گزارش «نوآوران» از حضور ورزشکاران در صندلی سیاست

آقایان ورزشکار در مجلس کارت زرد نمی گیرند

حضور ورزشی‌ها در دنیای سیاست اگر چه غریب اما خیلی هم عجیب نیست. خصوصاً وقتی هر روز شاهد حضور افراد سیاسی در دنیای ورزش هستیم. مردانی که برای حل مشکلات و برداشتن سدهای سر راه تغییر مسیر می‌دهند و از دنیایی، وارد دنیایی متفاوت می‌شوند.

  1. ۵ ماه،۲ هفته قبل
  2. ۰
آقایان ورزشکار در مجلس کارت زرد نمی گیرند
نوآوران -

این البته نشان می‌دهد می‌توان با یک تعامل دو جانبه و برخی جابجایی‌ها گاهی ‌بسیاری از مشکلات را از سد راه برداشت. اما مهم این است که این رفت و آمدها و تعامل‌ها با چه هدفی انجام می‌شود. با هدف حل مشکلات یا رسیدن به شهرتی که در دنیای متقابل سیاست و ورزش وجود دارد. یا شاید هم رانت‌های کوچک و بزرگی که گاه حتی به ذهن عامه مردم نمی‌رسد؟ در واقع آن چیزی که در این بین مهم است، نگاه آنهایی است که وارد این عرصه می‌شوند.

آغاز ورود اهالی ورزش به سیاست

در ایران معاصر اما پیوند محکی با نیروی هوایی و تیم عقاب داشت. هدایت الله گیلانشاه در نوجوانی بازیکن تیم فوتبال طوفان تهران بود او سالها بعد به دانشکده افسری راه یافت و برای آموزش خلبانی راهی اروپا شد و در مدرسه خلبانی انگلستان تحت آموزش قرار گرفت. در آن سالها انگلستان از بزرگان فوتبال جهان بود و گیلانشاه پس از بازگشت از ان دیار فرمانده هنگ هوایی خوزستان شد.استانی که در زمینه فوتبال به برزیل ایران معروف است.گیلانشاه در سال 36به فرماندهی نیروی هوایی شاهنشاهی رسید و یکسال با درجه سپهبدی در این سمت حضور داشت. محمد خاتمی؛کاپیتان تیم ملی فوتبال ایران و شوهر خواهر محمدرضا پهلوی اما جانشین گیلانشاه بود. خاتمی، معروف به «ارتشبد خاتم» از بازیکنان شناخته شده فوتبال ایران بود اما او نیز در اوایل دهه 20شمسی جهت آموزش خلبانی راهی انگلستان شد و پس از بازگشت به پیشنهاد گیلانشاه به سمت خلبان مخصوص محمدرضا پهلوی منصوب شد.

عباس فرزانگان نیز روزگاری مدافع تیم ملی فوتبال بود. او در کودتای 28مرداد از چهره‌های اصلی علیه دولت دکتر مصدق بود و سالها بعد به سمت‌هایی از قبیل وزارت پست و تلگراف منصوب شد.  فتح الله مین باشیان، دروازه بان تیم ملی و باشگاه تاج نیز از چهره های شاخص ارتش شاهنشاهی بود. مین باشیان روابط بسیار نزدیکی با دربار داشت.عزت الله مین باشیان برادر او که بعدها نام خود را به مهرداد تغییر داد همسر شمس پهلوی (خواهر محمدرضا شاه) بود و هم طی 15سال وزیرفرهنگ و هنر ایران بود.

پرویز خسروانی اما در بین ورزشی‌های قبل از انقلاب شاید نام شناخته‌شده تری باشد که با سیاست ارتباط داشت.خسروانی در کودتای 28مرداد از همراهان ژنرال زاهدی بود. سالها بعد پایه گذار باشگاه استقلال فعلی شد. او در دهه 40 به ریاست ژاندارمری و در کابینه هویدا به سرپرستی سازمان تربیت بدنی رسید.

