رشد «رفتارهای پرخطر»در دانش آموزان

جلوتر از خط قرمزها

«رفتارهای پرخطر» این روزها مهمترین آسیب اجتماعی در گروه سنی کودک و نوجوان است.

  1. ۳ ماه،۳ هفته قبل
  2. ۰
جلوتر از خط قرمزها
نوآوران -

این موضوع را نادر منصور کیایی، مدیرکل دفتر مراقبت در برابر آسیبهای اجتماعی وزارت آموزش و پرورش اعلام کرده است. او گفته وقتی در این گروه سنی از آسیبهای اجتماعی صحبت میکنیم، باید مصادیق خطر پذیری از قبیل «گرایش به دخانیات، خودکشی، خشونت و همچنین مصرف» را یاد آوری کنیم، البته این مصرف مواد لزوماً شامل مصرف مواد مخدر نیست و میتواند مصرف داروها را نیز شامل شود. او در ادامه به این نکته اشاره کرده است که مبارزه با این آسیبها و همچنین پیشگیری از آن در دستور کار وزارت
آموزش و پرورش است.

بنا بر گفته معاون مرکز امور اجتماعی و فرهنگی وزارت کشور برای سیاستگذاری اجرایی و هماهنگی بین دستگاهها، شورای اجتماعی کشور که از سال 80 به وجود آمده بود، ارتقاء پیدا کرد و مسئولیت آن را رئیس جمهور بر عهده گرفته است، همچنین در این باره شورای عالی انقلاب فرهنگی بنا شد که موضوع سیاستگذاری در حوزه اجتماعی را نیز در دستور کار خود قرار دهد. در همین راستا یک کمیسیون اجتماعی نیز در زیر مجموعه شورای عالی انقلاب فرهنگی تشکیل شده است. شیوع اعتیاد در دانش آموزان، رفتارهای پرخطر جنسی،خودکشی،بزهکاری و آسیبهای نوپدید مهمترین آسیبهای اجتماعی است که کیایی مطرح کرده بود.

      دغدغه آموزش پیشگیری از ایدز از سال 92

پیشگیری از ابتلا به ایدز در دانش آموزان از سال 92 در دستور کار وزارت آموزش و پرورش قرار گرفته است و این نشان دهنده این است که شیوع این آسیب چندین سال است مسوولان را نگران کرده و در پی چارهجویی برای آن بوده اند. آذر سال 92 مدیر کل دفتر سلامت وزارت آموزش و پرورش از توزیع کتابچه پیشگیری از ایدز در مدارس خبر داده بود و اعلام کرده بود که مهمترین اقدام آموزش پرورش در این زمینه گنجاندن یک فصل از کتاب زیست شناسی سال اول دبیرستان با موضوع این بیماری و راههای پیشگیری از آن بوده است. این کتابچه تا سال 93 همراه با کتابهای زیستشناسی توزیع شده و در کلاسهای زیستشناسی توسط معلمان این درس تدریس میشد. اما با اعتراضهای خانواده دانشآموران به محتوای این کتاب و گذشتن آن از مرز خط قرمزها توزیع این کتاب منحل شده و تنها همان فصل از کتاب زیست شناسی باقی ماند. در صورتی که محتوای کتاب بیشتر به توضیح بیماری، روند درمان آن و پیشگیری از ابتلا به بیماری اختصاص یافته بود و درباره اینکه چطور به این بیماری مبتلا نشویم به طور صریح پرداخته نشده بود. با این حال آموزش و پرورش بعد از این واکنش های منفی به جای توضیح آن و شکستن خط قرمزها مثل همیشه صورت مسئله را پاک کرد. اما موضوع به اینجا ختم نشد و سال 93 از طرف آموزش و پرورش اعلام شد که طرحهای جدیدی برای آموزش پیشگیری از ایدز در حال اجرا است. زیرا یونیسف که آن زمان اعلام کرده بود که  80 درصد از جوانان ایرانی اطلاع ندارند که از چه طریقی به این ویروس مبتلا شده اند و طبق انتظار هیچ آماری از دانش آموزان مبتلا به اچ آی وی در دست نبود. به همین علت طاهری، کارشناس مسئول اداره سلامت نوجوانان و مدارس در زمینه برنامهریزیهایی که در زمینه پیشگیری از ایدز و آموزش مسائل جنسی و تفاهمنامهای که بین وزارت بهداشت و آموزش و پرورش امضا شده است، گفته بود : «در نشست مشترکی با حضور نمایندگان اداره کنترل ایدز، دفتر آموزش ارتقای سلامت وزارت بهداشت و دفتر سلامت و تندرستی وزارت آموزش و پرورش برگزار شد، محورهایی با توجه به استفاده از پتانسیلهای موجود در مدرسه برای بسترسازی مناسب در مدارس در زمینه پیشگیری با رویکرد آموزش البته به صورت غیرمستقیم برای دانشآموزان تعیین شده است. باز هم وزارت آموزش و پرورش به آموزش مستقیم و اطلاع رسانی درست تاکیدی نداشت و اصرار داشت این آموزش ها غیر مستقیم باشد.»

