کارشناس ادیولوژی و شنوایی شناسی در گفت وگو با «نوآوران»:

عطسه را نگه ندارید

حتما تا به حال با مشکلاتی مثل درد، خارش، وزوز، کم شنوایی و سوت کشیدن گوش مواجه شده اید. در این مواقع چه کاری انجام می دهید؟ احتمالا از یک شیء باریک مثل چوب کبریت یا گوش پاک کن برای این کار استفاده کنید. ولی اگر درد و خارش گوشتان با این کارها برطرف نشد و چند روز دیگر هم ادامه پیدا کرد، چه می کنید؟ حتما برای حل این مشکل به پزشک مراجعه می کنید.

  1. ۳ ماه،۱ هفته قبل
  2. ۰
عطسه را نگه ندارید
نوآوران -

گفت و گوی این هفته «نوآوران» با خانم افسانه علی‌نژاد، کارشناس ادیولوژی و شنوایی سنجی است که با هم می‌خوانیم.

        ابتدا توضیحی در خصوص شنوایی سنجی بفرمایید؟

شنوایی سنجی یعنی بررسی وضعیت شنوایی و سلامت افراد. پیشگیری از آسیب‌های شنوایی و تجویز سمعک از مهم ترین کارهای ماست.

ما چند حیطه داریم، حیطه پیشگیری، تشخیص و درمان و توانبخشی که به اختصار برایتان شرح می دهم.

        پیشگیری:

در حیطه پیشگیری ما چکاپ می کنیم و برای جلوگیری از آسیب شنوایی از وسایل ضد صوت استفاده می کنیم، هدفن یا گوشی‌های صدا گیر را توصیه می کنیم و چکاپ ها و غربالگری دوره ای که در مدارس و کارخانه‌ها و یا جاهایی که با وسایل پر سر و صدا در ارتباط هستند را داریم.

        تشخیص و درمان:

من یا همکارانم وقتی برای چکاپ به مدارس می رویم، علاوه بر مسائل شنوایی، مسائلی مثل حافظه شنوایی یا اختلالات خواندن و نوشتن را هم که در ارتباط با شنوایی است، مورد بررسی قرار می دهیم. فقط یک شنوایی سنج ماهر، می تواند تشخیص دهد که یک بچه اختلال خواندن و نوشتن دارد نه اختلال شنوایی. از روی نمرات دیکته و ریاضی بچه ها، چیزهایی که موقع نوشتن جا می‌اندازند یا اشتباه می نویسند که البته حیطه درمان این بچه ها به کاردرمانی و گفتاردرمانی مربوط می شود. ولی شنوایی شناس ها در تشخیص و ارجاع اولیه نقش بسزایی دارند.

قسمت بعد که معمولا روی اطفال کار می‌کنیم، بحث عفونت های گوشی بچه ها است که مربوط به لوزه می شود. یعنی حتما قبل از جراحی لوزه باید سنجش شنوایی و وضعیت پرده مورد بررسی قرار گیرد. عفونت‌های لوزه معمولا روی گوش تاثیر می گذارد و بسته به میزان تاثیرش، یا با دارو درمان می شود و یا همزمان با لوزه، گوش را هم جراحی می کنند.

در زمینه بالینی و درمانی، معمولا افراد با شکایت کاهش شنوایی مراجعه می کنند که یا پیرگوشی است یا ناشی از سر و صداست و یا حتی کم شنوایی ناشی از بیماری منیر است.

اگر پیرگوشی باشد در حیطه سمعک می‌رود که انواع سمعک ها بسته به نیاز بیمار و چیزی که ادیوگرام به ما نشان می دهد، و بسته به توانایی بینایی افراد، نوع سمعک مشخص می شود. مثلا برای کسی که چشم خیلی ضعیفی دارد ما نمی توانیم یک سمعک ریز را توصیه کنیم. انواع سرگیجه های گوشی و وزوزهای گوشی باید بررسی و درمان شود که در خیلی ها درمان دارویی جوابگوست ولی در بعضی دیگر نیاز به انجام آزمایشاتی مثل «سی تی اسکن» و «ام آر آی» هست.

        توانبخشی:

حیطه توانبخشی شامل دو قسمت می‌شود: 1ـ توانبخشی شنوایی (شامل تربیت شنوایی) که در این حیطه بچه هایی که سمعک می گیرند یا کاشت حلزون می شوند، حتما باید بعد از آن تربیت شنوایی شوند. 2ـ توانبخشی تعادل (که مربوط به بخش سرگیجه های ناشی از گوش است).

