بررسی عدم کارایی مصرف ماده متادون برای ترک اعتیاد در گفت و گو با کارشناسان

تجارت پرسود ماده مخدر متادون به نام درمان ترک اعتیاد

استفاده از متادون یکی از پرطرفدارترین روش های درمانی برای ترک اعتیاد است که در کلینیک های ترک اعتیاد به کار می رود تا از بروز عوارض روانی ناشی از ترک پیشگیری شود.

  1. ۳ ماه،۲ هفته قبل
  2. ۱
معتاد
نوآوران -

با این حال درباره کارایی و موثر بودن آن شک و تردیدهای بسیاری است و به ویژه درمانگران انجمن های NA  که اعتقاد به درمان پرهیز محور دارند نسبت به مضرات مصرف آن هشدار می دهند.  تجربیات درمانگران و فعالان و آمارهای مشاهده ای و همچنین مصرف کنندگان این ماده حاکی از این است که افرادی که با متادون اقدام به ترک اعتیاد می کنند در نهایت نه تنها موفق نمی شوند که اکثرا یا چند دارویی می شوند و یا این که بازگشت به ماده ای که قبلا مصرف می کردند، دارند و بعید است کسی بتواند با متادون از دام اعتیاد رها شود.

به اعتقاد درمانگران تبلیغات  فریبنده و غیرواقعی شرکت های دارویی تولید کننده متادون که از این راه سود بسیاری به جیب می زنند مانع از روشن کردن و آگاه کردن مردم نسبت به مضرات و اسیب های مصرف متادون است و حتی برخی از افرادی که سعی دارند جامعه را آگاه سازند با تهدید برای روشنگری مواجه هستند. به نظر می رسد مافیای قوی و تجارت پرسودی پشت توزیع و ترویج متادون وجود دارد که در تلاش است به بهای افزایش و بازتولید جمعیت مصرف کنندگان مواد مخدر سودهای کلانی به جیب بزند و این در حالی است که افزایش مصرف مواد مخدر تا جایی پیش رفته که روزانه هزاران نوزاد از شکم مادر معتاد به دنیا می آیند و باز هم برای سم زدایی و ترک اعتیاد به همین نوزادان متادون خورانده می شود و بیشتر شدن و گسترش اعتیاد در میان جمعیت نگران کننده شده است.

برای روشن تر شدن این حدس و گمانه ها به سراغ درمانگران و کارشناسان اعتیاد رفته ایم و ضمنا تجربه یک مصرف کننده متادون را نیز شنیدیم که شرح آن به طور مفصل در ادامه خواهد آمد.

    تبلیغات غیرواقعی برای فروش وکسب سود از متادون

حسام الدین معصومیان روان شناس و کارشناس اعتیاد معتقد است با وجود این که مصرف متادون در عین هزینه بر بودن خود آسیب زا است با این حالاستفاده از آن برای ترک اعتیاد تبدیل به روالی عادی شده است. از نظر این کارشناس اعتیاد بهترین راه ترک اعتیاد و بهبودی شرکت در گروه های خودیاری و پذیرش مسئولیت است که به آن روش درمان پرهیز مدارانه می گویند. این روان شناس با تجویز متادون برای ترک اعتیاد به شدت مخالف است چرا که:« تجربه بیست ساله من در اولین مرکز ترک اعتیاد و کارهایی که در این زمینه داشته ام نشان از بی اثر بودن این روش است. در این بیست سال و از زمان راه اندازی نخستین مرکز معتادان خود معرف ما پروتکل های خاصی برای ترک اعتیاد تعریف کرده ایم که دارو درمانی با متادون را فقط در شرایط خاصی استفاده کرد که به آن درمان نگه دارنده با متادون می گویند که فقط در شرایط خاصی به افراد اجازه مصرف داده می شد نه به صورت یک روال عادی مصرف، برای مثال فقط زمانی می توان از متادون استفاده کرد که معتاد تزریقی باشد، بالای 28 سال سن و حتما درگیری های ضداجتماعی مثل سابقه زندان داشته باشد و در صورت وجود چنین شرایطی است که برای ترک به آن ها متادون داده می شود اما متاسفانه اکنون شاهد هستیم که جوانان هفده یا هجده سال تحت درمان متادون قرار می گیرند که بعدها بازگیری و ترک آن ها از مصرف متادون بسیار سخت و دشوار خواهد بود.ترک این ماده آنقدر سخت است که با یقین به شما می گویم حتی نسبت به ترک شیره؛ با همه سخت بودن ترکش؛ سخت تر است و اما متاسفانه امروزه تجویز متادون تبدیل به امری عادی و دارویی در دسترس در مراکز درمانی شده است». حسام الدین معصومیان می گوید:« تجویز متادون چون جنبه پول سازی دارد و حتی کارخانه های دارو سازی ایران چون از طریق تولید متادون به سودهای کلانی رسیده اند و پیشرفت کرده اند، برای همین به شدت طرفدار استفاده آن برای ترک اعتیاد هستند. مستندات حمایت کارخانه های دارو سازی از مصرف متادون در دهمین کنگره دانش اعتیاد موجود است که چگونه با تبلیغات فریبنده و غیرواقعی سعی دارند راه ترک با متادون را به عنوان بهترین راه ترک نشان دهند».

