توسط قوه قضاییه صورت میگیرد

تلاش برای کاهش زندانیان

براساس آخرین آمار جمعآوری شده در تاریخ 5 فروردین امسال، تعداد کل زندانیان کشور، 210 هزار و 672 نفر است. این آمار نسبت به آخرین آمار ارائهشده به سازمانهای جهانی توسط ایران با کاهش حدود 7هزار نفری روبهرو شده است. آمار کلی و جزئی زندانیان در تمام کشورهای جهان در مدیریت آموزش و پژوهش سازمانهای بین المللی و سازمانهای مردم نهاد نقش به سزایی ایفا میکند بهنحوی که میتوان بررسی وقوع جرم، پیشگیری از وقوع جرم، رفتار صحیح با زندانیان، حقوق زندانی و اصلاح قوانین کیفری و جزایی در کشورهای جهان را به عنوان مهمترین مولفههای پژوهشی دانست.امروزه بسیاری معتقدند باید برای برخی جرایم که قابلیت اجرایی داشته باشد از مجازارت جایگزین استفاده بشود زیرا زندان به سلب آزادی خلاصه نمی شود، بلکه بهعلت تراکم جمعیت زندان ها، بلاتکلیف ماندن آنها در بازداشتگاه ها و زندان ها به مدت زیاد،می تواند منشاء بسیاری از انحرافات در میان زندانیان باشد. و خود آن ها هم ممکن است در زندان در چرخه یادگیری جرایم جدید قرار بگیرند و پس از آزادی مرتکب جرایم جدیدی بشنوند.

  1. ۴ ماه،۲ هفته قبل
  2. ۰
زندان
نوآوران -

    لغو حبس زیر سه ماه

دیگر حبس زیر سه ما نخواهیم داشت، این را غلامرضا انصاری، معاون بازرسی دیوان عالی کشور 26تیرماه در طی اعلام رسمی گفت. انصاری در این اعلام اظهار کرده بود: طبق رای، وحدت رویه از این پس مرتکبین جرائم عمدی که مجازات قانونی آنها سه ماه حبس باشد، به جای حبس به مجازات جایگزین حبس محکوم میشوند. با هر شرایطی مجازات زیر 3ماه باید با مجازات دیگری جایگزین شود که حبس و جرائم غیر عمددیگر نیاز به گذشت شاکی خصوصی  وجود نداشته و همه دادگاه ها موظف هستند مجازاتی را جایگزین مجازات حبس کنند. علاوه بر این در صورتی که مجازات قانونی جرم غیرعمدی کمتر از 2 سال باشد، مرتکبین این قبیل جرائم هم به مجازاتهای جایگزین حبس محکوم خواهند شد و در این رابطه حداکثر مجازات قانونی مطرح است.این اقدام قوه قضاییه راه چاره ای بر تاثیرات منفی زندان بر زندانی بود. گفتنی است که علاوه بر محکوم، همسر و خانواده و خویشاوندان نزدیک او را نیز تحت تأثیر قرار میگرفتند و آثار ناگواری بر آنها بر جای میگذارد.

    زندانی کیست

زندانی انسانی است خطاکار که به دلیل قانون شکنی بازداشت و احیانا محکوم شده و قانون وی را مجبور به اقامت برای مدتی معلوم و یا تمام عمر در زندان کرده است و هرچه تعداد افرادی که در یک محیط با هم زندگی میکنند بیشتر و مدت نگهداری طولانی تری باشد،احتمال انتقال فساد و انحراف و رفتارهای نامطلوب بیشتر است.

    تاثیرات زندان بر زندانیان

با دکتر مجید ابهری در خصوص این اقدام قوه قضاییه گفتوگو کردیم.ابهری با اشاره به اینکه هدف زندان اصلاح و پیشگیری از وقوع جرم و خلاف در جامعه است میگوید: از نظر آسیبشناسی و رفتارشناسی اجتماعی زندان کارایی اصلاح گرانه خود را اندکی از دست داده است. برای مثال اگر استاد دانشگاهی به خاطر تصادف و کشتن غیر عمد عابر پیادهای محکوم به حبس در زندان میشد بهدلیل طبقه بندی و غربالگری نشدن در کنار خلافکاران ریزو درشتی قرار میگرفت که متناسب با طبقه اجتماعی و شخصیتی وی نبودند. ابهری ادامه میدهد: یکهزار و 600 عنوان مجرمانه در قانون وجود دارد که مجازات آنها زندان است در حالی که مجازات حصر برای چنین جرمهایی عادلانه نیست.برای مثال میتوان به جیببری و بدهکاری مالی اشاره کرد که با مجازاتهای جایگزین و متناسب با طبقه بندی مجرمان میتوان به اثرات منفی ورود افراد به زندان جلوگیری کرد.کارشناس آسیب شناسی اجتماعی با ارائه پیشنهادهایی برای مجازاتهای جایگزین معتقد است که با اجرایی شدن این کیفرها به مراتب میتوان باعث کاهش آثار زندان بر زندانیان شد.برای مثال اگر استاد دانشگاهی بر حسب غفلت مرتکب جرمی میشود میتوان با تدریس اجباری در مناطق محروم و یا کار کردن در مراکز نگهداری سالمندان و یا کودکان بی سرپرست او را مجازات کرد.طرح مجازاتهای جایگزین از سوی قوه قضاییه راه چاره ای برای جلوگیری از اثرات منفی زندان بر زندانیان بود.

