رییس جامعه تورگردانان ایران

گردشگری، راهی برای عبور از تبعیض‌های اجتماعی

بالاخره، بعد از مدتی نسبتاً طولانی، توانستم وقت ملاقاتی بگیرم و برای مصاحبه به دیدارش بروم. این روزها سرش خیلی شلوغ است، چراکه بعد از اجرایی شدن برجام، ورود گردشگران خارجی به ایران چندین برابر شده، و بالطبع مشغله هم‌ صنفان او هم.

  1. ۶ ماه قبل
  2. ۰
گردشگری ایران
نوآوران -

گروه سیاحت - علی اسدی خمامی: بالاخره، بعد از مدتی نسبتاً طولانی، توانستم وقت ملاقاتی بگیرم و برای مصاحبه به دیدارش بروم. این روزها سرش خیلی شلوغ است، چراکه بعد از اجرایی شدن برجام، ورود گردشگران خارجی به ایران چندین برابر شده، و بالطبع مشغله هم‌صنفان او هم. ابراهیم پور فرج، رییس جامعه تورگردانان ایران است. نهادی که حکم اتحادیه صنفی آژانس‌های گردشگری را دارد، البته نه هر آژانسی؛ آن‌ها که در حوزه گردشگران ورودی فعالیت می‌کنند و یا به‌عبارت‌دیگر، به صادرات خدمات گردشگری مشغول‌اند. متین و مهربان است، اما تند و آتشین سخن می‌گوید و انتخاب کلماتش، از تعصب شغلی حکایت دارد. می‌گوید به سیاست علاقه‌مند نیست و کاری به کار جریان‌های سیاسی ندارد، اما این بی‌علاقگی، باعث نمی‌شود که از رفتن احمدی‌نژاد خوشحال نباشد. می‌گوید حاضر است همه لوح‌های تقدیری را که از احمدی‌نژاد گرفته و تعدادشان کم هم نیست را بدهد و یک لوح از دولت روحانی بگیرد. چراکه در این دولت ایران از انزوا خارج‌شده و گردشگران خارجی به کشور سرازیر شده‌اند. اتفاقی که کسب‌وکار پور فرج و هم‌صنفانش را سکه کرده است. البته تورگردانان تنها کسانی نیستند که از این اتفاق سود می‌برند. پورفرج می‌گوید گردشگری، تقریباً تنها صنعتی است که درآمد هنگفتش را بدون تبعیض میان همه طبقات، اقوام، اقشار، جنسیت‌ها و تخصص‌ها توزیع می‌کند، و می‌تواند راهکار مناسبی برای توسعه اقتصادی کشور و رفع معضلات اجتماعی باشد.اما چگونه می‌توان از مسیر گردشگری به جامعه‌ای سالم و بدون بحران رسید؟ جواب این سؤال را در ادامه و لابه‌لای متن مصاحبه «نوآوران» با پورفرج می‌خوانید.

بعد از روی کار آمدن دولت روحانی و به‌خصوص پس از لغو تحریم‌ها، آمار گردشگران ورودی به ایران افزایش‌یافته است. این اتفاق، چه اثراتی بر جامعه ایرانی دارد؟

بله، در دو سال اخیر تعداد تورهای ورودی به ایران چندین برابر شده است و این 3 تأثیر مهم بر جامعه و اقتصاد ایران دارد. اولین تأثیر این افزایش آن است که تصویر منفی ساخته‌شده از کشور در اذهان جهانیان از بین می‌رود. این یک واقعیت است که در دهه گذشته تصویری منفی از ایران برای جامعه جهانی ترسیم‌شده است، مهم نیست که چه کسی در این زمینه مقصر بوده، آنچه اهمیت دارد، یافتن راه‌حلی برای زدودن این تصویر است؛ و چه راهکاری بهتر از نشان دادن واقعیت ایران به نمایندگان بی‌طرف جامعه جهانی؟

 هر گردشگر که به ایران می‌آید، حکم سفیر فرهنگی کشور ما را دارد. زیرا کشور را می‌بیند، با واقعیت‌های آن آشنا می‌شود، تصویر دروغین ساخته‌شده در ذهن او فرومی‌ریزد و با توصیفات مثبتی از ایران واقعی، به کشور خود بازمی‌گردد. بنابراین رونق صنعت گردشگری، به بازسازی وجهه ازدست‌رفته ایران در بین ملل جهان می‌انجامد.

آیا تأثیراتی که به آن‌ها اشاره کردید، شامل حال جامعه ملی کشور نیز می‌شوند؟

بله، دومین تأثیر مثبت رونق گردشگری، رفع یکی از بزرگ‌ترین معضلات اجتماعی حال حاضر ایران، یعنی بیکاری است. صنعت گردشگری می‌تواند به‌صورت مستقیم به تولید شغل انجامیده و از نرخ بیکاری بکاهد. آن‌طور که من شاهد بوده‌ام، دانشگاه‌های زیادی مانند دانشگاه تهران، علامه طباطبایی، علم و فرهنگ و غیره به تربیت متخصصان صنعت گردشگری در مقاطع مختلف تحصیلی مشغول‌اند. از طرفی مؤسسات خصوصی زیادی نیز وجود دارند که مهارت‌های مرتبط با صنعت گردشگری را آموزش می‌دهند. این یعنی هرساله تعداد زیادی دانش‌آموخته گردشگری از دانشگاه‌ها و آموزشگاه‌ها فارغ‌التحصیل شده که عمدتاً به دلیل مهیا نبودن فرصت شغلی مناسب به خیل عظیم بیکاران می‌پیوندند. در این شرایط افزایش تعداد تورهای ورودی به افزایش موقعیت‌های شغلی و کاهش بیکاری می‌انجامد. در دو سال اخیر، اکثر دفاتر گردشگری تعداد کارمندان خود را دو برابر کرده‌اند. خود من در این مدت تنها 46 راهنمای جدید استخدام کرده‌ام.