در این میان با مرور تاریخ به یک اتفاق ویژه‌ دیگر هم برخورد می‌کنیم. یکسال پس از اجرای اصلاحات ارضی محمدرضاشاه، انتخابات بیست و یکمین دوره مجلس شورای ملی برگزار شد. همان انتخاباتی که خبرهای فراوانی مبنی بر کاندیداتوری غلامرضا تختی درآن به گوش می رسید اما تختی به میدان نیامد و میدان نمایندگی ورزشکاران در مجلس را به امامعلی حبیبی سپرد.امامعلی حبیبی،‌ نخستین ورزشکار سرشناس ایرانی بود که به عنوان نمایندگی مردم در مجلس دست یافت. او که مدال طلای المپیک 1956 ملبورن را کسب کرده بود از حوزه بابل به مجلس راه یافت.

با پیروزی انقلاب اسلامی حسن غفوری فرد ورزشکاری بود که در کابینه نخست میرحسین موسوی بر کرسی وزارت نیرو نشست.غفوری فرد پس از آن نیز به مناصبی همچون رییس سازمان تربیت بدنی و همچنین نمایندگی مجلس دست یافت.

تا پیش از انتخابات دوره نخست شورای شهر اتوبان ورزش-سیاست تغییر مسیر داده بود و این بیشتر سیاستمداران بودند که مناصب ورزشی کشور را در اختیار می گرفتند.اما پس از خرداد76 جو به شدت سیاسی کشور راه را برای ورود ورزشکاران نیز به فعالیتهای سیاسی هموارتر کرد.

در انتخابات دوره نخست شورای شهر تهران یکی از بازیکنان مطرح دهه40 پرسپولیس و از چهره های سیاسی شناخته شده پس از انقلاب بود که نام اهالی ورزش را با سیاست گره زد.امیر عابدینی که سابقه استانداری در سه استان لرستان،خراسان و آذربایجان شرقی و همچنین مدیرعاملی شرکت سهامی معادن ایران را در کارنامه داشت توانست در دوره نخست شوراها بعنوان نماینده مردم تهران راهی شورای شهر شود. او همچنین به مدیرعاملی پرسپولیس و ریاست فدراسیون فوتبال نیز دست یافت.

شورای شهر دوم جایی بود که جهت حضور در آن، یکی از سرشناس ترین کشتی گیران کشور و دارنده مدال طلای المپیک آتلانتا وارد میدان شد.رسول خادم در آن انتخابات با 92606رای راهی شورای شهری شد. در این سال بسیاری از اهالی ورزش در سراسر کشور بعنوان کاندید انتخابات شوراها ثبت نام کردند که بسیاری نیز چون جلال مرادی داور فوتبال کشور به شورای شهرهای دیگر کشور نیز راه یافتند. یک سال بعد نوبت به امیررضا خادم بود که وارد عرصه سیاست شود. او در انتخابات مجلس هفتم کاندید شد و 40سال پس از امامعلی حبیبی بار دیگر یک کشتی گیر سرشناس ایرانی راهی مجلس شد. در انتخابات مجلس هشتم محمد مایلی کهن و علی فتح الله زاده نیز بعنوان کاندید حضور داشتند که راهی به مجلس نیافتند و به دنیای فوتبال بازگشتند.

اما شورای شهر سوم نیز با سودای نمایندگی از سوی بسیاری از اهالی ورزش همراه بود.در این میان و در تهران هادی ساعی و علیرضا دبیر دو چهره نام آشنای تکواندو و کشتی کشور جهت حضور در لیست کاندیدهای انتخابات شورای شهر سوم ثبت نام کردند و هر دو نیز به همراه رسول خادم به شورا راه یافتند تا در کنار حبیب کاشانی شورایی ورزشی در شورای شهر تشکیل دهند.

در خرداد 90 و زمانی که مجلس در اوج اختلافات با دولت در زمینه معرفی وزیر وزارتخانه تازه تاسیس ورزش و جوانان قرار داشت،محمود احمدی نژاد یکی از ورزشکاران و مدیران سرشناس ورزشی کشور را بعنوان وزیر ورزش به مجلس معرفی کرد.حمید سجادی که 14مدال آسیای در رشته دوومیدانی را در کارنامه داشت با کوله باری از سوابق مدیریتی در عرصه ورزش تنها و تنها به دلیل مسایل سیاسی و اختلافات مجلس و دولت از نمایندگان مجلس رای اعتماد نگرفت تا نام یک ورزشکار ایرانی نتواند بعنوان نخستین وزیر ورزش کشور در تاریخ ثبت شود. سجادی بعدا معاون ورزش قهرمانی وزارت ورزش و جوانان شد.

