امیر حاج‌رضایی به بررسی شرایط سیاسی دیدار ایران - قطر می‌پردازد

فوتبال جنگ است و بدون جنگ دستاورد کوچک است

  1. ۳ ماه قبل
  2. ۰
فوتبال جنگ است و بدون جنگ دستاورد کوچک است /حاج رضایی
نوآوران -

 رینوس میشل، مربی فقید هلندی در تفسیری از فوتبال می‌گوید: «فوتبال جنگ است. ترسیم این جنگ بدون تجربه کردن آن برای خیلی از کسانی که هرگز پای به میدان بزرگی ننهاده‌اند سخت دشوار است.» شاید واژه جنگ را برای فوتبالی که مایه‌های انسانی دارد یک کلمه افراطی بدانند اما این یک واقعیت است. گاهی شرایط و عوامل بیرونی و تنش‌های سیاسی و اتفاقات تاریخی، یک مسابقه در ظاهر معمولی فوتبال را آنقدر پرتنش می‌کند که یک استادیوم را به دیگ جوشانی تبدیل می‌نماید که دیگر قابل کنترل نیست. می‌توانیم به تنش‌های همیشگی فوتبال آلمان و هلند اشاره کنیم که ریشه در اشغال هلند توسط آلمان نازی در جریان جنگ جهانی دوم دارد و باز می‌توانیم با یک فلاش‌بک پرتاب آب دهان از سوی فرانک رایکارد به صورت رودی فولر را ببینیم و بالاتر از این زمانی که رونالد کومان پیراهن خودش را با پیراهن اولاف‌تون تعویض کرد و اشاره داشت به اینکه از این پیراهن برای پاک کردن خودش استفاده خواهد کرد و یا کشتار ارامنه توسط دولت عثمانی که زخمش بهبود یافته اما ردش تا ابد باقی است و این کینه هرگز از حافظه تاریخی یک ملت پاک نخواهد شد.

شخصا در کشورهای عربی حوزه خلیج فارس برای انجام مسابقات مختلف چه در سطح ملی و چه باشگاهی حضور داشته‌ام. بیشتر آنان نگاه و رفتار خصمانه‌ای دارند که ریشه در حوادث تاریخ معاصر و تناقضات درازمدت منبعث از فلسفه و نگرش سیاسی است. البته قطر نسبت به دو کشور عربستان صعودی و امارات رفتار بهتری داشته است اما آنها هم در اتحادیه عرب حضور دارند و هم در شورای همکاری خلیج فارس و تمامی بیانیه‌های علیه ایران را امضا می‌کنند.

هر کسی که بپذیرد فوتبال سیاسی نیست به بیراهه رفته است. هر شخصی مانیفست فیفا را باور کند که سیاست از ورزش جداست و در صورت دخالت دولت‌ها در تغییرات فدراسیون‌ها، فوتبال آن کشور به تعلیق درخواهد آمد؛ فریب خورده است. البته آنها در صورت دخالت دولت‌ها، آن فدراسیون را تعلیق خواهند کرد اما کلیه تصمیماتشان ناشی از سیاست‌زدگی و لابی‌های سیاسی است. آیا تاکنون از خود پرسیده‌ایم که چگونه میزبانی جام جهانی ۲۰۲۲ را به قطر دادند؟ آیا تنها ثروتمند بودن کشور کوچک حوزه خلیج فارس و دلارهای نفتی‌اش که در جای خود عامل مؤثری است دلیل این انتخاب بود؟ آقای بلاتر و همکاران‌شان که خود کارمندان جزء دولتمردان قدرت‌های جهانی بوده‌اند و از سویی غرق در فساد مالی در راه این انتخاب تلاش فراوانی کردند. فراموش نکرده‌ایم که آقای بلاتر که به ایران آمد و کراوات خودش را باز کرد و با وعده‌های بسیار به فوتبال ایران، عازم ابوظبی شد و در آنجا مجددا کراوات خود را بست و آنچه را که به ما گفته بود کنار زد و یک‌ سر به آغوش شیوخ ثروتمند اماراتی رفت.

