند. مثلا موضع بغل ران، یا شکم و پهلو دارند. این روش معمولا موضعی استفاده می شود و اگر توسط متخصص آن انجام شود، یک کار بدون عارضه است. البته عوارضی مثل کبودی دارد که برطرف می شود. ولی اگر توسط متخصص انجام نشود، در خیلی از موارد مرگ به دنبال دارد. یعنی در اثر پارگی که در عروق اتفاق افتاده، یا مقداری چربی وارد رگ خونی شده و یا در فرد ایجاد آمبولی شده و موجب مرگ شخص شده است.

   برای افراد لاغری که می خواهند وزنشان بالا برود چه توصیه هایی دارید؟

اولین چیزی که در مورد این افراد بررسی میشود، غده تیروئید آنهاست که ببینیم پرکاری تیروئید نداشته باشند. بعد از اینکه مطمئن شدیم فرد تیروئید ندارد، یک شرح حال از زندگی و عادات او می گیریم و با این پرسش ها معمولا به علت لاغری بیمار پی میبریم. خیلی از این افراد معمولا با بی اشتهایی عصبی مواجه هستند و سبک زندگی آنها به گونه ای است که پراسترس و پر کار هستند و هر چه می خورند در بدن آنها سوخته می شود و فرصت ذخیره چربی یا انرژی را ندارند. به این افراد یک رژیم غذایی داده میشود که یک مقدار کالری شان را بالا می بریم و برای این کار از خوراکی های سالم استفاده می کنیم، نه اینکه به آنها چربی زیاد یا قند زیاد بدهیم که اینها دچار عوارض شوند. با خوراکی های سالمی مثل مخمر، جوانه یا پودر جوانه و یا دلسترهای سالمی که به آنها یاد میدهیم تا بعد از غذا درست کرده و استفاده کنند، وزن آنها معمولا بالا می رود. البته در کنار اینها ممکن است دوزی از مولتی ویتامین و یا قرص های مخمر آب جو هم برای آنها تجویز شود که باعث وزن گرفتنشان می شود.

   میوه ها و شیرینی ها به چه صورت مصرف شود؟

میوه ها باید در برنامه غذایی ما باشد البته نه به مقدار زیاد. مصرف زیاد میوه ها می تواند باعث بالارفتن قند خون و به طبع باعث چاقی شود. حد و اندازه مصرف مناسب میوه، دو تا سه عدد (یا به اصطلاح ما تغذیه دان ها دو تا سه واحد) در طول روز است. سعی کنید میوههای تازه استفاده کنید. میوه هایی که حالت کمپوت دارند، ارزش تغذیه ای چندانی ندارند.  توصیه ای که ما روی مصرف میوه (خوراکی تنها) داریم، این است که این خوراکی تنها زمانی استفاده شود که غذا داخل معده نباشد یعنی همراه غذا مصرف نشود. بهترین زمان مصرف میوه، دو تا سه ساعت بعد از غذا یا یک ساعت قبل از غذا است. یعنی به صورت میان وعده در ساعت 4 و 5 عصر و یا 11 صبح مصرف شود. میوه نباید همراه غذا و شیرینی و آجیل مصرف شود. شیرینی های قنادی کلا توصیه نمی شود. حال چه بحث چربی خون باشد و چه قند خون و دیابت و کبد چرب. کسانی که علاقه زیادی به شیرینی های قنادی و دسرهای شیرین دارند، حتما باید از عواقب مصرف بیش از اندازه این مواد آگاه باشند.

   استفاده از دسرهایی مثل ماست، نوشابه و ... که کنار غذا سرو می شود، ارزش غذایی غذا را کم نمی کند؟

توصیه زیادی شده در مورد اینکه منابع کلسیم در کنار منابع آهن استفاده نشود. یکی از منابع کلسیم ماست است که معمولا همراه غذاهایی که منبع خوبی از آهن هستند، (مثل انواع کباب، کباب تابه ای، غذاهای مرغی و گوشتی و جگر) استفاده می شود که ما این مساله را اصلا توصیه نمی کنیم. یا قورمه سبزی که منبع غنی آهن است چون هم سبزی، هم حبوبات و هم پروتئین دارد که اگر در کنار ماست خورده شود، مقدار زیادی از آهن این غذا از بین می رود و به بدن نمی رسد. توصیه ما این است که ماست به صورت میان وعده مصرف شود. حال اگر با مخلوطی از سبزیجات یا مغز و کشمش استفاده شود، بسیار بهتر است.  مصرف نوشابه اصلا توصیه نمی شود چون نوشابه عامل پوکی استخوان است و مصرف آن با غذا، جذب بسیاری از مواد مغذی در بدن را مختل میکند.  در مورد دسرها هم باید بگویم مصرف کلیه دسرهایی که حاوی شکر یا چربی هستند روی غذا یک بار اضافه کالری را به بدن تحمیل میکنند و بدن موقع جذب غذا و دسر دچار یک سنگینی می شود که بارِ این سنگینی معمولا به کبد وارد می شود. اکثر کسانی که اهل دسرهای چرب و شیرین هستند، کبدهای چرب دارند.

   از بحث چاقی و لاغری که بگذریم، چه توصیه ای برای داشتن تغذیه ای مناسب و مفید برای خوانندگان ما دارید؟

متاسفانه اطلاعات تغذیه ای مردم پایین است. یک توصیه ای که لازم می دانم بگویم این است که متاسفانه سبوس از برنامه غذایی مردم حذف شده و تقریبا ذائقه مردم به سمت نان های سفید، نان های باگت و لواش رفته که این نان ها ارزش غذایی ندارند. به نانی که استفاده می کنید توجه کنید. هر چقدر نانی که استفاده می شود، آرد آن سفیدتر بوده و رنگ نان سفیدتر باشد، نان مضرتر است. مردم باید به سمت نان های سنتی، نان های سبوس دار، نان جو، نان چاودار و نان سنگک بروند که حداقل مطمئن شوند سبوس به بدن آنها می رسد.