    مافیای توزیع متادون مانع از مقابله با اعتیاد است

یکی دیگر از فعالان و درمانگرانی در یکی از انجمن های NA از فشار برخی ها علیه آگاه سازی مضرات و خطرات متادون سخن می گوید،‌ او که به واسطه تهدیدهایی که پیش تر با آن مواجه شده بود ترجیح داد اسمی از او برده نشود می گفت :« با قاطعیت به شما می گویم آمار ترک اعتیاد با متادون صفر است اما این قضیه چون متصل به مافیای پول سازی است و سود بسیاری از قِبل مصرف متادون در جیب تولید کنندگان و تشویق کنندگان می رود هیچ کس حاضر نیست با این مافیای قدرتمند مواجه شود و برای خود دردسر درست کند. خود من که از مخالفان مصرف متادون بوده ام و در همه این سال ها سعی داشته ام نسبت به خطرات مصرف آن هشدار دهم هم تهدید به سکوت شده ام. متادون نه تنها نمی تواند منجر به ترک شود حتی به سلامت جسم هم آسیب می رساند، شما بروید بررسی کنید می بینید که متادون کبد مصرف کنندگان را از بین برده است. این ها به درد مردم توجه نمی کنند و فقط به فکر سود خود هستند، من توصیه می کنم در این باره تحقیق میدانی شود و با مصرف کنندگان صحبت کنید تا ببینید چند نفر یا چند درصد از معتادان توانسته اند با متادون اعتیاد را کنار بگذارند، روشن است که خروجی ترک اعتیاد با متادون صفر است. این دست های پشت پرده هستند که از سویی مانع از روشنگری در زمینه آسیب های متادون می شوند و از سوی دیگر خود با وارد کردن آن در بازار سود به دست می آوردند».

    درمان ترک اعتیاد با متادون در نتیجه و کارکرد ضعیف است

نصیر طالبی کارشناس اعتیاد و مدیر موسسه جامعه پاک با تعریف متادون به عنوان درمانی جایگزین معتقد است که از نظر تئوریک و نظری ویژگی هایی که در کتاب ها و نسخه ها برای متادون تعریف شده بسیار منطقی و درست است. برای مثال ما اگر یک فرد هروئینی را با الگوی تزریق به سمت مصرف متادون سوق دهیم بسیار نتیجه مثبتی گرفته ایم چون در واقع یک معتاد را از ماده ای سنگین و قوی به نام هروئین با یک الگوی مصرف پرخطر همچون تزریق که می تواند منجر به انتقال اچ آی وی یا بیماری های عفونی باشد به سمت متادون منتقل کرده ایم یا چون متادون خوراکی هست می تواند از انتقال بیماری ها و آسیب های تزریق هروئین جلوگیری کرده ایم. منطق دوم منطق این است که فردی که هروئین مصرف می کند در اصل متصل به قاچاق مواد مخدر و فروش و سودآوری است و به اقتصاد مواد مخدر کمک می کند پس ما اگر پس اگر مواد فرد معتاد به هروئین را از این سیستم جدا کنیم توانسته ایم به مافیا و اقتصاد مواد مخدر ضربه بزنیم. پس می بینیم که جایگزینی متادون با دیگر مواد مخدر در شکل تئوریک از یک منطق بسیار قوی برخوردار است اما در واقعیت چه اتفاقی در حال رخ دادن است؟ باید وارد میدان شد و از آمار و ارقام فهمید که در واقع چه خبر است.

