چرخه معیوب جرائم اخلاقی در فوتبال ایران

کمیته درآمد زایی

همه ما در دوران کودکی خودمان بارها و بارها داستان جک ولوبیای سحرآمیز را شنیده ایم. پسرکی از یک لوبیا بالارفت و از خانه غول بالای درخت چندین وسیله افسانه ای را برای مادرش به سوغات آورد که یکی از آنها مرغی بود که روزی یک تخم طلا می گذاشت. اگرچه این مرغ وسوسه انگیز تنها به دنیای قصه و افسانه ارتباط دارد اما سالهاست فوتبال ایران صاحب یک مرغی با همین مشخصات شده است. مرغی به نام مسابقات فوتبال باشگاهی کل کشور اگرنه هر روز اما تقریبا هر هفته سود فراوانی عاید کمیته انضباطی فوتبال ایران می کند

  1. ۳ ماه،۳ هفته قبل
  2. ۰
کمیته درآمد زایی
نوآوران -

هرساله صدها میلیون تومان بابت جریمه تیم های مختلف فوتبال ایران به حساب این کمیته و فدراسیون واریز می شود. جریمه های کمیته انضباطی تنها به لیگ برتر محدود نیست و مسابقاتی مانند لیگ آزادگان، دسته دو و سه، رقابت های استانی،لیگ های پایه، لیگ برتر فوتسال و مسابقات بانوان در تمامی رده ها را شامل می شود. معمولا هم میزان و اخبار مربوط به این احکام انضباطی لابه‌لای حواشی تمام نشدنی فوتبال ایران گم می شود.

      سیلاب پول به سوی فدراسیون

تابحال و در تمامی این سالها هیچ گاه مبلغ دقیق این جرایم مشخص نشده است اما نگاهی گذرا به جرایم انضباطی لیگ برتر و لیگ آزادگان از مرداد 94 تا 95 رقم 812 میلیون تومان را نشان می دهد. مبلغی که شاید به نظر اندک بیاید اما وقتی بدانیم که پول تنها متعلق به جرایم لیگ برتر ولیگ آزادگان آن هم از در یکسال اخیراست متوجه می شویم که این رقم می‌تواند چندین برابر این مبلغ باشد.

مسلما جمع مبالغ جرایم انضباطی از آغاز لیگ برتر تا کنون ما را به اعداد سرسام آوری می رساند. تمامی این جرایم بابت مسائلی مثل فحاشی های تماشاگران،شکستن صندلی ورزشگاهها،استفاده از لحن نامناسب بر علیه داوران!،درگیری کادرفنی کنار زمین رفتار نامناسب کادر فنی کنار زمین و بسیاری از مسائل انضباطی صادر می شوند. اتفاقاتی که سالهاست در فوتبال ایران به یک اتفاق عادی تبدیل شده و به نظر می رسد مسئولان هم تمایلی برای از بین بردن یا کاهش این جرائم ندارند چرا که این جرائم تبدیل به بخش اصلی درآمدهای فدراسیون فوتبال ایران شده اند.

      پرسپولیس صدرنشین دوجدول

شاگردان برانکو این روزها صدرنشین لیگ شانزدهم هستند . البته پرسپولیس تنها صدرنشین لیگ برتر نیست و این روزها به تنهایی و با اقتدار عنوان بی انضباط ترین تیم فوتبال ایران را هم یدک می کشد. سرخ ها ی پایتخت از مرداد سال گذشته تا کنون به پرداخت 195 میلیون تومان جریمه به کمیته انضباطی محکوم شده اند. البته جریمه های پرسپولیس تنها بی انضباطی های تماشاگران محدود نمی‌شود و به کرات بازیکنانی نظیر محسن بنگر و سوشا مکانی (در فصل قبل)،برانکو و حتی مترجم برانکو به پرداخت جرایمی از یک تا 20 میلیون تومان محکوم شده اند. پرسپولیس درحالی در جدول بی انضباط های فوتبال صدرنشین است که این روزها فیفا این تیم را به پرداخت6 میلیارد تومان به مانوئل ژوزه پرتغالی محکوم کرده تا محمد طاهری با دردسرهای جدی مالی روبه‌رو شود.