این یعنی رشد گردشگری، رشد اقتصادی را نیز در پی دارد؟

درست است. سومین و شاید مهم‌ترین تأثیر رونق صنعت گردشگری، به چرخش درآمدن چرخ‌های اقتصاد کشور به اتکای موتور قدرتمند اقتصاد گردشگری است. گردشگر در کشور مقصد، تبدیل به مصرف‌کننده کالاهای اساسی آن کشور می‌شود؛ کالاهایی مانند اقامت، غذا، حمل‌ونقل و خدمات رفاهی. بنابراین گردشگری ورودی، جانب تقاضای این کالاها در کشور را تقویت می‌کند و این اتفاق، از آنجا که توان تولید و عرضه کالاهای اساسی در کشور وجود دارد  نهایتاً به رشد اقتصاد خواهد انجامید.

عامل اقتصادی زیربنای بسیاری از معضلات اجتماعی است، آیا می‌توان این‌گونه نتیجه گرفت که رشد گردشگری، معضلات اجتماعی جامعه ایرانی را کاهش می‌دهد؟

بله، یقیناً این‌طور است. توجه داشته باشید که نرخ بالای بیکاری، ارتباطی مستقیم با آمار جرم و جنایت در جامعه دارد. فردی که بیکار است به دزدی یا سایر فعالیت‌های غیرقانونی روی می‌آورد و طبیعتاً جامعه را ناامن می‌کند. گردشگری، می‌تواند به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم، تعداد زیادی شغل ایجاد کند و بنابراین از میزان جرم و جنایت در جامعه بکاهد. جالب است بدانید که گردشگری از معدود فعالیت‌هایی است که درآمدش را بدون تبعیض میان همه اقشار، طبقات، قومیت‌ها، جنسیت‌ها، نسل‌ها و تخصص‌ها توزیع می‌کند. گردشگری که به کشور می‌آید، از نظافتچی فرودگاه تا مدیر هتل که  شاید مدرک دکترا داشته باشد را منتفع می‌کند. گردشگر در جامعه می‌چرخد و از خدمات مختلفی که ارائه می‌شود استفاده می‌کند، خدماتی که زنان، مردان، کارشناسان، متخصصان، کارگران، کاسبان و سایر شاغلین فراهم می‌کنند. او همچنین به گشت‌وگذار در پایتخت اکتفا نکرده و به سایر شهرها و شهرستان‌ها نیز سفر می‌کند. بنابراین تمام جمعیت کشور بدون تبعیض از درآمدی که او فراهم می‌آورد، بهره‌مند می‌شود.

اما برخی از محافظه‌کاران در داخل ایران، رشد گردشگری را یک معضل اجتماعی می‌دانند. استدلالشان هم این است که ورود گردشگران خارجی به فرهنگ ایرانی-اسلامی لطمه می‌زند.

این استدلال درست نیست. فرهنگ ایران نشان داده است که فرهنگی تأثیرگذار است، نه تأثیرپذیر. کسانی که به ایران می‌آیند، همیشه تحت تأثیر این فرهنگ قرار می‌گیرند، من این را بارها به چشم دیده‌ام. بسیاری از مسافرانی که خود به ایران آورده‌ام، این نکته را برای من بازگو کرده‌اند.

نکته دیگر این است که با توجه به شرایط خاص ایران و قوانین و عرف‌های حاکم به جامعه ایرانی، گردشگرانی که به کشور سفر می‌کنند عمدتاً محدود به گردشگران فرهنگی‌اند، یعنی کسانی که بامطالعه پیشین، برای آشنایی بیشتر و لمس فرهنگ و تاریخ ایران از نزدیک به کشور می‌آیند. این دست از گردشگران، عموماً از اقشار فرهیخته سایر کشورها هستند، کسانی مانند دانشگاهیان، محققان، جوانان هنردوست و بازنشستگان. بنابراین نه‌تنها فرهنگ غنی ایران را با خطر روبرو نمی‌کنند، که به رشد و اغنای بیشتر آن نیز کمک خواهند کرد.

محافظه‌کاران سایر کشورها نیز چندان از سفر گردشگران به ایران خوشحال نیستند. بسیاری از آن‌ها شهروندان کشورانشان را از سفر به ایران می‌ترسانند. با این اقدامات چگونه می‌توان مقابله کرد؟

واقعیت این است که ایران در میان یک دریای پرآشوب، یک جزیره آرامش است. لازم است از همه کسانی که امروزه امنیت را برای کشور به ارمغان آورده‌اند تشکر شود، زیرا همان‌طور که می‌بینید، کشورهای منطقه همگی دچار بحران‌های جدی امنیتی هستند. امنیت ایران، امروزه یک واقعیت کتمان ناپذیر برای جهانیان است، بنابراین علی‌رغم تبلیغات منفی، گردشگران واهمه‌ای از سفر به ایران ندارند. نکته مثبت اینجاست که سفر گردشگران و رشد چند برابری گردشگران ورودی به کشور، پیام امنیت کشور را هرچه بیشتر و بیشتر به سایر جوامع ارسال می‌کند. گردشگران به کشوری سفر می‌کنند که امنیتشان را تأمین کند، بنابراین گردشگرانی که قصد برنامه‌ریزی برای سفر به منطقه را دارند، با مشاهده آمار رو به رشد ورود گردشگران به ایران، کشور ما را به‌عنوان مقصد انتخاب خواهند کرد.