کارشناسان در کمیته اجتماعی شورای شهر تهران بررسی کردند

دستفروشی از یک پدیده طبیعی تا معضلی اجتماعی و امنیتی

دستفروشی در ایران و به ویژه در شهرهای بزرگ کشور مانند تهران برای برخی مسئولان به یک معضل تبدیل شده‌است، هرچند برخی دیگر از مسئولان هم معتقدند دستفروشی همیشه و در همه جای دنیا به عنوان یکی از شیوه‌های امرارمعاش رونق داشته است.

  1. ۳ ماه،۳ هفته قبل
  2. ۰
دستفروشی از یک پدیده طبیعی تا معضلی اجتماعی و امنیتی
نوآوران -

اما گویا افزایش دستفروشان در کلانشهرهای کشور این پدیده را تبدیل به یک «چالش اجتماعی» کرده به نحوی که بارها این موضوع در نشست‌های مختلف بررسی شده است. آخرین نشستی که موضوع دستفروشی در آن مورد توجه قرار گرفته نشست کمیته اجتماعی شورای شهر تهران است. در این نشست فاطمه دانشور، رئیس کمیته اجتماعی شورای شهر تهران به برخی معضلات اجتماعی شهر تهران پرداخته و گفته پس از ورود به شورا یکی از چالش‌های جدید اجتماعی که با آن برخورد کرده «معضل فروش نوزادان» بوده و حتی شهرداری هم اجازه گرفتن بچه‌ها را از گدایان ندارد . 

    مسئولان درکی از مسأله کودکان کار ندارند 

دانشور در این نشست با اشاره به معضل فراگیر نوزادفروشی اضافه کرد:‌ هر چه به دنبال مسئولی که بتواند کودکان گدایان را ساماندهی کند و مسئولیت آن را بپذیرد گشتیم تا امروز این دستگاه را پیدا نکردم، دستگاهی که پای کار بیاید و بگوید من به این پدیده رسیدگی می‌کنم. رئیس کمیته اجتماعی شهر تهران به فعالیت ۱۰ مددکار اجتماعی اشاره کرد که با همکاری وزارت بهداشت مادران معتادی را که در بیمارستان‌های جنوب شهر تهران وضع حمل می‌کنند، همراهی می‌کنند و ادامه داد: بر اساس گزارش‌ها این مددکاران از آبان سال گذشته تا امروز حدود ۲۳۰ پرونده از این مادران معتاد که بیشتر آنها بی‌خانمان بوده یا کارتن‌خواب بودند یا در پاتوق‌ها زندگی می‌کردند تشکیل شده است. بیشتر این بچه‌ها فاقد شناسنامه‌اند و حتی این مادران نیز شناسنامه‌ای ندارند. دانشور با بیان اینکه بر اساس بررسی سوابق این مادران بیشتر آنها دارای سابقه زندانند گفت: خرده‌فروشی مواد مخدر، سرقت و دستفروشی فعالیت‌هایی بود که این مادران انجام می‌دادند. به گفته او حتی اگر رکود اقتصادی هم نباشد این افراد در چرخه اقتصادی جایی ندارند چراکه کسی حاضر نیست به افراد بی‌شناسنامه و سابقه‌دار کار بدهد و به همین دلیل «دستفروشی شرافتمندانه‌ترین شغلی است که این افراد می‌توانند انجام دهند.»

دانشور تاکیده کرده این ۲۳۰ پرونده فقط به چند بیمارستان در جنوب شهر تهران محدود می‌شود و اگر کل شهر را تصور کنیم و کل کشور را، آمار بسیار بالاتر خواهد بود در حالی‌که این افراد در هیچ قانون بالادستی دیده نشده‌اند.

رئیس کمیته اجتماعی شورای شهر تهران پیشنهاد کرد برای آنکه تمامی ابعاد موضوع دستفروشی مورد بررسی قرار گیرد «درباره آن بیشتر صحبت شود تا درک درستی از موضوع در میان مسئولان ایجاد شود» چون به گفته او درک اشتباه منجر به راهکارهای غلط می‌شود و نتیجه‌ای جز اتلاف منابع و زمان به دنبال ندارد. 

به گفته دانشور «وقتی مدیران صحبت از جمع‌آوری متکدیان و کودکان کار می‌کنند یعنی هنوز مساله را درک نکرده‌اند» چون با کدام زیر ساخت به دنبال جمع‌آوری کودکانند، این کودکان جمع‌آوری شده در کجا ساماندهی می‌شوند؟ او با اشاره به اینکه «زیاد از باندهای دستفروشی صحبت می‌شود» گفت: اما در این ۲۳۰ پرونده تنها ۱۵ کودک مفقودی داشتیم که پیش‌بینی شد این کودکان به باندهای دستفروشی یا متکدیان فروخته شده اما به رد پایی از باندها نرسیده‌ایم.