تراکتور سازی با 160 میلیون تومان دومین تیم پردرآمدبرای کمیته انضباطی است. بیشتر جرائم تی تی‌ها به‌خاطر فحاشی تماشاگران به داوران و تیم های حریف صادر شده و به وفور احکام ده تا 20 میلیون تومانی در آن دیده می‌شود.

آبی پوشان پایتخت در این جدول هم فعلا پایین تر هستند که اتفاقا این بار این ماجرا به نفع آنهاست. استقلال تهران هم در یک سال گذشته به پرداخت 105 میلیون تومان به کمیته انضباطی محکوم شده است. جرائم آبی ها هم مثل همتای قرمزشان بیشتر به فحاشی و بی‌انضباطی تماشاگران محدود می شود با این تفاوت که اینجا مظلومی(سرمربی فصل پیش)و رحمتی نقش پررنگ تری دارند.از نکات جالب توجه لیست حضور ملوان بندر انزلی با 85 میلیون تومان در رتبه چهارم این جدول است. قوهای سفید انزلی فصل پیش بارها حاشیه ساز شدند و درنهایت توانستند این رکورد را از خود برجای بگذارند.

فولاد خوزستان با 46،استقلال خوزستان با 42،صبا با 38،ذوب آهن با 36 در رتبه‌های پنجم تا هشتم قرار دارند.از نکات جالب توجه جدول حضور تیم خونه به خونه بابل با 30 میلیون و پانصد هزار تومان در رده دهم جدول است. تیمی که در عرض یکسالی که از حضورش در لیگ آزادگان می گذرد حسابی حاشیه و جنجال به وجود آورده است. در بین تیم های لیگ برتری نفت تهران با 5.5 میلیون کم حاشیه ترین تیم لیگ برتر بوده است و دو تیم شهدای جنوب ساری از لیگ دو و مس رفسنجان از لیگ آزادگان با 500 هزار تومان درآخرین رتبه از این جدول 32 تیمی قرار دارند.

طیف وسیع تیم های مجرم که ازلیگ برتر تا دسته دوم را شامل می شود، نشان می دهد که کمیته انضباطی از کوچکترین تخلفی در مسابقات فوتبال نمی گذرد و تمامی مسائلی که بتوان به نوعی آن را محکوم به جرایم نقدی کرد را زیر نظر دارد.

از نکات جالب توجه این لیست پروپیمان جریمه های کمیته انضباطی مبالغ جرم ها بسته به سطح تیم هاست. مثلا تیم هایی نظیر پرسپولیس،تراکتور و استقلال بارها به دلیل فحاشی تماشاگران خود به ده تا 20 میلیون تومان جریمه محکوم شده‌اند اما میزان جریمه برای تیم های دسته یک مثل شهرداری اردبیل یا خونه به خونه بابل بین سه تا 5 میلیون تومان متغیر بوده یعنی می توان گفت در فوتبال ایران هر چه اعتبار و شهرت یک تیم بیشتر باشد میزان جریمه مالی اش هم بیشتر خواهد شد.به نظر می رسد کمیته انضباطی ترجیه می دهد با تیم های ضعیف تر و سطح پایین تر به نوعی مدارا داشته باشد ومبالغ سنگینی را به آنها تحمیل نکند.

      آنسوی آب ها

اما در کمیته های انضباطی AFC،FIFA،UEFA، تفاوت معنا داری را با فوتبال ایران نشان می دهد. کمیته انضباطی AFC بارها تیم های و حتی بازیکنان ایرانی را به خاطر بازی خشن و فحاشی تماشاگران مبالغ بیش از ده هزار دلار جریمه کرده است. اما کمیته انضباطی فوتبال آلمان را می‌توان سخت‌گیر‌ترین کمیته انضباطی فوتبال دنیا نامید.