در خلال انتخابات مجلس نهم نیز از اهالی شناخته شده ورزش تنها هادی خدایی و هدایت الله ممبینی در لیست نامزدها حضور داشتند.یکی دارنده مدال برنز کشتی قهرمانی جهان و دیگری داور لیگ برتر فوتبال. که هیچ موفقیتی در این زمینه کسب نکردند.  البته در این بین می‌توان به حضور عباس جدیدی و حسین رضا‌زاده در سال های گذشته در شورای شهر تهران هم اشاره کرد. به نظر می رسد که ورد ورزشی‌ها به سیاست با گذر زمان روز‌به‌روز شکلی جدی تر به خود بگیرد. چرا که برای قهرمانانی که بعد از دنیای حرفه‌ای به راحتی فراموش می‌شوند،‌سیاست بهترین مکان برای دیده شدن و امرار معاش باشد.

این اتفاق فقط منوط به ورزش ایران نمی شود و در خارج از ایران نیز تمایل زیادی برای حضور ورزشکاران در دنیای سیاست وجود دارد.

به جام جهانی سال 1994 و دیدار تیم های ملی برزیل و هلند که در مرحله یک چهارم نهایی این مسابقات برگزار شد، بر می گردیم. جایی که بعد از گلزنی به به تو ستاره خط تهاجمی برزیل به نارنجی پوشان، چند تن از بازیکنان برزیل برای اولین بار شادی منحصر به فرد خود را در رقابت های جام جهانی به نمایش گذاشتند، که بعدها به نام رقص گهواره ای از آن یاد شد. دلیل چنین نمایشی، به دنیا آمدن فرزند به به تو تنها چند روز قبل از مسابقه برزیل با تیم ملی هلند بود، که در پی آن به به تو، رومایو و یکی از دیگر از بازیکنان دست های خود را به حالت تکان دادن گهواره نوزاد به حرکت درآوردند و به این ترتیب شادی گلزنی به هلند را با به دنیا آمدن فرزند به به تو پیوند زدند. برزیل در آن سال قهرمان جهان و روماریو از سوی فیفا بهترین بازیکن سال شد. از آن تاریخ چیزی حدود 22 سال می‌گذرد و حالا دو نفر از پدید‌آورندگان رقص گهواره(به‌به‌تو و روماریو) امروز به چهره‌های سیاسی مطرح کشور برزیل تبدیل شده‌اند و خبر شهردار شدن روماریو سروصدای زیادی در محافل ورزشی دنیا به راه انداخته است.  روماریو که در در 70 بازی ملی  55 گل به ثمر رسانده اکنون شهردار شهر ریودوژانیرو محسوب می شود که قرار است چندی دیگر میزبانی المپیک را برعهده گیرد.

پا را از گلیم خود درازتر کردن همیشه هم نمی‌تواند بد باشد. اما به شرط آنکه که با تدبیر و هدفگذاری باشد نه از سر رسیدن به پست و مقام یا اندیشیدن به مسائل مالی. شاید ستاره سابق فوتبال برزیل و جهان با توجه به این موضوع از فعالیت‌های سیاسی خودش با کنایه به مشکلات به وجود آمده برای سیاست‌مداران مشهور کشورش دفاع می‌کند. روماریو سال‌های سال است که وارد دنیای سیاست شده اکنون شهردار ریودوژانیرو شده است.  روماریو 50ساله از 2 سال قبل به عنوان نماینده حزب سوسیالیسم در مجلس سنای برزیل حضور یافت و حالا بعد از رسیدن به منصب شهرداری ریودوژانیرو در جواب منتقدانش می‌‌گوید:« ‌به من خرده می‌گیرند که تجربیات کم سیاسی دارم. اما وضعیت کنونی نشان می‌دهد که سیاستمدارانی که زیاد تجربه داشته‌اند،‌روانه حبس شده اند. این شکل از تجربیات را من نمی‌خواهم».