        چه کسانی باید به دکتر شنوایی مراجعه کنند؟

کسانی که در محیط‌های شلوغ و پرسر و صدا کار می کنند، حتما باید سالانه سنجش شنوایی شوند. متاسفانه به خاطر عادت ها و هنجارهای غلط، همه از موبایل و تلفن و هندزفری زیاد استفاده می کنیم و همه در معرض آلودگی های صوتی هستیم. خیلی خوب است که همه سالانه یا حداقل دو سال یک بار شنوایی سنجی شوند. چون مشکلات شنوایی الزاما مربوط به افراد کم شنوا و یا سالخورده نیست. خیلی وقت ها جوان هایی با سن کم هم با مشکل مواجه هستند.

شنوایی بچه ها در بدو تولد در بیمارستان از طریق دستگاه های ABR, OAE چک می شوند و همین‌طور قبل از سن مدرسه حتما باید شنوایی سنجی بشوند که خوشبختانه الان در بیشتر مدارس این کار انجام می شود.

ولی به جز اینها، ما حتما توصیه می کنیم که بعد از آبله مرغان، سرخک و به خصوص اوریون ـ که ایجاد کاهش شنوایی یک طرفه می کنند ـ بچه ها حتما شنوایی شنجی شوند. همین طور بعد از تب شدید، مننژیت و زردی بهتر است شنوایی بچه مورد آزمایش قرار بگیرد.

همین‌طور بچه هایی که نمی توانند شعر حفظ کنند، حتما باید برای درمان اقدام کنند چون علاوه بر اینکه روی شنوایی سنجی آنها کار می شود روی حافظه دیداری و شنیداری (بینایی و شنوایی) آنها کار می شود.

کسانی که خیلی زیاد در استخر یا دریا هستند، پرده گوششان به مرور آسیب می‌بیند. مخصوصا کسانی که جلوی بینی خود را می گیرند، دهانشان را می بندند و شیرجه‌های ناگهانی در استخر می زنند، به مرور احتمال آسیب دیدگی پرده گوش دارند.

به طور کل، اگر با احساس درد، خارش، کیپی و گرفتگی، کم شنوایی یا احساس سرگیجه های دورانی، منگی، یا بد شنیدن و مشکلاتی از این دست مواجه شدید، حتما باید از طریق پزشک گوش و حلق و بینی یا سنجش شنوایی (که این دو در ارتباط و تبادل با هم هستند) مورد معاینه قرار بگیرید.

        چه عواملی ممکن است منجر به مشکلات شنوایی شود؟

عوامل وراثتی ـ پیرگوشی ـ عوامل محیطی مثل زردی حین تولد ـ اوریون و حتی ضربه هایی که در تصادفات و دعواها به فرد وارد می شود و پیگیری نمی شود.

        چه درمان هایی روی افرادی که مشکل شنوایی دارند، صورت می‌گیرد؟

در ابتدا یک معاینه اتوسکوپی روی بیمار انجام می شود. یعنی داخل گوشش را نگاه می کنیم تا وضعیت پرده و کانال گوش مورد بررسی قرار گیرد. اگر جرم داشته باشد باید شست و شو داده شود تا پرده دیده شده و قابل بررسی شود. اگر جرم نداشته باشد و ظاهر اولیه سالمی داشته باشد، گوش از نظر عفونت مورد بررسی تیمپانومتری قرار می‌گیرد. گاهی کانال گوش یک قوسی دارد که پرده کامل دیده نمی شود که با تیمپانومتری وضعیت پرده گوش و پشت پرده گوش و استخوانچه ها بررسی می شود و در کنار آن ادیومتری که بررسی وضعیت شنوایی است انجام می شود. ادیومتری شامل چند مرحله است. یکی بررسی راه‌های هوایی از طریق کانال گوش است که با گذاشتن هدفون بررسی می کنیم، سپس تست های گفتاری انجام می شود چون گاهی ممکن است فرد شنوایی سالمی داشته باشد ولی درک گفتار بدی داشته باشد. بعد از آن از طریق راه استخوانی، مستقیم عصب گوش بررسی می شود که مجموع اینها به پزشک ما کمک می کند تا متوجه شود مشکل عفونت است، عصب گوش است، درک شنیداری است و یا مشکلات دیگری وجود دارد. ممکن است پزشک، در کنار این تست های روتین، درخواست «ای.تی.اف» بدهد، یعنی بررسی شیپور استاش.