طالبی در رابطه با چرایی پرکاربرد بودن و پرطرفداربودن این ماده می گوید :« چون یک استفاده متادون در سم زدایی است و افرادی که تحت درمان قرار می گیرند با مداخلات دارویی در مرحله اول اقدامات ترک آغاز می شود، این گام اول هر روش ترک اعتیاد است و حتی انجمن های NA با سم زدایی چه با داروهای آگونیستی مثل متادون و بوپرنورفین مشکلی ندارند، مشکل فرایندهای بعدی درمان است که فرد در مرحله پرهیز باقی نمی ماند و دوباره مراجعه مجدد دارد. متادون یک شبه مورفین آزمایشگاهی است که حالاتی که به طور مثال هروئین در فرد به وجود می آورد را ندارد و فرد احتمالا بعد از مدتی می تواند در روند ترک پایدار شود اما مساله این است که این اتفاق نمی افتد. چیزی که در واقع رخ می دهد این است که افرادی که تحت درمان با متادون قرار گرفته اند چند دارویی یا مولتی دراگ شده اند هم متادون مصرف می کنند هم داروهای دیگر و به این منجر می شود که روند درمان این افراد سخت می شود و هم آسیب های اجتماعی دیگری در پی داشته باشد و در واقع مصرف ماده دیگری به نام متادون به مصرف مواد مخدر اضافه می شود».

این درمانگر و فعال در انجمن های NA نگران کننده بودن مصرف متادون و عدم کارایی آن را در این می داند که در حال حاضر آمار حتی خوشبینانه ای نداریم که کسانی که با متادون ترک می کنند واقعا از مواد مخدر دور شوند بلکه در اصل این افراد یا مولتی دراگ می شود یا خود معتاد به متادون می شود اما متاسفانه می بینیم که افرادی که از طریق روش بهبودی پرهیز مدار در مراکز بهبودی اقامتی یا همان کمپ های تحت نظارت بهزیستی اقدام به ترک اعتیاد می کنند درصد زیادی از آن ها همراه با موادی که داشته اند متادون هم مصرف می کرده اند، من پیشنهاد می کنم محققان بیایند و تحقیق بکنند که چند درصد مصرف مواد مخدر دیگر توام با متادون دارند؟ بعضا» حتی مشاهده شده است اولین مصرف خیلی از این افراد با متادون بوده است که این خود قابل بررسی است. یکی دیگر از مشکلات و آسیب های جدی در حوزه اعتیاد، نشت متادون به بازار آزاد است. باید فهمید این همه متادونی که در بازار وجود دارد از کجا وارد می شود؟ آیا از مراکز توزیع مجاز متادون است؟ آیا از کمپانی های تولید کننده است؟ برخی گمانه می زنند که از مراکز توزیع مجاز این متادون ها وارد بازار می شود، برخی دیگر بر این باورند که این مقدار زیاد متادون در بازار که حتی در عطاری ها خرید و فروش می شود، از کمپانی های دارو سازی نشت پیدا می کند چرا که توزیع این حجم از متادون برای افراد خرد سخت است.

او در پایان پیشنهاد می کند از آن جایی که اثر مثبت  از متادون برای درمان اعتیاد با شک و تردید مواجه است بلکه حتی خود این ماده در مظان اتهام ماده مخدری پرمصرف برای آغاز اعتیاد تبدیل شده است، این مسائل نیاز به بررسی و تحقیق میدانی از سوی همه نهادها و ارگان های درگیر است تا بتوان برای مبارزه با اعتیاد به راهکاری عملی دست یافت.


خبرنگار: آسو جواهری

نوشتارهای مرتبط

تازه های آسیب های اجتماعی