ارتباط سیاست با ورزش همیشه دو طرفه بوده است. سال‌های سال اهمیت موضوع ورزش باعث ورود سیاسیون به این حوزه در سرتاسر دنیا شده بود. اما در سال‌های گذشته چهره‌های ورزشی زیادی بوده‌اند که وارد دنیای سیاست شده‌اند که در ادامه نام آنها را مرور می‌کنیم.

1-  گری کاسپاروف که در سال ۱۹۸۵ تبدیل به جوان‌ترین قهرمان تاریخ شطرنج جهان شد را خیلی‌ها بزرگ‌ترین شطرنج‌باز تاریخ هم می‌دانند. او البته یک سال قبل از این قهرمانی وارد حزب کمونیست شوروی سابق شده بود و در سال ۲۰۰۵ و پس از خداحافظی از شطرنج، حزب “روسیه دیگر” را تاسیس کرد، هرچند که هیچگاه از سوی احزاب اصلی مخالف ولادیمیر پوتین جدی گرفته نشد. او بارها بابت فعالیت‌های سیاسی‌اش علیه دولت روسیه دستگیر شده و یکبار هم یک ژنرال سابق عضو سازمان جاسوسی شوروی گفت احتمال کشته شدن او وجود دارد.

2- ژرژ وه‌آ، یکی از بزرگترین بازیکنان تاریخ آفریقا، که سه بار هم بهترین بازیکن این قاره شد سابقه بازی در شماری از معتبرترین باشگاه‌های اروپایی از جمله میلان، چلسی و پاری‌سن‌ژرمن را داشت. یک دهه بعد او وارد رقابت برای ریاست جمهوری کشورش شد، او در دور اول بیشترین رای را در میان نامزدها بدست آورد و راهی مرحله دوم شد، اما در نهایت نتوانست انتخاب شود.

3- مارات سافین مرد پیشین شماره یک تنیس جهان در سال ۲۰۰۹ و پس از قهرمانی در دو گرند‌اسلم بازنشسته شد. سافین که همواره در دنیای تنیس به عنوان بازیکن مستعدی که نمی‌تواند خشمش را مهار کند، شناخته می‌شد، در حالیکه فقط ۳۱ سال سن داشت، توانست وارد مجلس روسیه شود. او که یکی از اعضای حزب ولادیمیر پوتین، حزب روسیه متحد، است، چهار سال پیش به طرح ممنوعیت اعطای سرپرستی کودکان یتیم روسی به آمریکایی‌ها رای داد.

4- ویتالی کلیچکو یکی از بهترین بوکسور‌های سنگین وزن تاریخ بوکس جهان را هم می‌توان به این فهرست اضافه کرد. او در طول دوران حرفه‌ایش تنها دو بار باخت، یکبار به دلیل شکافتن ابرویش مسابقه متوقف شد و بار دیگر شانه‌اش مصدوم شد. کلیچکو همچنین تنها بوکسور حرفه‌است که مدرک دکتری گرفته است. او در انقلاب نارنجی اوکراین از ویکتور یوشچنکو حمایت کرد و با قدرت رسیدن او در سال ۲۰۰۵ به عنوان مشاوره رئیس جمهوری برگزیده شد. او از رهبران حزب اتحاد دموکراتیک اوکراین برای اصلاحات و عضو پارلمان این کشور است. کلیچکو همچنین در حال حاضر شهردار کیف، پایتخت اوکراین نیز است.

5- آنهایی که طرفدار دو آتشه بسکتبال باشند بدون تردید امکان ندارد که کوین جانسون گارد راس مقتدر فونیکس سانز در دهه ۱۹۹۰ را نشناسند. کوین جانسون که ۱۲ سال در لیگ حرفه‌ای بسکتبال آمریکا، “NBA” بازی کرد، علاوه بر فونیکس سابقه بازی در تیم کلیولند کاوالیرز را هم دارد. او در سال ۲۰۰۸ در انتخابات شهرداری ساکرامنتو پیروز شد تا به اولین شهردار سیاهپوست این شهر تبدیل شود. جانسون یکبار دیگر و در سال ۲۰۱۲ به عنوان شهردار ساکرامنتو انتخاب شد و از جمله اقدامات او نگه داشتن تیم ساکرامنتو کینگز در این شهر است که گفته می‌شد قرار است به سیاتل منتقل شود.