 چرا که سال گذشته تیم بورسیادورتموند تنها به دلیل رفتار غیر ورزشی تماشاگران و همراه داشتن پرچم ها غیرمتعارف به پرداخت 90 هزار یورو جریمه مالی محکوم شدند و اتفاقا دورتموندی ها بدون کوچکترین اعتراضی آن را پذیرفتند. UEFA هم همیشه احکام متناسبی برای جرائم صادر می کند. مثلا تیم فوتبال کرواسی بابت رفتارهای نژاد‌پرستانه هوادارنش به 80 هزار یورو جریمه محکوم شده، در حالی که دنیله ده روسی بازیکن تیم رم را به دلیل بازی خشونت‌آمیز سه جلسه از همراهی تیمش محکوم کرد. یا آرسن ونگر که به دلیل اعتراض به داوری دو جلسه از همراهی تیم اش محروم شد. این احکام درحالی صادر می شوند که درفوتبال ایران بازی خشن بازیکنان بیشتر با جریمه مالی روبه‌رو شود تا محرومیت خود بازیکن.

 البته گاهی اوقات هم همین احکام محرومیت بازیکنان به سادگی هرچه تمام تر لغو می شوند تا جنبه انضباطی و پیشگرانه احکام کاملا از بین برود و احکام انضباطی کاملا تبدیل به قوانینی کاملا پولساز اما بی خطر برای کمیته انضباطی ،بازیکنان و حتی باشگاهها تبدیل شود.

      همه چیز حساب و کتاب دارد

هوشنگ نصیر زاده کارشناس حقوقی فوتبال ایران نظرات متفاوتی در مورد جرائم انضباطی دارد و می گوید: تمامی این درآمدها قانونی و حساب شده است و اصولا این پولها در تمام دنیا جزو روشهای درآمد زایی فدراسیون های ورزشی محسوب می شوند و تمامی این مبالغ هم مستقیما به حساب خزانه فدراسیون ها واریز می شود. جرائم انضباطی را می توان به جرائم رانندگی تشبیه کرد. یعنی مبالغی که دولت وضع کرده تا جلوی وقوع خلاف های رانندگی را بگیرد و طبیعتا همه آنها هم راهی خزانه دولت می شوند. نصیرزاده با اشاره به شفاف بودن این درآمدها گفت: تمام این درآمدها واضح و مشخص است و هرسال بخشی قابل توجهی از درآمد فدراسیون فوتبال را تشکیل می دهند.

نصیرزاده با رد نگاه متفاوت کمیته انضباطی به تیم های پولدار و کم بضاعت افزود: اتفاقا این مورد در آیین نامه انضباطی ما پیش بینی شده و بر طبق ماده 9 آیین نامه مبلغ جریمه نباید از یک میلیون ریال کمتر باشد و بر طبق همین تبصره هم لیگ برتر بالاترین تعرفه جریمه را دارد و بعد از آن لیگ آزادگان و لیگ برتر فوتسال تا 50درصد ،مسابقات حذفی،لیگ 2و3 و ساحلی تا 60 درصد،مسابقات استانها و شهرستانها وبانوان تا 75 درصد و رده های پایه تا 80 درصد مبلغ جریمه کاهش می یابد . به همین خاطر احکام صادره برای تیم های نظیر پرسپولیس و تراکتور با تیمی مثل شهرداری اردبیل و داماش متفاوت است.

 کارشناس داوری فوتبال ایران با اشاره به نحوه پرداخت این جرائم از سوی باشگاهها هم گفت: معمولا احکام مالی صادره غیر قابل اعتراض است اما در مواردی کمیته استیناف می تواند این مبالغ را لغو یا کاهش دهد البته در صورتی که این مبلغ از ده میلیون بیشتر نباشد،اما اما معمولا این اتفاق رخ نمی دهد.