    مجازات بی گناهان

هر انسانی مسوول اعمال و کردار خویش است. اما در میان خانواده هر فرد شامل همسر و فرزندان، کسانی هستند که در بسیاری مواقع باید متحمل آثار اشتباه عضوی از خانواده شوند.  ابهری درباره تاثیر زندان بر خانواده زندانیان میگوید بهنظر من مهم ترین اثر زندان بر روی خانواده محکوم به حبس است که بدون اینکه گناهی در ارتکاب جرم داشته باشند تحت تاثیر اثرات زندان رفتن محکوم در جامعه میشوند .نگاههای تحقیرآمیز،کنارهگیریهای اجباری و سیاه شدن زندگی جوانان مجرد، مشکلات تحصیلی و عاطفی و جدایی از نمونههای تاثیر زندان بر خانوادههای محکوم به حبس است. ابهری دیگر آثار و پیامدهای زندان بر خانواده را از دست دادنسرپرست و نان آور خانواده میداند و ادامه میدهد: در این موارد، بار تحمل و تامین هزینههای خانواده برعکس میشود و سرپرست خانواده نه تنها از تحمل و تأمین هزینههای خانواده باز میماند بلکه این خانواده و همسر محکوم است که بایستی دیون و هزینههای اقامت شوهر یا پدر خود را در زندان تحمل کنند. ‏

    زندگی بعد از زندان

زمانی که شخص برای اولین بار دست به یک، رفتار انحرافی میزند و به زندان راه پیدا میکند،در واقع وارد یک شبکه از روابط اجتماعی نا بهنجار میشود که در میان آنها رفتار انحرافی تشدید و تشویق میشود. زیرا زندانیان به تدریج با یکدیگر روابط اجتماعی برقرار میکنند که مانند هر رابطه اجتماعی دیگری در درون خود دارای یک مجموعه  از قواعد و هنجارهای خاص خواهد بود، در نتیجه او هنجارها و مقیاسهای ارزشی آنان را میپذیرد و خود را با آن ها مقایسه میکند و زمانی که شخص جدیدی وارد شبکه شبکه اجتماعی زندان میشود مایل است از جانب گروه پذیرفته و تشویق شود و مورد حمایت آنان قرار گیرد و درباره خصوصیات زندگی خود، کارهایی که کرده اند، علت دستگیری و برنامه آینده با همدیگر صحبت میکنند و طی آن در افراد یک نوع احساس برتری نسبت به دیگران به وجود میآید. مجید ابهری کارشناس آسیبهای اجتماعی نیز دز این باره میگوید: زمانی که زندانی وارد جامعه میشود بدلیل نگاههای منفی که به فرد زندانی میشود حتی بعد از تنبیه وی درجامعه دیگر از سوی گروههای اجتماعی غیر خلافکار پذیرفته نمیشود و از آنجایی که در زندان و در میان زندانیان دارای مقبولیت بوده است برای جبران عطش و میل به پذیرفته شدن به داخل همان گروههای اجتماعی باز میگردد.

    سوء سابقه زنجیری همیشگی به پای متهم

فردی که به لحاظ برخی کاستیها و معضلات در محیط زندگی خود خواسته یا ناخواسته مرتکب جرم شده است، پس از تحمل مجازات و بازگشت به اجتماع به منظور ایجاد شرایط مناسب برای خود و خانوادهاش نیازمند اشتغال است، اما این در حالی است که  برخی از مجرمان  پیش از این به دلیل داشتن سوءپیشینه از حقوق اجتماعی محروم میشوند. ابهری درج سوء سابقه براساس نوع جرم و طبقهبندی اجتماعی افراد را مناسب میداند و میگوید اگر جرم فرد متهم از روی غفلت و ناآگاهی و یا غیرعمدی باشد نباید برای مجرم سوء سابقهای درج شود و یا اینکه در صورت درج سوء سابقه بعد از اتمام دوره محکومیت و اطمینان به اینکه متهم دیگر مرتکب به جرمی نمیشود سوء سابقه وی پاک شود.بدین ترتیب شرایط یک زندگی ساده که کمترین حق وی در مقام یک شهروند است برای او و خانوادهاش فراهم شود.  ابهری در پایان به اصلاح در مجازات زندان و بازنگری در قانون اشاره کرد و گفت:با توجه به مطالب ارائه شده میتوان گفت که متاسفانه زندان بیش از آن که مشکلات اخلاقی، اجتماعی ،روانی و اقتصادی را حل کند همچنان براین مشکلات میافزاید. اعاده حیثیت در عمل، به سر خوردگی یاس و طغیان در جامعه ختم میشود. آنچه که مسلم است امروزه ضرورت مجازات مجرم همچنان باقی است اما اگر تنبیه ضروری است نباید برای اعمال آن حقوق مسلم انسانی زیرپا گذاشته شود. مهمتر این که مجازات باید متناسب با جرم و میزان تقصیر مجرم در وقوع آن باشد و در جست وجوی راه حلی منطقی، جرم و پیامدهای آن را با در نظر گرفتن قربانی شدن مجرم در اثر اعمال مجازات بررسی کنیم.