انتخاب یک داور فوق‌العاده ضعیف از سریلانکا برای این مسابقه حساس و نفس‌گیر که باعث متشنج شدن فضای ورزشگاه شد از دل چه تفکری بیرون آمد؟ البته ما هم به این فرضیه سراسر غلط سعودی‌ها و هم‌پالگی‌های‌شان که معتقد به ناامن بودن ورزشگاه‌های ایران هستند، دامن زدیم. آنهم با رفتاری غیرحرفه‌ای در روی نیمکت و عملکردی احساسی از سوی بخشی از تماشاگران. کادر فنی که از تصمیمات داور ناراضی بود و صدهزار تماشاگر عاشق تیم ملی که در اکثر زمان مسابقه تیم مورد علاقه‌شان را ناکارآمد می‌دیدند در بین دو نیمه و بعد از گل اول تیم ایران کار را به جایی رساندند که دخالت نیروهای امنیتی و حضور ده‌ها مسوول و غیر مسوول را به داخل زمین اجتناب‌ناپذیر کرد و مسابقه با وقفه و تنش به پایان رسید. بدون تردید گزارش مکتوب و تصویری فراوانی که بار منفی دارد علیه ما به ای‌اف‌سی و فیفا خواهد رسید و بعید است که ما بدون خسارت از این مسابقه بیرون بیاییم. گو اینکه نکته اساسی، پیروزی تیم ملی بود که در دقایق پایانی روی اشتباه مرگبار دروازه‌بان فرانسوی‌الاصل قطری‌ها و به دنبال آن تکنیک والا و هوشمندی علیرضا جهانبخش حاصل شد و میلیون‌ها ایرانی به یک موفقیت ملی دست یافتند و این پیروزی سخت که در یک فضای پر از استرس و ملتهب به دست آمد، شور ملی ایجاد کرد که به نظر من دستاورد بزرگی بود. به‌طور کلی فوتبال متعلق به جامعه فرودست و طبقات آسیب‌پذیر است و این در اکثر کشورهای جهان هم وجود دارد. مردمی که زیر فشارهای اقتصادی و نابرابری اجتماعی و شکاف‌های عمیق طبقاتی قرار دارند به نوعی ولو برای مدتی کوتاه به تراپی و درمان می‌رسند و زخم‌های خود را با پیروزی‌های ملی التیام می‌بخشند. اما تیم ملی به یک نقد تحلیلی جامع در دو بخش فنی و فرهنگی نیاز دارد که زمان آن در حال حاضر نیست. می‌ماند برای پایان بازی دوم در مقابل چین. در روز سه شنبه پیش رو، وقفه‌های نیمه‌طولانی، بین مسابقات مقدماتی ما در گروه A آسیا می‌تواند ما را برای راه طولانی و دشواری که پیش روی داریم به هماهنگی و هارمونی بهتری برساند. عاملی که می‌تواند خود نوعی حمایت از تیم ملی باشد. نخواهیم جامعه فوتبال تک‌صدایی شود . چون در آن صورت رشدی در کار نخواهد بود.

اما با برگشت به عنوان مطلب. فوتبال ترجمان زندگی است. درست است که خیلی‌ها نجنگیدند و به چیزهایی دست یافتند اما دستاوردهایشان حقیر و کوچک است. عرصه زندگی هم خود کارزاری است که فوتبال به عنوان یک معلم به ما می‌آموزد که برای رسیدن به افتخار راهی جز مبارزه نداریم. اعتقاد راسخ دارم تقابل ایران و قطر یک جنگ تمام عیار بود که ریشه در خیلی مسائل اجتماعی و سیاسی دارد. ما در راه جام جهانی گذشته با نفرت تمام و با شش گل تیم بحرین را در هم کوبیدیم و این پاسخی بود به جنگ کثیف بحرینی‌ها در منامه. بسیار خوشحالم که در گروه ما تنها یک تیم از کشورهای عربی حوزه خلیج فارس وجود دارد و امیدوارم تا رسیدن به بازی برگشت در دوحه، شرایط تیم ما بسیار متفاوت باشد.

این پیروزی‌ها به مردمی که به آن اشاره کردم، آرامش و امید می‌بخشد. این بزرگ‌ترین هدیه‌ای است که فرزندانشان می‌توانند به آنان بدهند. به‌عنوان یک معلم تلاش می‌کنم در مسیر حقیقت گام بردارم . این چیزی است که یاد گرفته‌ام و در نقد تیم ملی کشورم هرگز از آن عدول نخواهم کرد. اما یک جمله از خالد حسینی نویسنده افغانستانی و خالق رمان بادبادک‌باز: «ناراحت شدن از یک حقیقت بهتر از تسکین یافتن از یک دروغ است».