مجتمع‌های تجاری بزرگ بدون مطالعات ترافیکی ساخته می‌شوند

خیابان‌های تهران مال «مال‌ها»

غفلت مدیریت شهری از محاسبه دقیق «گنجایش ترافیکی» در مناطقی که مجوز ساخت «مال» در آنها صادر شده، گره عبور و مرور در تهران را کورتر کرد. به‌عنوان نمونه، در منطقه یک تهران، یک هتل تازه ‌تاسیس در بافت مسکونی، جریان عبور و مرور ساکنان محله را قفل کرده‌ و مشکلات سکونت در خیابان‌های اطراف را افزایش داده است

  1. ۳ ماه،۳ هفته قبل
  2. ۰
خیابان‌های تهران مال «مال‌ها»
نوآوران -

 به‌رغم تلاش‌های شهرداری برای از بین بردن ترافیک این منطقه و تدوین طرح‌های مختلف اما هنوز مشکل ترافیکی این منطقه حل نشده است.

غفلت سال‌های اخیر مدیریت شهری تهران از «انجام محاسبات ساده ترافیکی» هنگام صدور یکسری پروانه‌های ساختمانی خاص، هم‌اکنون گره «پارک خودرو» در خیابان‌های پایتخت را پیچیده‌تر کرده است. وضع موجود مجتمع‌های تجاری بزرگ و تازه ‌‌تاسیس در چند منطقه تهران نشان می‌دهد مجوزهایی که چند سال اخیر برای احداث تعدادی مجتمع‌ تجاری چندمنظوره موسوم به «مال» در یکسری مناطق صادر شده است، انطباق لازم و حتی حداقلی با ویژگی و بافت مسکونی این محله‌ها ندارد و این مغایرت در اولین عارضه، خود را به شکل «قفل شدن جریان عبور و مرور» در اطراف مجتمع‌های جدید نشان داده است.

در برخی از این مجتمع‌ها 5 تا 7 طبقه از فضای زیرزمین» تراز منفی مجتمع - به تامین پارکینگ با گنجایشی حداقل معادل 1500 خودرو، اختصاص داده شده اما معابر تنگ اطراف این مجتمع‌ها و نبود تناسب بین «ظرفیت محدود مسیرهای هدایت خودروهای شهروندان به مجتمع» و «حجم نامحدود فضای تجاری مجتمع برای جذب مردم»، دسترسی مردم به پارکینگ‌های انبوه تعبیه شده در زیرزمین «مال»‌ها را عملا غیرممکن کرده است.

مشاهدات در سطح شهر تهران، وضعیت آشفته ترافیک در اطراف این مجتمع‌ها را به خوبی تایید و بازگو می‌کند. از یک‌سو پارک خودروهای مراجعه‌کنندگان در فواصلی دورتر از مجتمع و حتی در حاشیه اتوبان‌های اصلی نزدیک این برج‌‌ها و از سوی دیگر، مزاحمتی که ترافیک ناشی از این مراجعه‌ها برای ساکنان محله‌های مجاور «مال»، و یا مجتمع های تجاری بزرگ به‌وجود آورده‌اند .

تنها بخشی از پیامد محاسبات غلط شهرسازی مسئولان برای صدور مجوز ساخت این مجتمع‌ها است. بررسی‌ها نشان می‌دهد ساخت‌وساز «مال» و یا مجتمع‌های بزرگ مثل هتل در تهران عمدتا در مناطق یک تا سه و همچنین منطقه 5 و منطقه 22 در جریان است. این در حالی است که از میان این پنج منطقه، فقط منطقه 22 به لحاظ معابر پهن و تراکم جمعیتی کم در محله‌ها، مناسب ساخت این نوع مجتمع‌ها ارزیابی می‌شود.

در چهار منطقه دیگر که به محل تجمع برج‌های تجاری چندمنظوره تبدیل شده، دو ویژگی «بافت متراکم مسکونی» و «عرض باریک خیابان‌های فرعی»، مشکلات متعددی را در آینده و هنگام افتتاح این برج‌های در حال ساخت، برای اهالی محل ایجاد خواهد‌کرد.