        منظور از تنبلی گوش چیست؟

زمانی می گوییم عصب گوش تنبل شده که درک شنیداری ما پایین آمده باشد. یعنی در حالت عادی با کسی به صورت تلفنی صحبت می کنید که لبخوانی را هم ندارید و به یکباره بگویید «چی؟ متوجه نشدم». در تست‌های گفتاری ما جلوی لب ها را می‌گیریم تا متوجه شویم گوش تنبل شده یا نه. البته با کمک سمعک های هوشمند، یک مقدار این مشکل برطرف شده ولی متاسفانه درمان کامل انجام نشده است. برای همین ما به افراد توصیه می کنیم اگر احساس می کنید کم شنوایی دارید حتما پیگیر باشید چون اگر درک گفتار پایین بیاید، درمان خیلی سخت می شود.

        استفاده از گوش پاک کن برای نظافت گوش مناسب است؟

استفاده از گوش پاک کن به هیچ عنوان توصیه نمی شود. خود مکانیزم گوش طوری است که به مرور جرم گوش را بیرون می دهد و بعد به راحتی با دست می توان جرم را خارج کرد. این مساله را من به عینه روی فرزندان خودم تجربه کرده ام. وقتی گوش پاک کن را وارد گوش می کنیم، جرمی که آرام به سمت بیرون در حال حرکت است را به داخل هل می‌دهید. این جرم ها وقتی روی هم انباشته می‌شود، بیرون آمدنشان سخت می شود و نهایتا نیازمند شست و شوی گوش می شویم.

        شست و شوی گوش مفید است یا مضر؟

شست و شوی گوش را اصلا توصیه نمی‌کنم. مگر ضرورت داشته باشد. مثلا برای کسانی که گوششان کیپ شده و این جرم ایجاد درد، خارش و یا ناراحتی برای گوششان کرده، حتما باید جرم گوش را بردارند تا وضعیت پرده بررسی شود. ولی این شست و‌شو باید از طریق متخصص گوش و حلق و بینی و با روش ساکشن انجام شود. شست و‌شو با آب را توصیه نمی کنم.

        چه توصیه ای برای محافظت از گوش و شنوایی دارید؟

در معرض سر و صدا قرار نگیرید. از هندزفری و موبایل به اندازه مناسب استفاده کنید.

در مصرف چیپس، پفک، تخمه، نسکافه، سس، کاکائو و ... دقت بیشتری داشته باشید. از میوه و سبزیجات بیشتر استفاده کنید. البته این به صورت علمی ثابت نشده ولی به صورت تجربی می توانم بگویم استفاده از میوه و سبزیجات شنوایی را بهبود می بخشد.

به رانندگان توصیه می شود شیشه چپ ماشین را کمتر پایین دهند چون باعث آسیب به گوششان می شود.

به کسانی که حین پرواز دچار کیپی گوش می شوند هم توصیه می کنم آدامس بجوند.

لاغری های شدید به شدت روی گوش و شنوایی تاثیرگذار است.

کسانی که سعی می کنند عطسه یا سرفه شان را کنترل کنند، به مرور روی پرده گوششان اثر می گذارد. به خصوص خانم ها خیلی به خودشان فشار می آورند تا عطسه‌شان را کنترل کنند و این بسیار ضرر دارد.

آنتی بیوتیک ها مخصوصا گروه های «مایسین» را سرخود مصرف نکنید چون خیلی از اینها کم شنوایی ها و کری های ناگهانی را موجب می شود که قابل برگشت نیست.

کسانی که برایشان سمعک تجویز شده، و به دلایلی مثل خجالت کشیدن از آن استفاده نکنند، در اینجا همان قضیه تنبلی گوش ایجاد می شود. چون عصب گوش به مرور وقتی نمی شنود تنبل می شود. وقتی دست شما ضربه می خورد و با مشکل مواجه می شوید، شما برای درمان دستتان حتما به فیزیوتراپی مراجعه می کنید. کارایی سمعک هم دقیقا به همین صورت است و عدم استفاده از آن، روند پیرگوشی را سرعت می دهد.

از حمام و استخر که بیرون می آیید فقط در حد لاله گوش را تمیز کنید.