البته باشگاهها هم نمی توانند از پرداخت آن سرپیچی کنند چرا که همیشه مبالغی از درآمدهای تیم‌های باشگاهی از تبلیغات و اسپانسرها در اختیار سازمان لیگ است و این سازمان می تواند از همین مبالغ جریمه تیم ها را برداشت کند. که البته معمولا این اتفاق هم رخ می دهد. این مدرس فیفا جریمه های کمیته انضباطی ایران را اصلا نا عادلانه نمی داند و می گوید: اتفاقا فیفا بسیار سخت گیر تر از ماست و بارها شده احکام انضباطی با مبلغ 200 هزار فرانک سوئیس را برای تیم های متخلف صادر کرده است که نسبت به جرایم کمیته انضباطی ما اصلا چیزی به حساب نمی آید. البته فیفا هم مانند ما عمل می کند یعنی در صورت سرپیچی تیم های ملی از پرداخت از همان درآمدهای سالانه تیم های ملی مبالغ را برداشت می کند.

نصیرزاده بیشترین تعرفه کمیته انضباطی را 30 میلیون تومان می داند و می گوید: البته این مبلغ متعلق به سال 94 است و باید دو سال یکبار تعرفه ها بر اساس تورم اصلاح شود به نظرم تعرفه های کنونی ما هنوزهم اندک است و باید اصلاح شود.

اسماعیل حسن زاده رئیس کمیته انضباطی با اشاره به اینکه محرومیت مالی نمی تواند به تنهایی بازدارنده باشد گفت:

در تمام دنیا چه در آیین نامه انضباطی فیفا برای رفتارهای غیرورزشی، یا جریمه نقدی است، یا محرومیت از بازی خانگی است و یا انتقال بازی به یک شهر یا استان دیگر است. اگر به این شکل تنبیه ها جواب نداد، باید به سمت دیگری برویم.

نه تنها جریمه حتی اگر از هفته اول به سراغ محرومیت برویم، این نمی تواند عامل بازدارنده باشد. اعمال آیین نامه انضباطی نمی تواند بازدارنده باشد. این اتفاقات که چهره زشتی از خود به جای می گذارد، یک بخشی از آن متوجه کمیته انضباطی است اما بخش های دیگر آن به سازمان های دیگر مربوط است.

      کبریت بی خطر

نگاهی به وضعیت ورزشگاهها ،اعتراضات مداوم بازیکنان و مربیان به داوران و به طور کلی اخلاق رو به زوال در فوتبال ایران نشان می دهد که این جرائم یک تا 30 میلیون تومانی عملا تاثیری درکاهش رفتارهای نامناسب بازیکنان و حتی تماشاگران فوتبال ایران نداشته است. هرتیم هرسال صاحب میلیون ها تومان درآمد از اسپانسرها و حتی حق پخش مسابقات می شود که این درآمدها در اختیار سازمان لیگ قرار می گیرد و معمولا هرگاه تیمی از پرداخت جریمه انضباطی خود سرباز بزند کمیته انضباطی به این خزانه پراز پول و بی‌پایان تیم ها سرک می کشد و به راحتی مبالغ مورد نظر خود را برداشت می کند. بر این اساس چندان فشاری به باشگاههای متخلف وارد نمی شود.

 شاید به همین خاطر سالهای سال است که تماشاچیان به راحتی صندلی ها را می شکنند، به داوران و تیم حریف فحاشی می کنند ،بازیکنان هم هروقت عشقشان کشید درون زمین بایکدیگر درگیر می شوند حتی برعلیه داوری مصاحبه می کنند. این چرخه معیوبی است که سالهاست در فوتبال مریض و رو به زوال ایران اجرا می شود به همین خاطر است که در تمامی این سالهای طولانی هیچ گاه این جرائم نتوانسته است کوچکترین تاثیری در کاهش بی اخلاقی در فوتبال ایران داشته باشد.