  لزوم ایجاد فضایی برای پارکینگ های مجتمع تجاری بزرگ

در شرایط ایجاد این برج‌های تجاری بعضی از اعضای شهر درصددند تا مصوبه‌ای را اجرا کنند که طی آن ساختمان‌ها قبل از اخذ پروانه ساخت ملزم به در نظر گرفتن فضایی برای پارکینگ‌های مجتمع‌های تجاری بزرگ شوند. یکی از ساختمان‌هایی که ترافیک زیادی را برای ساختمان‌های مسکونی محدوده خودش ایجاد کرده است، هتل فرشته پاسارگار است که با 24 طبقه مازاد و در کوچه 5 متری ساخته شده است. محسن سرخو، رئیس کمیسیون حمل و نقل شورای شهر تهران با اشاره به فضای محدود هتل فرشته پاسارگاد می‌گوید: فضای مقابل مجتمع تجاری کوروش 45 متر است اما با همه اینها ترافیک زیادی را برای مردم ایجاد کرده است حالا اینکه این هتل در کوچه‌ای 5 متری ساخته شده است که این سوال را مطرح می‌کند که چرا به چنین هتل و فضایی مجوز داده شده است. در همین حال به گفته محمد سالاری رئیس کمیسیون معماری و شهرسازی به این هتل براساس کمیسیون ماده پنج شورای شهر پروانه ساخت داده شده است و برای حل مشکلات ترافیکی آن شهرداری برنامه‌هایی را تدوین کرده است که هنوز شورا آن ها را تایید نکرده است. محسن سرخوهمچنین او درباره لایحه جامع پارکینگ و آخرین وضعیت آن در شورای شهر به «نوآوران» می‌گوید: در شورای فعلی ما چند مصوبه در زمینه پارکینگ داشتیم یکی از این مصوبات مربوط به امسال بوده و در حال حاضر طرح جامع حمل و نقل را در دستور کار داریم. سرخو با اشار به اینکه این طرح آخرین مراحلش را طی می کند، ادامه می‌دهد: این لایحه مباحث مختلفی را در زمینه حمل و نقل را تا سال ۱۴۰۴ پیش‌بینی کرده است. در صورت نهایی شدن این طرح بسیاری از موارد مربوط به حمل و نقل و نظر شورا در این باره در آن دیده شده است. به گفته رئیس کمیسیون حمل و نقل شورای شهر تهران امسال مصوبه نرخ پارکینگ‌های مرکزی تهران، پارکینگ های حاشیه خیابان وغیره در شورای شهر بررسی شد است که بر اساس این مصوبه دارندگان وسایل نقلیه شخصی انگیزه کمتری برای توقف در حاشیه خیابان ها و ورود به مرکز شهر را دارند. در واقع هزینه پرداخت‌های حومه را ارزان شده است و هزینه‌های پارکینگ‌های مربوط به مرکز شهر و حاشیه خیابان‌ها را افزایش داده شده است.

  منطقه 22 بهترین مکان برای

ساخت «مال»

ظرفیت پارکینگ «مال»‌ها براساس سطح حداقلی نیازها پیش‌بینی می‌شود و برآورد‌ها در این زمینه دقیق و واقع‌بینانه نیست. در حالی که باید حداکثر نیاز به پارکینگ در زمان پیک مراجعه‌کننده در نظر گرفته شود. زیرا بجز مراجعه‌کنندگان مردمی، باید محاسبات مربوط به تعداد شرکای مالی، خریداران عمده و سایر افرادی که در طول روز به این برج‌ها رفت‌وآمد می‌کنند نیز پیش‌بینی شوند، اما به دلیل ملاحظات فنی و تکنولوژیک و مسائل ایمنی در گودبرداری همیشه کمتر از نیازهای واقعی پیش‌بینی می‌شود. حجت میرزایی، کارشناس اقتصاد شهری معتقد است شهری مانند تهران ظرفیت ساخت این تعداد مجتمع بزرگ شهری را ندارد و شهرداری و مدیریت شهری برای کسب درآمد حاصل از تراکم این مجتمع‌های تجاری غول پیکر حاضر است بدون توجه توزیع مکانی و جغرافیایی آن ها اجازه ساخت را بدهد. او با اشاره به خالی ماندن قسمت‌های زیادی از این مجتمع‌های تجاری به «نوآوران» می گوید: خالی ماندن آنها نشان از این دارد که تعداد این مجتمع‌ها نسبت به تقاضا بسیار زیاد است و البته باید خوشحال بود که اغلب آنها خالی است چون با پر شدن آنها ترافیک شهری چندبرابر می‌شود. میرزایی می‌گوید حل این مشکل نیازمند برنامه‌ریزی شهری و توسعه فضاها و معابر شهری است که البته در شهری مانند تهران با این همه تراکمی ساخت و ساز امکان پذیر نیست. به گفته این کارشناس الزاماتی برای ایجاد پارکینگ مجتمع های تجاری بزرگ در قانون در نظر گرفته شده‌است اما شهرداری به خاطر افزایش درآمد ناپایدار شهری و در نظر گرفتن منافع خود تاکنون نظارت جدی بر روی این مسأله نکرده است. افزایش حمل‌و‌نقل در این مناطق اثر غیرمستقیم این مال‌ها است. در مناطقی که این مراکز تجاری بزرگ ایجاد شده‌اند، ترافیک بیش از سایر مناطق است که متاسفانه شهرداری در هنگام صدور پروانه این موارد را در نظر نمی‌گیرد و تنها به فکر تامین مالی و دریافت عوارض‌است، در حالی که این ملاحظات بسیار مهم است. هر چند برای هر پروژه بزرگ طرح‌های مطالعاتی ترافیکی انجام می‌شود، اما همه جوانب در این مطالعات در نظر گرفته نمی‌شود.

 از میان پنج منطقه‌ای که بیشترین مال در آن احداث شده منطقه دو و 22 به دلیل دسترسی بزرگراهی و وجود فضاهای ترافیکی مناسب بهترین مناطق برای ایجاد مال هستند؛ اما مناطق یک، سه و پنج با توجه به تراکم جمعیت چندان مناسب ایجاد این مجتمع‌ها نیستند، اما آنچه در هنگام ایجاد آن در نظر گرفته می‌شود، همجواری با مراکز جمعیتی و صرفه بیشتر اقتصادی است و کمتر با واقعیت‌ها و مشکلات منطقه همخوانی دارد.