  آرمان گرایی مهمترین ضعف
 نظام آموزشی

بررسی جدیدترین پژوهشهای مستند و دانشگاهی کشور حاکی از افزایش میزان شیوع مصرف سیگار و مواد دخانی در میان دانشجویان و دانشآموزان ایرانی است. بر اساس این آمارها سن مصرف سیگار به 11 سال رسیده است. علاوه بر این اساس جدید ترین آمارها در ایران 43 درصد دختران و 64 درصد پسران تجربه مصرف قلیان، 24.4 درصد دانش آموزان پسر تجربه مصرف مشروبات الکلی و بیش از 35 درصد از دانش آموزان پسر سیگار میکشند. در همین زمینه کوروش محمدی، رئیس انجمن آسیب شناسان ایران با اشاره به آمار رسمی آموزش و پرورش به «نوآوران» میگوید: مطابق با چیزی که وزارت آموزش و پرورش اعلام کرده است تنها 2 تا 3 درصد از دانش آموزان در ایران اعتیاد دارند، اما بر اساس مراجعات مردمی و اینکه دانش آموزان در سنی قرار دارند که رفتارهای غیرموجه را انکار میکنند این آمارها قابل اتکا نیست. او در ادامه به شیوع مصرف مواد مخدر صنعتی و داروهای اعتیادآور بین نوجوانان اشاره کرده و اضافه میکند: علت افزایش گرایش نوجوانان به سوءمصرف آگاهی نداشتن آنها است. به نظر او پنهان کردن این مساله توسط دانشآموز و انکار آن از تریبونهای رسمی کشور به شیوع این آسیب دامن زده است. به گفته محمدی آموزشهایی که در رابطه با آسیبهای اجتماعی باید صورت بگیرد لازم است از پایینترین لایههای اجتماعی یعنی خانوادهها و مدارس شروع شود. او همچنین به این نکته اشاره میکند که بحث اعتیاد و راههای پیشگیری از آن لازم است در سرفصلهای همه مقاطع تحصیلی دیده شود. به عقیده او اینکه به اعتیاد به عنوان پدیدهای غیرقابل دسترس نگاه کنیم باعث نفوذ بیشتر این آسیب میشود. ما باید به دانشآموزان بگوییم که در معرض این خطر هستند. رئیس انجمن آسیبشناسان در ادامه به معتادانی اشاره میکند که حداقل تحصیلات را دارند. به گفته او 80 درصد از معتادان و کارتن خوابها حداقل تحصیلات دبیرستانی را دارند و این به این معنی است که از فیلتر آموزشی درستی عبور نکرده اند.

او همچنین این مساله را مطرح میکند که نظام آموزش و پرورش در ایران تنها به مساله آموزش توجه کرده و پرورش صرفا یدکی برای نام این وزارتخانه است و اضافه میکند: ما به عملکرد آموزش و پرورش انتقاد داریم زیرا این سازمان تنها به آموزش توجه میکند و دانش آموزان را وارد یک رقابت هیجانی بر سر نمره میکند. و تازه بعد از فارغ التحصیلی سایر ارگان های کشور باید برای آموزش این نکات پرورشی
 فعالیت کنند.  محمدی در ادامه نقد به نظام آموزش و پرورش آن را نظامی آرمانگرا میداند و معتقد است که آرمان گرایی هیچ دستاوردی برای تقویت روحیه تلاش و شکیبایی در دانش آموزان نمیکند. این نظام آموزشی دانش آموز را به ادامه تحصیلات تشویق کرده و هیچ انگیزه دیگری برای ادامه زندگی در ذهنش به وجود نمیآورد. در صورتیکه مگر یک جامعه چقدر ظرفیت برای افراد تحصیلکرده دارد؟

به گفته او افرادی که در این نظام فارغ التحصیل شوند اگر به آرمانهای تعریف شدهاشان نرسیده باشند به راحتی در دام انواع آسیبهای اجتماعی گرفتار میشوند. همچنین در طول تحصیل نیز امکان درگیری آنها با این آسیبها برای فرار از ناکامیهایشان افزایش مییابد که یکی از این واکنش ها به ناکامی
خودکشی است.