6- مانوئل پاکیائو اولین و تنها بوکسور جهان است که در ۸ وزن مختلف قهرمان جهان شده است. او که ۱۰ بار قهرمان بوکس جهان شده است، یکی از پردرآمدترین ورزشکاران جهان نیز به شمار می‌رود. به نوشته نشریه “فوربز” او در سال ۲۰۱۵ و با ۱۶۰ میلیون دلار درآمد، پس از فلوید میودر آمریکایی دومین ورزشکار پردرآمد تاریخ شد. این بوکسور چپ‌دست سال ۲۰۱۰ به عنوان نماینده مجلس پانزدهم فیلیپین انتخاب شد و در سال ۲۰۱۳ نیز توانست رای مردم برای حضور در مجلس را بدست آورد. او همچنین در آمریکا، کشور دومش، هم فعالیت سیاسی دارد که در این رابطه می‌توان به حمایت او از هری رید، سناتور نوادا و جری براون فرماندار کالیفرنیا اشاره کرد.

7- درباره ورزشی‌هایی که به دنیای سیاست رفتند می‌توان از سباستین کو رئیس فعلی اتحادیه دو میدانی جهان هم نوشت. یک از چهره‌های نمادین ورزش بریتانیا در دهه ۱۹۸۰. این دونده نیمه استقامت برنده ۴ مدال طلای المپیک در سال‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۸۴ شد. او هشت رکورد جهان در هوای آزادی و سه رکورد جهان در مسابقات داخل سالن دو و میدانی ثبت کرد. کو در سال ۱۹۹۲ و از طرف حزب محافظه‌کار توانست به مجلس عوام بریتانیا راه پیدا کند و تا پنج سال هم در این سمت باقی ماند. او همچنین از سال ۲۰۰۰ عضو مجلس اعیان بریتانیا است.

روماریو در سال 2014 با کسب 63.4 درصد آرا در انتخابات سنا در ریودوژانیرو را به خود اختصاص داد. وی در سال 2010 در انتخابات کنگره به عنوان یکی از اعضای حزب سوسیالیست رأی آورد. وی یکی از مخالفان جدی میزبانی برزیل در رقابت‌های جام‌جهانی 2014 بود که مسئولان را به فساد و هدر دادن پول مردم متهم کرد اما اعتراض‌های او به هیچ جایی نرسید. روماریو دسوزا فاریا که با نام روماریو شناخته شده، در 29 ژانویه 1966 در ریودوژانیرو که قطب پرورش فوتبالیست‌های بزرگ برزیلی است، متولد شد. وی در ناحیه فقیرنشین جاکارزینهو به دنیا آمد و پس از سه سال زندگی در آنجا به همراه خانواده‌اش به یک محله پرجمعیت دیگر منتقل شدند. او فوتبال حرفه‌ای‌اش را از سال 1981 با حضور در تیم نوجوانان  واسکو دوگاما آغاز کرد و سابقه بازی در تیم‌های فلامینگو، آیندهوون،بارسلونا، والنسیا و فلومینزه،  السد قطر، میامی و آدلاید یونایتد را در کارنامه دارد. روماریو که از فقر مطلق به یک فوتبالیست بزرگ در تاریخ فوتبال کشورش تبدیل شد،  بدون تردید یکی از محبوب‌ترین چهره‌های فوتبالی برزیل به حساب می‌آید و با تکیه بر همین محبوبیت بوده که در تمام سال‌های گذشته پیروز مطلق تمام انتخاباتی شده که در آن شرکت کرده است. و حالا همه منتظر پایان سال 2016 هستند تا به آقای سابق فوتبال دنیا بگویند، آقای شهردار!