   برخی دستفروشی را به موضوع امنیتی تبدیل کردند

در این جلسه احد رستمی، مدیر کل دفتر مطالعات و رفاه اجتماعی وزارت رفاه هم حضور داشت. او با اشاره به اینکه اگر اخبار رسانه‌ها درباره دستفروشی که مطالعه کنیم احساس می‌کنیم این اخبار نشان‌دهنده ناکارآمدی مدیران شهری است، گفت: اما وقتی به طور ریشه‌ای این موضوع را واکاوی کنیم، مشخص می‌شود که دستفروشی ریشه در ساختارهای اقتصادی و اجتماعی کشور دارد و عوامل سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی در آن دخیلند.

او با تاکید بر اینکه موضوع دستفروشی در کل دنیا وجود دارد و برخی آن را با مدیریت صحیح به جاذبه‌ شهرشان تبدیل کرده‌اند، ادامه داد: برخی هنوز نتوانستند راهکار مناسبی برای کنترل ارائه دهند، گاهی با عنوان شبکه و مافیای دستفروشی این موضوع را به موضوع امنیتی تبدیل کردند و خواستار برخورد قاطع با آن شدند.

 به گفته رستمی به دلیل ضعف ساختارها ما مجبور به سیاست‌های جبرانی در حوزه‌های اقتصادی و اجتماعی هستیم. یکی از این سیاست‌ها ساماندهی دستفروشان است و بر همین اساس وزیر رفاه در نامه‌ای به شهردار تهران درخواست همکاری در این‌باره را مطرح کرد تا با تعامل بین دستگاهی راه چاره‌ای برای این موضوع پیدا کرد.

رستمی اضافه کرد: برخی از فعالیت‌های دستفروشان را می‌توان در کسب و کارهای کوچک مدیریت کرد اما فضای کار به گونه‌ای است که امکان ورود این نوع مشاغل به مشاغل رسمی وجود ندارد.

  ۲۵ درصد دستفروشان عضو باندها هستند 

کمیل قیدرلو، معاون مطالعات و برنامه ریزی و مدیریت امور اجتماعی و اقتصاد مرکز مطالعات شهرداری تهران هم دراین نشست با بیان اینکه دو نگاه نسبت به دستفروشی در شهرداری وجود دارد، گفت: یک رویکرد از منظر وظیفه حداقلی شهرداری به این موضوع است و مدافعان این تفکر از شورای شهر درخواست کردند به طور شفاف مسئولیت های مدیریت شهری در این حوزه را شفاف سازی کنند. برخی نیز نگاه سلبی با این موضوع دارند اما اینکه گفته می شود دستفروشی باند و شبکه ندارد درست نیست. بر اساس اطلاعات انتظامی ۲۵ درصد دستفروشان در باندها عضویت دارند. او با اشاره به درآمد برخی از دستفروشان گفت: بر اساس خوداظهاری یکی از دستفروشان میدان ونک این فرد ۳ میلیون ماهیانه درآمد دارد. به دلیل همین درآمد بالای دستفروشی است که با وجود آنکه شهرداری تهران اعلام کرده در برخی مشاغل که نیاز به تحصیلات ندارد نیرو استخدام می کند این افراد تمایلی به حضور در این مشاغل را ندارند. 

به گفته قیدرلود نگاه مردم به شغل دستفروشی یک شغل شرافتمندانه است که در یک شرایط اجباری مجبور به این کار شده و فرد دستفروش فرد مظلومی است بنابراین هر برخورد سلبی با این افراد بازتاب منفی برای فرد ساماندهی کننده دارد. متولی اصلی ساماندهی دستفروشی شهرداری تهران نیست و درخواست می‌کنیم متولیان اصلی به این موضوع ورود پیدا‌کنند.

در ادامه این جلسه رستمی با ابراز خوشنودی از اینکه همدلی و همزبانی نهادهای مختلف در این جلسه نسبت به موضوع دستفروشی بیشتر شده است، گفت: وزارت رفاه نماینده تام‌الاختیار درباره دستفروشی معرفی کرده است و امیدواریم این نماینده تام الاختیار از سوی شهرداری نیز معرفی شود تا بتوانیم از ظرفیت‌های موجود برای حل این مشکلات استفاده کنیم.

      مدیریت شهری در برخورد با دستفروشی نگاه اجتماعی ندارد

فرشید یزدانی، کارشناس تامین اجتماعی نیز در این جلسه با انتقاد از برخورد خشونت آمیز نسبت به برخی دستفروشان گفت: مدیریت شهری در برخورد با دستفروشی نگاه اجتماعی ندارد و شهر را تنها سیمان و آجر و ساختمان می‌داند. 

در این جلسه همچنین علی اکبر تاج‌مزینانی، کارشناس گروه تعاون دانشگاه علامه نیز با بیان اینکه نباید دستفروشان را خطری برای اصناف دانست گفت: دستفروشان برای مغازه داران خطرآفرینند یا مال‌ها و فروشگاه‌های زنجیره‌ای که در شهرها در حال افزایش‌اند؟ بر اساس تحقیقات دانشگاهی دستفروشان ۹۰ درصد کالاهای خود را از عمده‌فروشان و مغازه‌داران تامین می‌کنند بنابراین این افراد ضرری نخواهند کرد و کمک کننده مغازه‌داران هستند.